Кіріспе

Британ армиясының генерал-лейтенанты Александр Адамс (4 сәуірде 1772 жылы крещение алған – 12 қыркүйекте 1834 жылы қайтыс болған) – британдық армия офицері. Ол Екінші Англо-Маратха соғысында өзін ерекше көзге түсірді, Үндістанда 78-ші Хайлендерлер полкімен қызмет етті. Оның қолбасшысы, генерал Уэлсли (кейін Веллингтон герцогы), оған бірнеше рет қызметтері үшін алғыс айтқан. 1811 жылы Яваға жасалған шабуылдан кейін ол әскерге қолбасшы болып тағайындалды, сондай-ақ императордың, немесе IV Сусухунан Пакубувононың сарайындағы министр қызметіне тағайындалды.

Отбасы

Александр Адамс Пемброкширдегі Холилендте ежелгі жер иелері отбасында, майор Джозеф Адамс пен Элизабет (Кэмпбелл) Адамстың ұлы ретінде дүниеге келді.

Гибралтар

Адамс бастапқыда Корольдік сақшылар полкіне энсайн ретінде қабылданды және сол полкте лейтенант және адъютант немесе орынбасар адъютант қызметін ұзақ уақыт атқарды, көбінесе Гибралтарда, ол кезді зор қуанышпен еске алды.

Үндістан

Ол 78-ші жоғарғы жаяу әскер полкіне, оның құрылуынан көп ұзамай, капитан шенімен қосылды. 1796 жылы Бенгалиядағы полктің төлем жөнелтушісі болды. Ол 1788 жылғы Дэвид Дандастың онша танылмаған жаттығу нұсқаулығын басшылыққа алып, сарбаздарды жаттықтырды және жоғары деңгейдегі тәртіпті орнатқаны үшін мақталады. 1801 жылы ол майор болып тағайындалды және Бенгалиядағы Форт-Уильямдағы полкке қолбасшылық етті. 1803 жылғы екінші англо-маратха соғысы кезінде 78-ші полк Бомбей арқылы Пунаға, генерал-майор Артур Уэлсли (кейін Веллингтон герцогы) басқаратын Мадрас армиясының дивизиясына қосылу үшін жіберілді. Уэлсли ерекше жаяу жүріс арқылы қаланы қираудан сақтап қалды. Адамс Ахметнагардағы Петтаға жасаған сәтті шабуылында өзін таныстырды. Шайқастың қайнаған кезінде 78-ші полк, саптың сол жағында және одан біршама алшақтағандықтан, екі колонна тұрақты жаяу әскер мен артиллерияға қарсы шабуыл жасауға тиіс болды, сол жақтағы үлкен атты әскерді бақылап тұрып, сонымен бірге өз артиллериясының арт жағынан атылуына ұшырады. 78-ші полктің артиллериясы, жаумен жылдам жақындасу қажеттілігіне байланысты қалдырылып, 78-ші полк пен бригаданың қалған бөлігі арасындағы саңылаудан өткен топ басып алып, оларға қарсы бұрылды. 78-ші полк жаудың артиллериясын басып алғаннан кейін, генерал Уэлсли атпен келіп, подполковник Адамсқа "бірден кері бұрылып, осы жігіттерді біздің артиллериямыздан қуғын сүр" деп бұйрық берді, бұл дереу орындалды. Келесі ірі шайқаста Адамс сол жылдың 29 қарашасында Аргаумда Сциндхия мен Берар раджасының біріккен әскерлеріне қарсы шабуыл жасады. Бұл жерде ол, бөлімнің бригадирінің ауруына байланысты, жетекші бригаданың қолбасшылығын өз мойнына алды, ол көп ұзамай қайтыс болды. Жау әскерлері кеңінен созылған қатарға тұрып, екі жағынан атты әскерлермен қоршалған, көлбеу жазық далада орналасты. Олар британдық колоннаның өз алдыңғы қатарымен қатар, ешқандай қарсылықсыз өте қысқа қашықтыққа дейін алға жылжуына рұқсат берді. Жаудың көп бөлігін саз кірпіштен салынған ауылдың алдындағы жолдың бір бөлігіне шоғырландырып, сепоилердің алдыңғы батальондарына кенеттен от ашты, олардың шегінуіне себеп болды. Жағдайды анықтау үшін келген генерал Уэлсли Адамс орындаған нұсқауларын берді, ол колоннаны ауылдың екінші жағымен айналып өтуге бағыттап, жергілікті тұрғындарды осы қорғаныстың артында жинап, қатарға тұрғызып, шабуылға көтерді. Құдайға адал Госсайн дінінің жүздерше өкілдері оларға қарсы шығып, оқ атып, 78-ші және бұрынғы шайқаста ауыр зардап шеккен 74-ші полктің қалдықтарына қылыштармен шабуыл жасады, бірақ олардың барлығы жойылды. Британдықтар көп ұзамай даланың, артиллерияның, жүктің және барлық мүліктің иесі болды. Осы жетістігінен кейін Уэлсли Адамстың іс-әрекетін жоғары бағалады. Адамс сондай-ақ Гавилгурдың мықты төбе бекінісін қоршауға және шабуылға қатысты. Екінші англо-маратха соғысы осыдан кейін дереу аяқталды. Адамстың басшылығындағы 78-ші полк пен жергілікті әскерлердің және артиллерияның бір бөлігінен тұратын күшті жасақ, губернаторы жаулық танытқан Лхогур төбе бекінісін басып алуға жіберілді. Бірақ бекініске шабуыл жасауға дайындық жасалып жатқанын естіген губернатор қорқып, бас иді. Уэлсли Адамсқа тағы да алғыс айтты, бұл жолы оның дайындықтарының және бас игізуге келіссөздер жүргізуінің салмақтылығы үшін, өйткені бекініс дерлік бұзылмас деп есептелді. 1804 жылдың ортасында 78-ші полк Бомбейдегі казармаларға орналасты, онда 1806 жылға дейін болды, содан кейін Гоаға жіберілді. Адамс Португалияны француздар басып алған кезде, өте қиын жағдайда, осы португалиялық қоныста британдық көмекші күштердің қолбасшылығына тағайындалды. Бір кезде британдық күштерге қажет болған жағдайда колонияны басып алуға дайын болу бұйрығы берілді. 1811 жылы 78-ші полк Мадрасқа, Мадрас президентілігінің бас қолбасшысы Сэр Сэмюэл Аухмутидің Яваға жорыққа шығатын күшін күшейту үшін жіберілді.

