Кіріспе
III ғасырдағы Цао Вэй мемлекетінің шенеунігі және саясаткері Ян Фу (210-230 жылдар), әдепті есімі Ишань, Қытайдың Үш патшалық дәуіріндегі Цао Вэй мемлекетінің саясаткері болған. Ол бұрын Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдары Лян провинциясында аймақтық шенеунік болып қызмет еткен. 210-шы жылдары, Ма Чао атты әскербасы Хан орталық үкіметіне қарсы көтеріліс жасап, Лян провинциясын күшпен басып алып, провинциялық бірнеше шенеуніктерді өлтірген кезде, Ян Фу және оның әріптестері Ма Чаоға мойынсұнып, бағынышты болғандай көрінді. Кейін олар оған қарсы бүлік ұйымдастырып, оны Лян провинциясынан қууға қол жеткізді. Вэйдің екінші императоры Цао Руи билік құрған кезде Ян Фу императорға оның жоспарсыз құрылыс жобаларын қысқартуды ұсынды, бірақ император оған құлақ қоймады.
Yang Fu ( 210s–230s), courtesy name Yishan, was a Chinese politician of the state of Cao Wei during the Three Kingdoms period of China. He previously served as a regional official in Liang Province during the late Eastern Han dynasty. In the 210s, when the warlord Ma Chao rebelled against the Han central government, occupied Liang Province by force and murdered some of the provincial officials, Yang Fu and his colleagues pretended to submit to Ma Chao. Later, they plotted a revolt against him and succeeded in forcing him out of Liang Province. During the reign of the second Wei emperor Cao Rui, Yang Fu proposed to the emperor to scale down his extravagant construction projects but the emperor ignored him.
Ерте өмір
Ян Фу Цзи округінен (縣; немесе Jicheng 城), Тяньшуй командирлігінде (天水郡) туған, қазіргі Ганьсу провинциясының Гангу округінің шамасында орналасқан. Жастығында жергілікті командирлік кеңседе кіші лауазымда қызмет еткен. Бір күні, оның туған жеріндегі әскери шенеуніктер Гуанду шайқасында кім жеңіске жетеді деген сұрақ қойғанда, ол: "Юань Лорд (Юань Шао) кеңпейіл, бірақ шешім қабылдауда баяу, ақылды, бірақ тиімді емес. Оның шешім қабылдаудағы әлсіздігінен оған ешкім қорқа қоймайды, ал тиімді еместігінен мүмкіндіктерінен айырылады. Қазір күшті болғанымен, соңында ешқандай үлкен жетістікке жете алмайды. Ал, Цао Лордтың (Цао Цао) амбициясы мен көрегендігі зор, ол шешімдерді ойланбастан қабылдай алады. Оның әскері тәртіпті және күшті, шенеуніктер әртүрлі топтардан шыққан және еңбекқор, сондықтан оның әскері жеңіске жетеді", – деді. Оның болжамы дұрыс шықты және ол көрегендігі мен білімімен бүкіл Лян провинциясында танымал болды. Кейін Лян провинциясының инспекторы Вэй Кан оны өзінің кеңсесіне қызметке алды.
