Кіріспе
1943 жылы туған) – американдық ғалым және жазушы. Дафна Патай (1943 жылы туған) Массачусетс Амхерст университетінің Тілдер, әдебиеттер және мәдениеттер кафедрасының зейнеткер профессор-эмиритусы. Оның PhD дәрежесі бразилиялық әдебиет саласында, бірақ оның ерте жұмыстары утопиялық және антиутопиялық көркем әдебиетке де қатысты. Ол антрополог Рафаэль Патайдың қызы.
Daphne Patai (born 1943) is an American scholar and author. She is professor emeritus of the Department of Languages, Literatures, and Cultures at the University of Massachusetts Amherst. Her PhD is in Brazilian literature, but her early work also focused on utopian and dystopian fiction. She is the daughter of the anthropologist Raphael Patai.
Феминисттік саясатты сынға алу
Он жыл бойы әйелдер зерттеуі және португал тілі салаларында бірлесіп жұмыс істегеннен кейін, Патай білім беру бағдарламаларына саяси идеологияны таңу деп санайтын жағдайға қатысты сыншыл пікір білдірді. Патайдың ойынша, мұндай саясиландыру білім беруді құлдыратып қана қоймай, жалпы білім берудің қадір-қасиетіне де қауіп төндіреді. Мансабының басында жеке сұхбаттарды қолдана отырып, көптеген зерттеулер жүргізген ол, ғылым философиясының маманы Норетта Кертгемен бірлесіп жазған «Феминизмді жариялау» атты кітабында осы әдістерді пайдаланды. Олардың зерттеулеріне феминистік бастамалардан көңілі қалған феминист профессорлармен өткізілген жеке сұхбаттар кірді. Осы сұхбаттар мен әйелдер зерттеу бағдарламаларын анықтап, қорғайтын материалдарға сүйене отырып, кітап авторлары әйелдер зерттеуінің ішіндегі, олардың пікірінше, маңызды білім мен ғылыми зерттеулерге қайшы келетін тәжірибелерді талдады. Ең бастысы – білім берудің саяси мақсаттарға тікелей бағынуы. Бұл кітаптың жақында кеңейтілген басылымы қазіргі феминистік жазбалардан осы тәжірибелердің жалғасуын және одан әрі күшеюін көрсететін мол деректер ұсынды. «Барлық білім беру саяси» деп мәлімдейтін феминистердің қарсылығына Патай бұл көзқарас тым қарапайым екенін жауап берді. Оның пікірінше, білім берудің саяси салдары болуы мүмкін деген факті мен білім беруді идеологиялық тұрғыдан бағытталған тәрбиелеу үшін әдейі пайдалану арасында маңызды айырмашылық бар. Оның ойынша, екіншісі феминистер жасаса да, фундаменталистер жасаса да, қабылдауға болмайды. Патайдың негізгі тезисі – білім берудің қадір-қасиетін қорғамау және саяси негіздермен деректерді және зерттеулерді жоққа шығару әдеті студенттерге зиян келтірумен қатар, феминистерді басқа идеологиялық шабуылдарға қарсы білім беруді қорғауға бейшара қалдырады (мысалы, «ақылды дизайн»). Патайдың пікірінше, жақсы болашаққа тек оң білім, логикаға құрмет, дәлелдер және саяси стандарттарға бағынбаған, жан-жақты зерттеулер ғана жетелей алады. ХХ ғасырдағы қарама-қайшы білім беру тәжірибелерінің мысалдары ұятты тарихқа ие, ол әйелдердің құқықтарын (немесе кез келген басқа адам құқықтарын) ілгерілетуге көмектеспеді. Патайдың алаңдаушылығының бірі – академиялық ортада қолданылатын, жыныстық қысым көрсетуге қатысты қатаң ережелер. Оның пікірінше, қазіргі феминизм ерлер мен әйелдер арасындағы жыныстық қарым-қатынасқа деген күшті қарсылықпен және күнделікті қарым-қатынастарды микробасқару арқылы оны басуға тырысу арқылы уланған. Бұл идея 1998 жылы жарық көрген «Гетерофобия: Жыныстық қысым көрсету және феминизмнің болашағы» кітабында жазылған. Патай сондай-ақ сындық теорияның әдебиетті зерттеуге тигізетін теріс әсері туралы жазды. Уилл Х. Корралмен бірге ол «Теорияның империясы: Пікірлер антологиясы» (Колумбия университетінің баспасы) жинағын редакциялады, онда соңғы онжылдықтардағы теориялық ортодоксияға қарсы шыққан елу ғалымның мақалалары жинақталған. Патай феминизм мен әйелдер зерттеуін сынға алу – уақытты кері қайтару емес екенін мәлімдеді. Оның пікірінше, ол өзінің сын-пікірлерін басқа педагогтарға (оның ішінде феминист педагогтарға) жолдайды, олар білім беруді белгілі бір саяси қалыпқа сыймауға тырысатын адамдардан қорғаудың маңыздылығын түсінеді деп үміттенеді, егер сол көзқарастар қаншалықты танымал болса да.