Кіріспе

Антигуа мен Барбудадағы конституциялық монархия – Антигуа мен Барбудадағы үкімет жүйесі, онда мұрагерлік монарх егеменді және мемлекет басшысы болып табылады. Антигуа мен Барбуданың қазіргі монархы және мемлекет басшысы, 2022 жылдың 8 қыркүйегінен бастап, король Карл III. Ол Антигуа мен Барбуданың Коронасының жеке тұлғасы болып табылады. Егеменнің тұлғасы Ұлттар Достастығы құрамындағы 14 тәуелсіз елмен тең бөлісілгенімен, әр елдің монархиясы бөлек және заңды түрде ерекшеленеді. Осының салдарынан, қазіргі монарх ресми түрде Антигуа мен Барбуданың королі аталады және осы қызметінде ол және Корольдік отбасының басқа мүшелері Антигуа мен Барбуданың өкілдері ретінде ішкі және шетелде мемлекеттік және жеке функцияларды орындайды. Алайда, король – Конституциялық рөлі бар Корольдік отбасының жалғыз мүшесі. Барлық атқарушы билік монархқа жүктелген, ал Антигуа мен Барбуда Парламенті заңдар қабылдауы үшін және патент хаттары мен Кеңес бұйрықтарының заңды күшіне енуі үшін корольдік келісім қажет. Биліктің көп бөлігін парламенттің сайланған мүшелері, олардың арасынан тағайындалған монархтың министрлері, сондай-ақ судьялар мен бейбіт судьялар жүзеге асырады. Монархқа берілген басқа да өкілеттіктер, мысалы, премьер-министрді қызметтен босату, маңызды болып табылады, бірақ олар тек резервтік өкілеттіктер ретінде және монархияның маңызды қауіпсіздік бөлігі ретінде қарастырылады. Бүгінде Корона, ең алдымен, тұрақты және үзбейтін басқарудың кепілі және билікті теріс пайдалануға қарсы партиялық емес сақшы ретінде қызмет етеді. Кейбір өкілеттіктерді тек монарх ғана жүзеге асыра алады, ал монархтың көптеген операциялық және салтанатты міндеттерін оның өкілі, Антигуа мен Барбуданың генерал-губернаторы орындайды.

Шығу тегі

Антигуа аралын 1493 жылы Христофор Колумб зерттеді, ал 1632 жылы Ұлыбританияның отарнасы болды; Барбуда аралы алғаш рет 1678 жылы отарланды. 1736 жылға дейін Сент-Джон қаласында өткен акандық рәсімде, Клас ханзадасы деп белгілі болған афроантигуандық құл, Қара антигуандықтардың патшасы лауазымына көтерілді. Батыс Африканың дәстүрлеріне сәйкес, Антигуадағы ақ құл иелері "керемет рәсім" деп атаған бұл оқиға, шын мәнінде соғыс жариялау болды. Дегенмен, Антигуадағы құл иелері оны кездейсоқ шара деп ойлады. Клас ханзада жасаған көтеріліс жоспарында Антигуа аралы африкалықтар басқаратын тәуелсіз мемлекетке айналуы тиіс еді. Отарлаушылар Клаустың тағы 132 адаммен бірге бұл жоспарға қатысқанын анықтады. Федерацияның тарауымен 1967 жылы ол Батыс Индияның қатысушы мемлекеттерінің біріне айналды. Ішкі істерде өзін-өзі басқарудан кейін, 1981 жылдың 1 қарашасында Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Антигуа мен Барбуда егемен мемлекет және Достастық құрамындағы тәуелсіз конституциялық монархия болды. Принцесса Маргарет елордадағы Сент-Джонста өткен тәуелсіздік тойында әпкесі, Елизавета II-ні өкілдік етті. "Королеваның сәлемі, Достастыққа қош келдіңіздер", - деді Принцесса Маргарет түн ортасында ту көтеру рәсімінен кейін. Мыңдаған адам Антигуа мен Барбуданың королевасы мен премьер-министрі үшін "Хип, Хип, Хурай" деп шу көтерді. Уилфред Джейкобс Антигуа мен Барбуда королевасының вице-корольдік өкілі, алғашқы генерал-губернатор болып ант берді. Принцесса премьер-министр Вере Бердке Антигуа мен Барбуданың тәуелсіздік құжаттарын тапсырып, елдің тәуелсіздігін ресми жариялады. Принцесса Антигуа мен Барбуданың жаңа Парламент ғимаратын ашып, Королева атынан Тақ сөзін сөйледі.

