Кіріспе

Апплтон мұнарасы – Шотландияның Эдинбург қаласындағы, Эдинбург университетіне тиесілі мұнара.

Тарих

Университет 1960 жылдары Джордж скверін дамытқанда, грузин Эдинбургының үлкен бөлігі бұзылып, мәдени вандализм деген айыптауларға әкелді. Апплтон мұнарасы жоспарланған өзара байланысты фундаменталды ғылым ғимараттарының бірінші кезеңі ретінде көзделді, бұл даму оңтүстік жақтың көп бөлігін қамтымақ болған. Мұнараға Джордж скверін қайта жаңғыртудың идеясын нақты шындыққа айналдырған физик, университет директоры сэр Эдвард Апплтонның құрметіне ат қойылды. Соғыстан кейінгі кезеңде Джордж сквері жобасына ынталы қолдау көрсетілді, сонымен қатар оған қарсы күшті оппозиция туды, бұл мәселе ұлттық деңгейде талқылауға ұласты. Ғимаратта жеті қабаттан зертханалар, екі қабат биіктігіндегі айналымдық дәліз және подиумында қосымша жабдықтар орналасқан. Оның оңтүстік жағына конгломератты бетон мен құмтас кіріктірілген плиткалармен қапталған бес лекциялық залдан тұратын блок бекітілген. 1966 жылы мұнараның құрылысы аяқталғаннан кейін Дэвид Хьюм (өнер, қазір 40 Джордж сквері деп аталады) және Апплтон (ғылым) егіз мұнаралары университет орталық айманында өнер мен ғылымды интеграциялау туралы Апплтонның көзқарасының символдық бейнесін жасады. Шығыс Джордж сквері үшін оқу блогы және солтүстік Криттон көшесіндегі "автотұрақ орнында" математика мен физика ғимараты осы аймақта біріктірілуі тиіс еді. Алайда, соңғы жоба 1960 жылдары Кіңгс Билдингсқа көшіріліп, Джеймс Клерк Максвелл ғимараты салынды; ал осы орынға арналған келесі жоба – стоматологиялық аурухана мен мектеп – қаражат жетіспеуіне байланысты тоқтатылды. Мұнара оқшауланып, дұрыс кіреберісіз қалды, себебі кіру жолы келесі құрылыс аяқталғаннан кейін жасалатын болып жоспарланған. Апплтон мұнарасы университет орталық айманында бірінші курс студенттеріне ғылым пәндерін оқыту үшін салынды.

2006 жылы қайта жаңарту

Ғимараттың үш қабаты (3-5) 2002 жылдың желтоқсанында Эдинбург Коугейт өртінен кейін Информатика мектебі пайдалануға алды. Олар толықтай қайта жаңартылып, оқыту және зерттеу үшін заманауи орта құрылды, алайда зерттеулердің басым бөлігі Информатика форумына көшірілді. Бірінші және екінші қабаттардағы бес лекциялық зал мен оқу кеңістігі 2006 жылы жаңартылды, ал қалған қабаттар (подвал және 6-8) 2007 жылы жөнделді.

Қайта қаптау

Таураттың мозаикалық әшекейлері бар, алдын ала құйылған бетон плиталардан жасалған сыртқы қаптамасы Шотландия ауа райының салдарынан көп зардап шекті. 2014 жылы университет ғимараттың сыртқы қаптамасын қайта жасауға, пьедесталды жаңартуға (қосымша, тиімді кіреберіс құруды қамти отырып) және Тауратты Эдинбургтың Оңтүстік жағындағы айналағы ортамен үйлестіруге рұқсат алды. Жаңарту жұмыстары 2017 жылдың 7 қарашасында аяқталды.

Контекст

Фундаменталды ғылым ғимараттары аяқталмағанымен, Крайтон көшесіндегі көршілес учаскені дайындау мақсатында Бристо көшесінің бұзылуы Университетті қырық жылдан астам уақыт бойы ұятты бос жаймен қалдырды, ол ашық, жел соққан автотұрақ ретінде сақталды. 2007 жылы Апплтон мұнарасының ішкі жаңартылуы аяқталды, бұл айналағы аумақтың одан әрі дамуымен бірге жүрді; 2008 жылы аяқталған Информатика форумын салуға мүмкіндік беру үшін Крайтон көшесіндегі автотұрақ 2005 жылы жабылды.

Сыртқы көрінісі

Генетик Стив Джонс BBC2 телешоуында "Эпплтон мұнарасының келкісіздігін" әлемнің кереметтерінің бірі деп атады. 2005 жылдың басында студенттік газет оны Channel 4 телеарнасының "Бұзу" (Demolition) – Ұлыбританиядағы "ең нашар ғимараттар" туралы сериалға ұсыну үшін науқан бастады. Мұнара соңғы он екіге ілікпеді. Кейін, сол жылы Historic Scotland ғимаратқа ескерткіш мәртебесін беруді қарастырды, бірақ қарсылықтардан кейін тізімнен шығарылды. Эдинбург университетінің студенттері мен қызметкерлері арасында кең таралған әзіл: Эпплтон мұнарасы Эдинбургтегі ең әдемі көріністердің бірін ұсынады, себебі қала орталығында мұнараның өзін көре алмайтын сирек орындардың бірі осы.

Эдинбургтің шеткі бөлігі

Әр тамызда Эдинбург фестивалінің шеңберінде ғимарат Эдинбург фестивалінің Fringe қоғамы тарапынан өнерпаздар мен баспасөз өкілдерінің бас қосып, жұмыс істейтін орталығы ретінде пайдаланылады және Fringe Central деп аталады. Бұл орын Fringe фестивалінің 2-ші алаңы ретінде тағайындалған.