Аргентинадағы 1985 жылғы әскери диктатура сот процесі: «Жұмбақтар соты». Демократияны қалпына келтіргеннен кейін өткен тарихи сот, қылмыстар мен жазалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1985 жылғы Аргентинадағы сот процесі
1985 judicial trial in Argentina
Хунталар соты (lang es) – 1976 жылдан 1983 жылға дейін жалғасқан Ұлттық қайта құрылымдастыру процесі (el Proceso) диктатурасы кезінде Аргентинаны басқарған де-факто әскери үкімет мүшелерінің сот процесі. Латын Америкасы тарихында бұл – бір елдің демократиялық үкіметінің бұрынғы диктаторлық үкіметке қарсы осы ауқымдағы сот процесін жүргізген жалғыз мысалы. Хунталар соты 1985 жылғы 22 сәуірде, 1983 жылы демократия қайта орнатылғаннан кейін сайланған алғашқы үкімет Рауль Альфонсиннің президенттік кезеңінде басталды. Бас прокурорлар Хулио Сесар Страссера және оның көмекшісі Луис Морено Окампо (кейін Халықаралық қылмыстық соттың бас прокуроры болды) еді. Сот төрағасы алты судьядан тұрды: Леон Арсланиан, Хорхе Торласко, Рикардо Гил Лаведра, Андрес Д'Алесио, Хорхе Валерга Араос және Гильермо Ледесма. Сотқа тартылғандар: Хорхе Рафаэль Видела, Эмилио Эдуардо Массера, Роберто Эдуардо Виола, Армандо Ламбрускини, Орландо Рамон Агости, Омар Граффигна, Леопольдо Галтиери, Хорхе Аная және Базилио Лами Дозо.
The Trial of the Juntas (lang es) was the judicial trial of the members of the de facto military government that ruled Argentina during the dictatorship of the Proceso de Reorganización Nacional (el Proceso), which lasted from 1976 to 1983. It is so far the only example of such a large scale procedure by a democratic government against a former dictatorial government of the same country in Latin America. The Trial of the Juntas began on 22 April 1985, during the presidential administration of Raúl Alfonsín, the first elected government after the restoration of democracy in 1983. The main prosecutors were Julio César Strassera and his assistant Luis Moreno Ocampo (who would go on to become the first Chief Prosecutor of the International Criminal Court). The trial was presided over by a tribunal of six judges: León Arslanián, Jorge Torlasco, Ricardo Gil Lavedra, Andrés D'Alessio, Jorge Valerga Aráoz, and Guillermo Ledesma. Those on trial were: Jorge Rafael Videla, Emilio Eduardo Massera, Roberto Eduardo Viola, Armando Lambruschini, Orlando Ramón Agosti, Omar Graffigna, Leopoldo Galtieri, Jorge Anaya and Basilio Lami Dozo.
Өмірбаян
Диктатура төрт әскери хунта билігінде болған бірнеше әскери үкіметтер тізбегі болды. Төртінші хунта сайлау шақырып, билікті демократиялық билікке өткізу алдында, 1983 жылдың 18 сәуірінде өзін-өзі кешіру туралы заң қабылдады, сондай-ақ олардың өткен қылмыстарының құжаттарын және басқа да дәлелдерін жоюды бұйырған құпия жарлық шығарды.
The dictatorship was a series of several military governments under four military juntas. The fourth junta, before calling for elections and relinquishing power to the democratic authorities, enacted a Self Amnesty Law on April 18, 1983, as well as a secret decree that ordered the destruction of records and other evidence of their past crimes.
Дайындық
Президент Альфонсин 1983 жылғы 13 желтоқсанда, қызметке кіргеннен үш күн өткен соң, № 158 жарлыққа қол қойды, ол алғашқы үш хунтаның тоғыз әскери офицеріне қарсы сот ісін бастауды міндеттеді, бірақ төртіншісіне (генерал Рейнальдо Биньоне басқарған) емес. Екі күннен кейін мыңдаған куәгерлерден жауастыру үшін Адамдардың жоғалуы жөніндегі ұлттық комиссия құрылды және 1984 жылғы 20 қыркүйекте президентке 8960 күштеп жоғалған адамдардың ісін ұсынды. Әскери соттың бұрынғы хунта мүшелерін соттаудан бас тартуынан кейін Альфонсин 14 қазанда осы мақсатта Ұлттық қылмыстық апелляциялық сотты құрды.
Three days after his inauguration, on 13 December 1983, President Alfonsín signed Decree No. 158, which mandated the initiation of legal proceedings against the nine military officers of the first three juntas, but not the fourth (ruled by General Reynaldo Bignone). The National Commission on the Disappearance of Persons was established two days later to collect testimonies from thousands of witnesses, and presented 8,960 cases of forced disappearances to the president on 20 September 1984. Following the refusal of a military court to try former junta members, Alfonsín established a National Criminal Court of Appeals for the purpose on 14 October.