Антигуа және Барбуданың короны және оның аспектілері

Антигуа және Барбуда – Ұлттар Достастығының тәуелсіз он бес мемлекетінің бірі. Ол өзінің егемендігін басқа монархиялармен бөліседі, бірақ монархтың Антигуа және Барбудамен арақатынасы оның кез келген басқа аймақтың монархы ретіндегі мәртебесінен толыққанды тәуелсіз. Олардың монархтары бір адам болғанымен, Ұлттар Достастығының әр аймағы – Антигуа және Барбуданы қоса алғанда – бір-бірінен тәуелсіз және егемен. Антигуа және Барбуда монархы елде вице-король – Антигуа және Барбуданың генерал-губернаторы арқылы өкілдік етіледі. Антигуа және Барбуда 1981 жылы тәуелсіздік алғаннан бері жалпы ұлттық тәждің ортақ және ерекше сипаттары бар, және Антигуа және Барбуда монархының рөлі оның кез келген басқа мемлекеттің монархы ретіндегі мәртебесінен, соның ішінде Ұлыбританиядан ерекшеленеді. Бұл айырмашылық бірнеше жолмен көрінеді: мысалы, монарх бірегей Антигуа және Барбуда титулына ие, және ол Антигуа және Барбуданың өкілі ретінде жұртшылық алдында сөйлегенде, мүмкіндігі болған жағдайда, елдің ұлттық туы, ерекше патшалық рәміздері сияқты Антигуа және Барбуданың ұлттық рәміздерін пайдаланады. Сонымен қатар, Антигуа және Барбуда мәселелері бойынша тек Антигуа және Барбуда үкіметінің министрлері ғана монархқа кеңес бере алады.

Мұрагерлік

Кейбір мемлекеттер сияқты, Антигуа және Барбуда да мұрагерлік жолын анықтау үшін Ұлыбритания заңдарына сүйенеді. Мұрагерлік 2013 жылғы Таққа мұрагерлік туралы заңның, сондай-ақ 1701 жылғы Елдесу туралы заңның және 1689 жылғы Құқықтар туралы заңның қағидаларымен реттеледі. Бұл заңнама мұрагерлікті Ханновердің электросы Софияның тумаған (яғни асырап алынбаған) және заңды ұрпақтарымен шектейді, сонымен қатар монархтың католик дінінде болмауы және таққа отырғанда Англия шіркеуімен рухани байланыста болуы тиіс екенін белгілейді. Бұл конституциялық заңдар Антигуа және Барбудаға қатысты болғанымен, британдық парламенттің бақылауында қалады. Ұлыбритания мен Антигуа және Барбуда, егер олар ортақ монархиялық қатынастан шықпаса, басқа мемлекеттердің бірауыздан келісімінсіз мұрагерлік ережелерін өзгерте алмайды – бұл жағдай барлық басқа мемлекеттерге бірдей қолданылады және осы елдер арасындағы шартқа ұқсас. Тақтың тоқтауы (монархтың қайтысы немесе тақтан бас тартуы) кезінде, жаңа монархтың таққа отыруы генерал-губернатор тарапынан Үкімет үйінде, Сент-Джонс қаласында ресми түрде жарияланады. Кез келген жарияланымға қарамастан, қайтыс болған монархтың мұрагері дереу және автоматты түрде мұрагерлік құқығына ие болады, қосымша растау немесе рәсімдер қажет емес. Сонымен қатар, аза тұту кезеңі басталады, осы кезеңде ел бойынша тулар жартылай түсіріліп, қайтыс болған монархты құрметтеу үшін ілінеді. Көрімдік күні мемлекеттік мереке деп жариялануы мүмкін.