Лян провинциясы үшін күрес
211 жылы Хангу асуының батысындағы соғыс әміршілерінің коалициясы хан орталық үкіметіне қарсы көтеріліс бастады, ол соғыс әміршісі Цао Цаоның бақылауында болды. Цао Цао әскерін Тонг асуы шайқасында әміршілермен күресуге жетектеп, оларды жеңді. Коалицияның басшыларының бірі Ма Чао сауығу үшін Цян және Ху тайпаларының жеріне қашып құтылуға тырысты. Цао Цао коалицияның қалдықтарына шабуылдарын жалғастырды және Ма Чаоны Андингге қуып жетті, бірақ шығыстағы өзінің иеліктеріндегі тәртіпсіздік туралы естіген соң әскерін кері тартты. Осы кезде Ян Фу Цао Цаоға: «Ма Чао Ин Бу мен Хан Синьдің батылдығына ие, және оны Цян мен Ху тайпалары қолдайды. Егер сіз әскерге қазір шегінуге бұйрық берсеңіз және мұнда жеткілікті дайындық жасамасаңыз, біз аймақтағы округтерді жоғалтамыз» деді. Цао Цао Ян Фудың ұсынысын мақұлдады, бірақ оны қабылдай алмады, себебі оған Су Боның Хецзянь округіндегі көтерілісімен және Сун Куанның Русюға жасаған шабуылымен күресуге тура келді. 213 жылы Цао Цао және оның әскері Лян провинциясын қалдырған кезде, Ян Фу болжағандай, Ма Чао Ханчжун округінің әміршісі Чжан Лудың қолдауымен Лян провинциясындағы округтерге шабуыл жасады. Ма Чао көп ұзамай Лян провинциясының Хан билігінде қалған соңғы бекінісі – Джи округін қоршап алды. Ян Фуның қарсы тұруына қарамастан, Джи округі Ма Чаоның қолына түсті, және Ян Фу Ма Чаоға бағынуға мәжбүр болды. Ма Чаоның қатыгездігі мен сатқындығына (оның ішінде Лян провинциясының инспекторы Вэй Канның өлтірілуіне) наразы болған Ян Фу және Лян провинциясының басқа да шенеуніктері Ма Чаоны Лян провинциясынан қуу үшін құпия жоспар құрды. Ян Фу Ма Чаоға жақын арада қайтыс болған әйелінің жерлеу рәсіміне қатысуға ниеттенгенін айтып, Джи округінен кетуге рұқсат алды. Содан кейін ол басқа шенеуніктермен байланыс орнатып, Ма Чаоға қарсы көтеріліске дайындалды. 213 жылдың қыркүйегінде Ян Фу Лу округінде Ма Чаоға қарсы көтеріліс бастады, осылайша Ма Чаоны Джи округінен әскерін шығарып, оған шабуыл жасауға итермеледі. Осы уақытта Ма Чао болмағанда, Джи округінің басқа шенеуніктері Ян Фудың шақыруына жауап беріп, Джи округінде болған Ма Чаоның әйелі мен балаларын өлтірді. Ма Чао Лу округін қайтарып ала алмады, сондықтан ол Джи округіне қайтты, бірақ отбасының қаза тапқанын және қақпалардың жабық екенін көрді. Одан кейін ол қалған күштерін Ли округіне шабуылға алып барды, онда Ян Фудың туыстары мен оған қарсы көтерілген шенеуніктердің отбасылары болды, және оларды кек қайтару үшін өлтірді. Ма Чаомен болған шайқастарда Ян Фу денесіне бес жара алды және жеті туысынан айырылды. Ма Чао ақырында Лян провинциясынан бас тартып, Ханчжун округіне қашып, әмірші Чжан Луға қосылды.
Цао Руиның қол астында қызмет ету
Ян Фу 220 жылы Хан әулетінің құлауынан кейін Цао Цаоның ұлы және мұрагері Цао Пи құрған Цао Вэй мемлекетінде қызметін жалғастырды. Ол Вэйдің алғашқы екі императоры Цао Пи мен Цао Руидің билігін бастан өткерді және Екінші маркиз дәрежесіне ие болды. 230 жылы Вэй генералы Цао Чжэн әскерді Вэйдің қарсыласы Шу мемлекетіне шабуылдауға бастады, бірақ бір айдан астам созылған ауыр жаңбырлар осы шабуылды тоқтатты және таулы жолдарды өтпейтін етті. Янг Фу және басқалар Цао Руиге Цао Чжэнге Вэй әскерін кері қайтаруға бұйрық беруді кеңес берді. Кейін, Цао Руи сәнді құрылыстар салуға және императорлық гаремді кеңейтуге кіріскенде, Янг Фу императорға осы әрекеттерден бас тартуға бірнеше рет кеңес берді. Бірақ Цао Руи оның кеңесін елемеді. Содан кейін Янг Фу Министр-қазынашы лауазымынан қанағат ету үшін рұқсат сұрады, бірақ оған рұқсат берілмеді. Осыдан кейін Цао Руи Янг Фудың ұсыныстарын мақтап, бірақ оларды іске асыру сирек болды. Янг Фу белгісіз жылы көп мүліксіз қайтыс болды. Оның орнын немересі Ян Бао (楊豹) басты, себебі оның ұлы ерте қайтыс болған болуы мүмкін.