Кіріспе
Патрик О'Райли Браун (1954 жылы туған) – американдық ғалым және бизнесмен, Impossible Foods Inc. компаниясын құрған және Стэнфорд университетінің биохимия кафедрасының зейнеткер профессор. Браун – Ғылымның ашық кітапханасының (Public Library of Science) негізін қалаушылардың бірі, ДНК микромассивін ойлап тапқан және Говард Хьюз Медициналық институтының бұрынғы ғылыми қызметкері.
Patrick O'Reilly Brown (born 1954) is an American scientist and businessman who is the founder of Impossible Foods Inc. and professor emeritus in the department of biochemistry at Stanford University. Brown is co founder of the Public Library of Science, inventor of the DNA microarray, and a former investigator at Howard Hughes Medical Institute.
Білім
Браун Чикаго университетінен барлық академиялық дәрежелерін алды, соның ішінде 1976 жылы бакалавр (B. S.) және 1982 жылы медицина докторы (M. D.) атағын алды. Оның 1980 жылы Николас Р. Коцареллинің жетекшілігімен берілген философия докторы (Ph. D.) диссертациясы ДНК топоизомеразаларын зерттеуге арналған.
Академиялық мансап
1982 жылы медициналық білімін аяқтағаннан кейін Браун Чикагодағы Балалар Мемориалдық ауруханасында 3 жылдық педиатриялық ординатураны бітірді, бірақ негізгі зерттеулер арқылы үлкен әсер ете алатынына көз жеткізді. 1985 жылы Браун Калифорния университетінің Сан-Франциско қаласындағы бөлімшесінде 3 жылдық докторанттан кейінгі тағылымдамадан өтті. UCSF-те Браун және оның әріптестері ВИЧ вирусы сияқты ретровирустардың гендерін жұқтырған жасушалардың геномына қалай енгізетінін анықтады, бұл жаңа дәрілерді әзірлеуге көмектесті. 1988 жылы Браун Говард Хьюз Медициналық институтының ғылыми қызметкері және Стэнфорд университетінің Медицина мектебінің биохимия кафедрасының ассистент профессоры болды, онда ол ретровирустық көбейтілуді зерттеуді жалғастырды. "Мен ДНК микромассивінің суретін, тіпті қызыл және жасыл флуоресцентті нүктелерін, оларды жасаудың егжей-тегжейін білгенге дейін бірнеше жыл бұрын елестететінмін", - деді Браун The Scientist журналына берген сұхбатында. Браун және оның әріптестері он мыңдаған жеке гендерді бір шыны слайдқа, яғни "ДНК микромассивіне" немесе "ген чипіне" шағын мөлшерде орналастыра алатын роботтық диспенсер құрылғысын жасады. Тірі үлгіден алынған флуоресценттік белгіленген генетикалық материалмен слайдты толтыру арқылы зерттеуші жасушалардағы қай гендердің экспрессияланатынын анықтай алады. ДНК микромассивтерін алғаш рет сипаттағаннан кейін көп ұзамай Браун зертханасы Джо ДеРизи, Майкл Айзен, Эш Ализаде және басқалардың бастамасымен осы роботтық құрылғылардың бүкіл әлемдегі табиғат ғылымдары зертханаларында стандартты жабдыққа айналуына көмектесетін «Нұсқаулық»ты Интернетте жариялады. 1990 жылдардың соңынан бастап Браун «ғылыми жариялаудың негізінен бұрыс процесс» деп атаған мәселеге алаңдаушылық білдіре бастады. "Неге баспагерлер менің ғылыми әріптестерім жариялаған ақпаратты қалай пайдаланатынымды бақылай алады? Олардың мотивациясы олардың жаңалықтары болашақ жаңалықтарға үлес қосатындай болуы еді. Бізде ақпаратты жүйелі түрде қайта ұйымдастыруға мүмкіндік беретін, белгілі бір мағынада гиперсілтемелер жасауға болатын құралдар бұрыннан бар еді, бірақ оларды дәстүрлі ғылыми әдебиеттерде тиісті деңгейде пайдаланбады", - деді Браун BioMedCentral Biology журналына берген сұхбатында. Nature журналы ғалымдардың ашық қолжетімділік қозғалысы "көптеген баспа басылымдарының соңына" әкелуі мүмкін екенін хабарлады; Браун жазылымға негізделген ғылыми журналдарды "өткен заманның қалдығы" деп атады. Гордон және Бетти Мур қорынан алынған грантпен қаржыландырылған коммерциялық емес ұйым ғылыми жариялауды қаржыландыру үшін баламалы жүйелерді әзірлеуді қолдады. 2002 жылы Браун АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды, бұл оны елдегі ең үздік 2000 ғалымның бірі ретінде таныды. Ол Ұлттық медицина академиясының мүшесі және Америка ғылымын дамыту қауымдастығының мүшесі.