Конституциялық рөл және корольдік артықшылық

Антигуа мен Барбуданың конституциясы түрлі заңдар мен дәстүрлерден тұрады, бұл Антигуа мен Барбудаға басқа Ұлттар Достастығы елдеріне ұқсас парламенттік үкімет жүйесін береді. Мемлекеттік биліктің барлығы конституциялық тұрғыдан монархқа жүктелген, ол елде Антигуа мен Барбуда премьер-министрінің ұсынысы бойынша монарх тағайындайтын генерал-губернатор арқылы өкілдік етеді. Мемлекет басшысы ретінде, монарх Антигуа мен Барбуданың Алдынғылық тізіміндегі ең жоғары орынды иеленеді. Монархтың және генерал-губернатордың рөлі заңдық және практикалық сипатта; Тақ корпорация ретінде қарастырылады, онда бірнеше бөлік биліктің барлығын бөліседі, ал монарх конституциялық құрылымның орталық тұлғасы болып табылады. Сондықтан Антигуа және Барбуда үкіметі ресми түрде Антигуа мен Барбудадағы Ұлыбритания патшасының үкіметі деп аталады. Таққа тиесілі кең ауқымды биліктер жиынтығы Патшалық құқықтары деп аталады, оларға келісімдер жасау немесе елшілерді жіберу сияқты көптеген өкілеттіктер, сондай-ақ мемлекетті қорғау және патшаның бейбітшілігін сақтау сияқты міндеттер кіреді. Патшалық құқықтарын іске асыру үшін парламенттің келісімі қажет емес; сонымен қатар, егер қандай да бір заң жобасы монархтың құқықтары мен мүдделеріне әсер етсе, екі палатаның бірі де оны талқылаудан бұрын монархтың келісімін алуға тиіс.

Атқарушы

Тақтың басты міндеттерінің бірі – премьер-министрді тағайындау, ол кейіннен Министрлер кабинетін басқарады және монархқа немесе генерал-губернаторға үкіметтік операциялардың және сыртқы істердің барлық аспектілері бойынша атқарушылық биліктерінің қалай жүзеге асырылуы туралы кеңес береді. Монархтың, сонымен қатар вице-корольдің рөлі көбінесе символдық және мәдени болып табылады, барлық үкіметтер мен мекемелердің жұмыс істейтін заңды биліктің символы ретінде қызмет етеді, ал Министрлер кабинеті Корольдік прерогативаны пайдалануды басқарады, оған соғыс жариялау, Корольдің бейбітшілігін сақтау, Антигуа мен Барбуданың қорғаныс күштерінің әрекеттерін бағытту, сондай-ақ парламентті шақыру және оны тарату, сайлау тағайындау кіреді. Дегенмен, Корольдік прерогатива Таққа тиесілі, емес министрлерге, болса да кейде олай көрінетін жағдайлар болады. Конституция генерал-губернаторға премьер-министрді қызметтен босату, парламентті тарату және ерекше конституциялық дағдарыс жағдайларында судьяны қызметтен алу өкілеттігін бір жақты түрде пайдалануға рұқсат береді. Сондай-ақ, монархтың өзі атқаратын міндеттер де бар, мысалы, генерал-губернаторды тағайындау. Антигуа мен Барбуда үкіметінің тұрақтылығын сақтау мақсатында генерал-губернатор Өкілдер палатасының қолдауын қамтамасыз ете алатын адамды премьер-министр етіп тағайындайды. Генерал-губернатор премьер-министрдің тапсырмасы бойынша Кабинетті де тағайындайды. Монархқа вице-король премьер-министрдің отставкаға келуі және жаңа премьер-министр мен министрліктің басқа мүшелерінің қызметке кірісуі туралы хабарлайды, және ол Антигуа мен Барбуда министрлерінен тұрақты түрде түсетін ақпарат арқылы толыққанды хабардар болып отырады.