Жава

Адамс бригада командирі болып тағайындалды. Жава экспедициясы Коромадель жағалауын қиратып жіберген қатты дауылдан бір күн бұрын теңізге шықты. Экспедиция теңізде болғандықтан, тек аз ғана зақым шекті. Бенгалиядан келген әскерлер Малаккада күшейтілді, содан соң әскер Батавияға жақын жерге түсіріліп, оны басып алды және қаладан үш-төрт шақырым қашықтықтағы Корнелис бекінісіне шабуыл жасауға дайындық жүргізді. Екі тараптан бірнеше күн бойы ауыр артиллериялық оқтар атқызылғаннан кейін, бекініс шабуылмен алынды, одан кейін бірнеше шағын операциялар жүргізіліп, арал мен оның тәуелді аумақтары толығымен бағындырылды. Ява жайылғаннан кейін Адамс армияның орталық бөліміне командир болып тағайындалды және Солодағы император сарайындағы министрдің маңызды лауазымын атқарды. Ол бұл лауазымды жергілікті соттардың істерін бақылау үшін азаматтық комиссар тағайындалғанға дейін сақтап тұрды. Содан кейін Адамс Сурабаяда резидент болып тағайындалды және шығыс дивизиясының әскерлеріне қолбасшылық етті. Ол бұл лауазымды Сурабаяда және Самарангта Яваға бейбітшілік орнағанша және голландиялықтарға қайтарылғанша атқаруын жалғастырды.

Зейнеткерлік

Генерал-майор дәрежесіне жеткен соң, ол Еуропаға оралып, Пембрук маңындағы әкесінің мүлігіне зейнетке шықты. 1830 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Ол 1835 жылдың 12 қыркүйегінде Пембрук маңында аң аулау кезінде қайтыс болды. Қоршаудан өте жатқанда, мылтығы, қауіпсіздігі қойылмаған болса да, кездейсоқ оқ атты; оқ оның сол көзіне кіріп, басының бір жағын жарып, сол жерде қаза тапты. Ол 1801 жылы пастор Уильям Холкомбтың қызы Франсис Луиза Холкомбқа үйленді. Ол одан кейін тірі қалды.