Мүмкін емес тағамдар
2009 жылы Браун 18 айлық демалысқа шықты, онда ол өзінің қалған мансабын қалай өткізетінін ойлады. Браун әлемдегі ең ірі экологиялық проблема, және оның ең көп әсер ете алатын мәселесі – жануарларды тамақ өндіру үшін пайдалану екенін шешті. Бірақ Ұлттық зерттеу кеңесінің «21-ғасырдағы тұрақты әлемдік азық-түлік жүйесінде мал шаруашылығының рөлі» атты семинарының әсері аз болды. Көп ұзамай ол мал шаруашылығын азайтудың ең тиімді жолы – еркін нарықта бәсекелесе алатын өнім ұсыну екеніне келді. Браун, егер өсімдіктерден көп мөлшерде геманы алуға қол жеткізсе, жануар етінің дәмін қайта жасай алатынын болжады. Браун және алғашқы қызметкерлердің шағын тобы өсімдіктер әлемінде геманың көп мөлшері бар клевер тамырларын қазып, бұл гипотезаны тексерді. «Мен оларды бұқашақпен кесіп, содан кейін не ала алатынымды көру үшін араластырдым. Мен жай ғана ізденіп, кейбір идеяларды сынап жаттым. Менің деректерім көп болмаса да, Силикон алқабында көптеген венчурлік компаниялармен сөйлесуге және олардан қаржы сұрауға жететіндей болдым», – деді Браун The Sunday Times газетіне. Браун 9 миллион доллар жинап, 2011 жылдың шілдесінде Impossible Foods компаниясын құрды. 2019 жылға дейін сегіз жыл ішінде компания Билл Гейтс, Google Ventures және Li Ka shing-тің Horizons Ventures сияқты инвесторлардан 396 миллион доллар тартты. Браун және оның командасы содан кейін бес жыл Impossible Burger-ді зерттеу мен әзірлеуге жұмсады, ол 2016 жылы мейрамханаларда қолжетімді болды. Impossible Foods жануарларсыз жасалған өсімдік негізіндегі шошқа, тауық, балық және сүт өнімдерін де әзірлеп жатыр. 2015 жылы FDA генетикалық түрлендірілген ашытқыдан өндірілген соя легемоглобинінің қауіпсіздігіне күдік келтірді. Алайда, 2018 жылы FDA Impossible Foods соя легемоглобинінің қауіпсіздігіне және нормативтік талаптарға сәйкестігіне қатысты «ешқандай сұрақтары жоқ» екенін мәлімдеді, бұл шешім Тоғызыншы апелляциялық сотпен бекітілді. Браун Impossible Foods өнімдерін оның шығу тегіне қарамастан «ет» деп таңбалауды ынталандырады. 2018 жылы Quartz-қа берген сұхбатында ол: «Жануарлар – біз қазірге дейін ет өндіру үшін қолданған технология ғана. Тұтынушылардың етке қатысты бағалайтыны оның қалай жасалғанымен ешқандай қатысы жоқ. Олар жай ғана оның жануарлардан жасалғандығымен өмір сүреді. Егер біз тұтынушыларға еттегі барлық құндылықты ұсынатын өнімді өндірсек, онда ол осы нишаны толтырады», – деді. Браунның пікірінше, бұл бағалау етті оның шығу тегіне емес, «қандай функционалдық рөл атқаратынына» қарай жіктеуге мүмкіндік береді. Бұл мәлімдемелер Браунды ет индустриясымен келіспеушілікке алып келді, ол 2019 жылдың ортасына қарай Миссури және Арканзас штаттарының заң шығарушыларын Impossible Foods және Beyond Meat сияқты өсімдік негізіндегі ақуыз өндірушілерге өз өнімдерін «ет» деп таңбалауға тыйым салатын заңдарды қабылдауға итермеледі. Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясы Браунның кәсібі мен көзқарасын қатты қолдайды, «жануарлық ет – бұл проблема» және «Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты даму мақсаттарына жету үшін әлемдік азық-түлік жүйесі трансформациялық өзгерістерге ұшырауы керек. Жануарлық өнімдерді алмастыру арқылы тұтынушылар биологиялық әртүрлілікті сақтау және көміртегіні сіңіру үшін жерді босатуға, парниктік газдар шығарындыларын көзінен тоқтатуға және дені сау экожүйелерге қажетті тұщы суға деген сұранысты азайтуға зор мүмкіндік алады». Ет және ет алмастырғыштары туралы зерттеулер көрсеткендей, ет емес өнімдер, оның ішінде шошқа және тауық етіне қарағанда, парниктік газдар шығарындысы, су және жер пайдалану тұрғысынан айтарлықтай артықшылықтар ұсынады.