Парламент

Суверен – Антигуа және Барбуда Парламентінің үш құрамдас бөлігінің бірі; қалғандары – Сенат және Өкілдер палатасы. Дегенмен, монарх заң шығару процесіне қатыспайды; вице-король тек Патшалық келісім беру арқылы ғана қатысады. Конституцияда сенаторларды тағайындауға жауапты тұлға – генерал-губернатор екені нақты көрсетілген. Вице-король премьер-министрдің ұсынысы бойынша он бір сенаторды, оппозиция жетекшісінің ұсынысы бойынша төрт сенаторды және бір сенаторды өз дискрециясымен тағайындауы тиіс. Вице-король парламентті шақыруға, сессияны ұзартуға және таратуға құқылы; соңғысынан кейін жалпы сайлауға қатысты бұйрықтарды генерал-губернатор Сент-Джонс қаласындағы Үкімет үйінде жариялайды. Жаңа парламенттік сессия Парламенттің салтанатты ашылуымен басталады, оның барысында монарх немесе генерал-губернатор Тақтың сөйлеуін оқиды. Антигуа және Барбудадағы барлық заңдар монарх атынан вице-корольдің Патшалық келісімін беруімен ғана қабылданады. Антигуа және Барбудада қылмыстық құқық бұзушылықтар заң бойынша суверендікке қарсы жасалған құқық бұзушылықтар деп есептеледі, ал қылмыстық істер корольдің [немесе королеваның] және [күдіктінің аты-жөнінің] қатысуымен суверендік атынан қозғалады. Осыған байланысты, ортақ құқық бойынша монарх «қателікке ұшырамайды»; монарх қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін өз сотында сотталмайды. Антигуа және Барбуда монархының атынан генерал-губернатор сотталудан иммунитет беруге, кешірім беру құқығын пайдалануға және тәжге қарсы жасалған құқық бұзушылықтарды сотқа дейін, сот барысында немесе соттан кейін кешіруге құқылы. Кешірім беру және түрме жазасын жеңілдету рәсімі Конституцияның 84-бабында сипатталған. Монархты немесе генерал-губернаторды өлтіруге жасалған кез келген әрекет «мемлекетке қарсы қылмыс» болып есептеледі, ал қылмыс жасаған адам өлім жазасына кесіледі.

Тақ пен құрмет

Мемлекеттер Достастығы елдерінің ішінде монарх құрметтің бастауы болып есептеледі. Сол сияқты, Антигуа мен Барбуданың Егемендігі ретінде монарх Антигуа мен Барбудада өз атынан наградалар мен құрметтер тағайындайды. Олардың көпшілігі "Оның Ұлылығының Антигуа және Барбуда Министрлерінің" ұсынысы бойынша беріледі. 1998 жылғы Ұлттық наградалар туралы заң қабылдануының нәтижесінде Антигуа және Барбуда төрт ұлттық орден құрды: Ұлттық Батыр ордені, Ұлт ордені, Еңбек ордені және Князьдық мұра ордені. Осы ордендердің нышандарына Сент-Эдвард тажының бейнеленуі монархияның билік ошағы екенін көрсетеді. Монархтың вице-патшалық өкілі, генерал-губернатор, осы ордендердің барлығының канцлері болып табылады.

Корольдік және қорғаныс күштері

Тақ Антигуа және Барбуда қорғаныс күштерінің ең жоғарғы нүктесінде тұр. Монарх – бүкіл күштердің Бас қолбасшысы. Сент-Эдвард тәжі Антигуа және Барбуда қорғаныс күштерінің нышандары мен шендерінде бейнеленген, бұл монархияны биліктің ортасы ретінде көрсетеді. Антигуа және Барбуданың қорғаныс заңына сәйкес, қорғаныс күштерінде офицерлік шен беру құқығы Антигуа және Барбуда монархына жүктелген және монархтың өкілі – генерал-губернатор арқылы жүзеге асырылады.

Корольдік билік пен полиция

Антигуа мен Барбуданың ұлттық полиция күштері "Антигуа мен Барбуданың Корольдік полиция күштері" деп аталады. "Мен, (аты-жөні), Антигуа мен Барбудадағы полиция күшінің мүшесі ретінде біздің Егемендік Иеміз Патшаға адал қызмет етуге, ешқандай жақсылыққа немесе жамандыққа, зұлымдыққа немесе кешірімсіздікке ұрынбай ант етемін; және мен Оның Мажарлығының бейбітшілігін сақтауға және менің күшімнің шегінде оған қарсы қылмыстардың алдын алуға тырысамын; сондай-ақ, полиция күшінде қызмет ететін кезде немесе болашақта қызмет ететін болсам, мен барлық міндеттерімді заңға сәйкес адал орындаймын. Құдай маған көмектессін!"