Іс жүргізу
1985 жылғы 22 сәуірде ресми түрде басталған бұл сот ісі, Латын Америкасының бір ел ішіндегі бұрынғы диктаторлық үкіметке қарсы демократиялық үкімет тарапынан жүргізілген осындай ауқымды іс-қимылдың қазірге дейінгі жалғыз мысалы болып табылады. Бұл, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияда өткен Нюрнберг процесінен бері соғыс қылмыстары бойынша өткізілген алғашқы маңызды сот және азаматтық сот жүргізген алғашқы сот болды. Ол саяси қарсыластарға қарсы «Лас соғыс» деп аталған кезеңде 8000-9000 адамды ұрлау, азаптау, мәжбүрлеп жоғалу және өлтіру сияқты хунталардың жасаған қылмыстарын қудалауға мүмкіндік берді. Сотқа қарсылық көбінесе диктатураға көзқарасы жақын саясатшылардың, адвокаттардың және медиа өкілдерінің сыни пікірлерімен шектелді. Кейбір наразылықтар зорлыққа ұласты: сот процесінің үкім шығару кезеңінде Буэнос-Айрестегі бірнеше мектепке 29 бомбалық қауіп туралы хабарлама келіп түсті, сондай-ақ қорғаныс министрлігінің ішіндегі бірнеше мемлекеттік ғимаратта бомба жарылды. 25 қазанда президент Альфонсин 60 күндік төтенше жағдай режимін жариялады. Прокурорлар 709 іс ұсынды, оның 280-і қарастырылды. 14 тамызға дейін жалғасқан тексеру кезінде 833 куәгер куәлік берді. Куәгерлердің арасында бұрынғы президент Алехандро Лануссе, жазушы Хорхе Луис Борхес, «Плаза-де-Майо аналары» төрағасы Эстела Барнес де Карлотто, «Қаламдар түні» оқиғасынан аман қалған Пабло Диас, Картер әкімшілігінің адам құқықтары жөніндегі мемлекеттік хатшысының орынбасары Патрисия М. Дериан, голланд заңгері Тео ван Бовен және танымал сот-медициналық антрополог Клайд Сноу болды. 18 қыркүйекте соңғы сөздер айтылды. Бас прокурор Страссера сөзін былай аяқтады: «Мен бұл айыптаманы аяқтағанда түпнұсқалыққа талас жасамауды қалаймын. Мен өзімдікі емес, барлық аргентиналықтарға тиесілі сөзді пайдалануды қалаймын. Құрметті судьялар, Ешқашан болмайды! (¡Nunca más!). 2006 жылғы 6 қыркүйекте судья Норберто Оярбиде президент Менем берген кешірімді конституцияға қайшы деп таныды. 2007 жылғы 25 сәуірде федералды сот Виделаға берілген президенттік кешірімді жойып, оның адам құқықтарын бұзу фактілері бойынша айыптауын қалпына келтірді. 2006 жылы үкімет Мигель Эчеколатцты сотқа тартып, ол 600-ға жуық күдіктінің арасында алғаш рет сотталды. Куәгерлер мен судьяларға қорқыту көрсетілді, ал үкім шығарылғаннан кейін Хулио Хорхе Лопес із-түзсіз жоғалып кетті. Мемлекеттік зорлық-зомбылықтың құрбаны және айыптау тарапынан куәлік берген ол қаза тапқан деп қорқытылды және оның денесі табылған жоқ.
This trial, which officially began on 22 April 1985, is so far the only example of such a large scale procedure by a democratic government against a former dictatorial government of the same country in Latin America. It was the first major trial held for war crimes since the Nüremberg Trials in Germany following World War II, and the first to be conducted by a civilian court. It succeeded in prosecuting the crimes of the juntas, which included kidnapping, torture, forced disappearance, and murder of an estimated 8,000 to 9,000 people during what was called the Dirty War against political dissidents. Opposition to the trial was largely limited to critical commentary by politicians, lawyers, and media figures sympathetic to the dictatorship. Some protest became violent: during the sentencing phase of the trial, 29 bomb threats were made to several Buenos Aires schools, and a number of bombs were detonated in key government installations, including the Ministry of Defense. On October 25, President Alfonsín declared a 60 day state of emergency. Prosecutors presented 709 cases, of which 280 were heard. A total of 833 witnesses testified during the cross examination phase, which lasted until 14 August. Witnesses included former President Alejandro Lanusse, writer Jorge Luis Borges, Estela Barnes de Carlotto, President of Grandmothers of the Plaza de Mayo; "Night of the Pencils" survivor Pablo Díaz; Patricia M. Derian, Assistant Secretary of State for Human Rights in the Carter Administration; Dutch jurist Theo van Boven, and renowned forensic anthropologist Clyde Snow. Closing arguments were heard on September 18. Chief prosecutor Strassera concluded by declaring that:
quote|I wish to waive any claim to originality in closing this indictment. I wish to use a phrase that is not my own, because it already belongs to all the Argentine people. Your Honors: Never again! (¡Nunca más!) On 6 September 2006, Judge Norberto Oyarbide ruled that the pardons granted by President Menem were unconstitutional. On 25 April 2007, a federal court struck down Videla's presidential pardon and restored his convictions for human rights abuses. In 2006, the government tried Miguel Etchecolatz, the first to be prosecuted of potentially 600 defendants. Witnesses and the judges were threatened, and immediately after the sentencing, Julio Jorge López disappeared. A victim of state violence and witness for the prosecution, he was feared dead and has never been found.