The United Nations Framework Convention on Climate Change strongly endorses Brown's venture and vision, saying that animal based meat is a "problem" and that in order to "achieve the United Nations Sustainable Development Goals, the global food system must undergo transformative change By replacing animal products, consumers have enormous power to spare land for biodiversity and carbon capture, halt greenhouse gas emissions at the source, and alleviate demand on fresh water needed for healthy ecosystems." Research on meats and no meat substitutes suggests that no meat products offer substantial benefits over the production of beef, and to a lesser extent pork and chicken, in terms of greenhouse gas production, water and land use.
Марапаттар
2000 жылы Браун Молекулалық биология саласындағы Ұлттық ғылым академиясының сыйлығын алды. 2002 жылы ол «ДНК микромассивтерін алдын ала синтезделген ДНК зондтарымен әзірлеу және өндіріс әдістерін Интернетке жариялау арқылы технологияны дамыту және насихаттау» жұмысы үшін Такеда сыйлығымен марапатталды. 2005 жылы генге негізделген экспрессиялық микромассивтерді әзірлеу мен қолдануға қосқан үлесі үшін Курт Стерн сыйлығына ие болды. 2006 жылы Американдық қатерлі ісіктер қоғамының Базалық зерттеулерге арналған Құрмет медалін алды, онда «арзан, қолжетімді, автоматтандырылған микромассивтерді революциялық түрде дамытуы және функционалдық геномика саласына жасаған өмір сақтайтын үлесі» мойындалды, бұл өз кезегінде лейкемия, лимфома, простата және ерте сатыдағы сүт безі қатерлі ісігі сияқты аурулар туралы маңызды генетикалық ақпаратты түсінуге мүмкіндік берді. 2010 жылы Биомолекулалық ресурстар қауымдастығы (ABRF) Браунды микромассивтерді әзірлеудегі новаторлық жұмысы мен генетикалық зерттеулерде осы технологияның кең қолданылуы үшін ABRF 2010 сыйлығына ие етті. Сол жылы ол Молекулалық патология қауымдастығының Молекулалық диагностикадағы үздік жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды. 2016 жылы Клаус Шваб пен Дүниежүзілік экономикалық форум Браун мен оның компаниясын «бизнес пен қоғамға маңызды әсер ете алатын» жаңа технологиялар мен инновацияларды жобалау, дамыту және енгізу үшін «Технология пионері» деп таныды. Олардың мәлімдемесінде: «Impossible Foods тікелей өсімдіктерден ет және сүт өнімдерін жасайды. Олардың мақсаты – дәмді, қоректі және қолжетімді ет және сүт өнімдерін өндірудің тұрақты және кеңейтілген жолдарын табу арқылы әлемдік мал шаруашылығының қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерін жою. Олардың технологиясы өсімдіктерден алынған қоректік заттарды ет пен сүт өнімдерінің дәмі мен текстурасына ие, сонымен қатар толыққанды қоректік құндылығы бар тағамдарға айналдырады» делінген. 2018 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы Impossible Foods және Beyond Meat компанияларын ғылым мен инновация саласындағы «Жердің чемпиондары» сыйлығының бірлескен жеңімпаздары деп жариялады. Пэт Браун мен Итан Браун мал етіне тұрақты балама өндірісі үшін марапатталды.