Антигуан және Барбуданың патшалық рәміздері

Антигуа мен Барбуда монархиясының басты символы – монархтың өзі. Сондықтан оның портреттері қоғамдық ғимараттар мен мемлекеттік кеңселерде ілінеді. Монарх Антигуа мен Барбуданың мерекелік маркаларында да бейнеленген. Монархияны биліктің ортасы ретінде бейнелеу үшін тәж де қолданылады, ол полиция қызметкерлерінің, пошта жұмыскерлерінің, түрме қызметкерлерінің шен белгілерінде кездеседі. "God Save The King" – Антигуа мен Барбуданың патшалық әнұраны. Антигуа және Барбуда азаматтығы туралы заңға сәйкес, Антигуа және Барбуданың жаңа азаматтары монархқа және оның мұрагерлеріне адалдық серт беруі тиіс.

Патшалық сапарлар

Принцесса Маргарет 1955 жылы Антигуаға сапар жасады. Елизавета Ана королева 1964 жылдың 17 наурызында келді. Принцесса Элис 1964 жылдың 10 және 19 наурызында Кариб аймалына Вест-Индия университетінің ректоры ретінде сапармен келді. 1964 жылдың қараша айында Эдинбург герцогы сапар жасады. Елизавета II патшайымы және оның жұбайы Эдинбург герцогы 1966 жылы Кариб аймалына жасаған сапарында Антигуа мен Барбудаға барды. Сапар барысында олар астанасы Сент-Джонс қаласына барып, Үкімет үйіндегі қабылдау рәсіміне және Сент-Джонс соборындағы діни қызметке қатысты, онда принц Филип уағыз оқыды. 1999 жылдың қаңтар айында Йорк герцогы келді. Уэсекс графы 2003 жылдың қазан айында Эдинбург герцогының халықаралық сыйлық қорының сенімді тұлғасы ретінде Антигуа мен Барбудаға барды. Уэсекс графы 2006 жылы елдің тәуелсіздігінің 25 жылдығын тойлауға байланысты королева атынан келді. 2012 жылдың наурыз айында Уэсекс графы мен графинясы королеваның Алмаз мерейтойын атап өту үшін Антигуа мен Барбудаға сапар жасады. Принц Гарри 2016 жылы Антигуа мен Барбуданың тәуелсіздігінің 35 жылдығын тойлау үшін келді. 2017 жылдың қараша айында Уэльс ханзадасы Антигуа мен Барбудаға барып, «Ирма» және «Мария» дауылдарынан кейін жергілікті қауымдастықтардың жағдайын көрді. Уэсекс графы мен графинясы 2022 жылдың сәуір айында королеваның платиналық мерейтойын атап өту үшін келді.

Республикашылдық

Монархия Антигуа мен Барбудада кеңінен талқыланмайды. 2020 жылы Ақпарат министрі Мелфорд Николас елдің болашақта республикаға өту мүмкіндігін қарастыруы мүмкін екенін мәлімдеді. 2022 жылы Премьер-министр Гастон Браун елдің "кейбір сәтте" республика болуға ұмтылатынын айтты, сондай-ақ мұндай қадамның "қазіргі уақытта жоспарда жоқ" екенін мойындады және Антигуа мен Барбуда "алдағы біршама уақытқа" монархия ретінде қала береді. 2022 жылдың 10 қыркүйегінде Карл III патша деп жарияланғаннан кейін Браун үш жыл ішінде республика болу туралы референдум өткізуді жоспарлап отырғанын хабарлады.

Антигуан және Барбуда монархтарының тізімі

Портрет Корольдік есімі Антигуа және Барбуда билігі Толық аты Жұбайы Үйі Басталуы АяқталуыЕлизабет II (1926–2022) 1 қараша 1981 8 қыркүйек 2022 Елизабет Александра Мэри Филип Маунтбеттен Виндзор Генерал-губернаторлары: сэр Уилфред Джейкобс, сэр Джеймс Карлайл, даме Луиза Лейк-Тэк, сэр Родни Уильямс Премьер-министрлері: Вер Бёрд, Лестер Бёрд, Болдвин Спенсер, Гастон БраунЧарльз III (т. 1948) 8 қыркүйек 2022 – қазіргі уақытқа дейін Чарльз Филип Артур Джордж Камилла Шэнд Виндзор Генерал-губернаторы: сэр Родни Уильямс Премьер-министрлері: Гастон Браун