Маршалл аралдарының теңізшілері қолданған қамыстан жасалған навигациялық карталар. Толқындар мен аралдардың орналасуын көрсетеді, теңізде бағыт беруге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Микронезиялық навигациялық құрал
Micronesian navigational aid
Маршалл аралдарының жағалауындағы Тынық мұхитында каноэмен жүзу үшін маршаллдықтар таяқша карталарын жасап, пайдаланған. Бұл карталар мұхиттың негізгі толқын үлгілерін және аралдардың осы үлгілерді қалай бұзатынын көрсететін. Әдетте, мұхит толқынындағы өзгерістерді теңізде жүзу кезінде арал тұрғындары сезіп анықтайтын. Көптеген таяқша карталары кокос жапырақтарының орталық тамырларынан жасалған, олар ашық каркас құру үшін байланыстырылған. Аралдардың орналасқан жері каркасқа байланған қабықшалармен немесе екі немесе одан көп таяқтың түйіскен жерімен белгіленген. Жіптер мұхит бетіндегі толқын жоталарын және олардың аралдарға жақындағандағы бағыттарын, сондай-ақ толқындардың қайтуы мен ағынынан пайда болған басқа да ұқсас толқын жоталарын көрсеткен. Әрбір картаның пішіні мен түсіндіруі соншалықты ерекше болғандықтан, картаны жасаған навигатор ғана оны толық түсініп, пайдалана алған. Таяқша карталарын пайдалану Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аяқталды, себебі жаңа электрондық технологиялар навигацияны жеңілдетіп, аралдар арасында каноэмен саяхаттау азайды.
Stick charts were made and used by the Marshallese to navigate the Pacific Ocean by canoe off the coast of the Marshall Islands. The charts represented major ocean swell patterns and the ways the islands disrupted those patterns, typically determined by sensing disruptions in ocean swells by islanders during sea navigation. Most stick charts were made from the midribs of coconut fronds that were tied together to form an open framework. Island locations were represented by shells tied to the framework, or by the lashed junction of two or more sticks. The threads represented prevailing ocean surface wave crests and directions they took as they approached islands and met other similar wave crests formed by the ebb and flow of breakers. Individual charts varied so much in form and interpretation that the individual navigator who made the chart was the only person who could fully interpret and use it. The use of stick charts ended after World War II when new electronic technologies made navigation more accessible and travel among islands by canoe lessened.
Картография тарихындағы маңызы
Тақташа карталар картография тарихына маңызды үлес қосты, себебі олар мұхит толқындарын карталайтын, бұрын ешқашан қолданылмаған жүйені көрсетеді. Сонымен қатар, олар әлемнің басқа аймақтарында қолданылатын материалдардан өзгеше материалдардан жасалған. Олар ежелгі карталардың бүгінгі карталардан мүлдем басқаша болуы мүмкін екенін, және жер бетінің басқа ерекшеліктерін көрсеткенін аңғартады. Бұл карталар, дәстүрлі карталардан өзгеше, саяхатқа шығар алдында зерттеліп, жатталған, ал саяхат барысында қолданылмаған. Ал дәстүрлі навигация әдістерінде картаға жиі жүгініп, маршруттар мен бағыттар саяхатқа дейін де, саяхат кезінде де белгіленген. Маршалл аралдарының теңізшілері кеменің төменгі толқындардың әсерінен қалай қозғалып, айналатынын сезіну үшін, қайықта отырып немесе жатып, өз сезімдері мен жадыларын пайдаланып бағытталды.
The stick charts are a significant contribution to the history of cartography because they represent a system of mapping ocean swells, which was never before accomplished. They also use different materials from those common in other parts of the world. They are an indication that ancient maps may have looked very different, and encoded different features from the earth, from the maps that we use today. The charts, unlike traditional maps, were studied and memorized prior to a voyage and were not consulted during a trip, as compared to traditional navigation techniques where consultation of a map is frequent and points and courses are plotted out both before and during navigation. Marshallese navigators used their senses and memory to guide them on voyages by crouching down or lying prone in the canoe to feel how the canoe was being pitched and rolled by underlying swells.
Маршалл аралдары тұрғындары мойындаған мұхит толқындары
Маршалл тұрғындары төрт негізгі мұхит толқынын білді: рилиб, каэлиб, бунгдокеррик және бунддокинг. Теңізшілер аралдардың толқындарды тоқтатуына және белгілі бір деңгейде кері толқындар тудыруына назар бөлді, бірақ олардың басты назарында толқындардың аралдардың теңіз асты еңістерімен жанасқандағы сынуы және қарама-қарсы бағыттан келген толқындармен әрекеттескенде аралдардың айналасындағы толқындардың бұрылуы болды. Мұхиттың төрт түрі көптеген тақташа карталарда қисық сызықтар мен жіптермен көрсетілген.
The Marshallese recognized four main ocean swells: the rilib, kaelib, bungdockerik and bundockeing. Navigators focused on effects of islands in blocking swells and generating counterswells to some degree, but they mainly concentrated on refraction of swells as they came in contact with undersea slopes of islands and the bending of swells around islands as they interacted with swells coming from opposite directions. The four types of ocean swells were represented in many stick charts by curved sticks and threads.
Рилибтің іріңдеуі
Рилиб толқындары төрт мұхит толқынының ең күштісі болып табылады және оларды "тірек" толқындары деп атады. Олар солтүстік-шығыс пасат желдерінің әсерінен пайда болады және жыл бойы бойы сақталады, тіпті Маршалл аралдарына дейін жетпесе де. Маршалл аралдарының халқы рилиб толқындары шығыстан келеді деп ойлаған, бірақ желдің бағыты мен мұхит ағындары толқынның бағытын өзгертетін. Винклер 1896 жылы Маршалл аралдарында орналасқан, Германияның басқаруында болған кеме командирі болған; ол кейіннен 1898 жылы жарық көрген еңбегінде осы жүйе туралы мәлімет берді. Винклер таяқша карталарға қызығып, олардың негізінде жатқан навигациялық қағидаларды анықтауға көп күш жұмсады және теңізшілерді таяқша карталарды қалай пайдалану керегін айтуға 'көндірді'.
Rilib swells are the strongest of the four ocean swells and were referred to as "backbone" swells. They are generated by the northeast trade winds and are present during the entire year, even when they do not penetrate as far south as the Marshall Islands. Marshallese considered the rilib swells to come from the east, even though the angle of the winds as well as the impact of the ocean currents varied the swell direction. Winkler had been the commander of the , stationed in 1896 in the Marshall Islands which, during that period, were under German rule; he subsequently described the system in an 1898 publication. Winkler became so intrigued by the stick charts that he made a major effort to determine navigational principles behind them and 'convinced' the navigators to share how the stick charts were used.