Кіріспе

Оңтүстік Францияда өндірілетін шараптардың жіктелуі

Лангедок-Руссильон шараптары, оның ішінде Vin de Pays d'Oc деп белгіленген vin de pays, Оңтүстік Францияда өндіріледі. "Лангедок" Франция мен Солтүстік Каталонияның тарихи аймағын білдіре алады, бірақ 20-шы ғасырдан бері (әсіресе шарап саласында) Франциядағы Лангедок-Руссильон аймағының солтүстік бөлігін, Испаниямен шекарадан Прованс аймағына дейінгі Жерорта теңізі жағалауын қамтиды. Аймақтың шамамен жүз мың гектары жүзімдіктермен жабылған және ол әлемдегі ең ірі шарап өндіруші аймақ болып табылады, Францияның жалпы шарап өндірісінің үштен бірінен астамын құрайды. 2001 жылы аймақ АҚШ-тан да көп шарап өндірді.

Тарих

Лангедок шараптарының тарихы б.з. дейінгі V ғасырда Нарбоннаның жанындағы жағалауға ерте гректер егізген алғашқы жүзімдіктерге дейін жетеді. Прованс аймағының бір бөлігімен бірге, бұл Франциядағы ең көне жүзімдіктер. Лангедок аймағы XIII ғасырдан бері Францияға тиесілі, ал Руссильон Испаниядан XVII ғасырдың ортасында алынды. Екі аймақ 1980 жылдардың соңында бір әкімшілік аймақ ретінде біріктірілді. XIX ғасырдың соңындағы өнеркәсіптік дәуірдің келуімен өндіріс өсіп келе жатқан жұмысшы табын қанағаттандыратын, көптеп өндірілген – "le gros rouge" – арзан қызыл шарапқа қарай жылжыды. Жоғары өнім беретін жүзім сорттарын пайдалану жоғары өнімділік пен жұқа шараптарға әкелді, олар көбінесе Алжирден келген қызыл шараппен араластырылып, оларға көбірек дене берілді. XIX ғасырдағы филоксера эпидемиясы Лангедок шарап өнеркәсібіне ауыр соққы берді, шыбықтарға осал Витис винифераның көптеген жоғары сапалы сорттарын жойды. Филоксераға табиғи түрде төзімді американдық тамырлар тау беткейіндегі әктасты топыраққа жақсы сіңбеді. Осы жүзімдіктердің орнына төмен сапалы Арамон, Аликанте Буше және Кариньанның гектарлары отырғызылды. Екі дүниежүзілік соғыс кезінде Лангедок француз әскеріне күнделікті шарап мөлшерін қамтамасыз етуге жауапты болды.

Климат және география

Лангедок-Руссильон аймағы жер бедері мен климаттық ерекшеліктерімен Оңтүстік Рона және Прованс аймақтарымен ортақ. Аймақ, Испания шекарасындағы Баниулс АОК-ден бастап, батыстағы Пиреней таулары бойында 150 мильге (241 км) созылып, Жерорта теңізі жағалауымен шығыста Рона өзені мен Провансқа дейін жалғасады. Лангедоктағы жүзімдіктер көбінесе Жерорта теңізі жағалауындағы жазықтарға отырғызылса, Руссильондағы жүзімдіктер Пиреней тауларының айналасындағы тар шатқалдарда кездеседі. Өсу маусымының шарықталу кезеңі (мамыр мен тамыз аралығында) өте құрғақ болады, ал жылдық жауын-шашынның көп бөлігі қыс айларында жауады. Лангедоктағы жазық аймақ Францияның ең құрғақ және ең ыстық аймағы болып табылады. 2006 жылдың желтоқсан айында Франция үкіметі жаһандық жылыну туралы алаңдаушылыққа жауап ретінде суару ережелерін жеңілдетті. 1999 жылы ауа райының нашарлауы шарап өндіру өнеркәсібіне зиян келтірді, оның ішінде мамыр айында Руссильонды қамтыған бұрқасын және қараша айының ортасында Корбиер және Минервоа аймақтарында 36 сағат ішінде бір жылдық жауын-шашын мөлшері жауды.

Атаулары

Лангедоктың ең танымал бес атауы: Лангедок АОК (бұрын Coteaux du Languedoc), Корбиер АОК, Фаугер, Минервоис АОК және Сент-Шинян АОК. Лангедок шараптарының басым көпшілігі 500-ден астам шарап кооперативтерімен өндіріледі. Дегенмен, аймақтағы атау жүйесі маңызды өзгерістерден өтуде, жаңа атаулар құрылып, қолданыстағылары өзгертілуде. Соңғы өзгерістердің бірі – Coteaux du Languedoc атауы Лангедок деп өзгертілді және оның аумағына Россильон да кірді. Ірі Лангедок АОК-ының ішінде өзіндік шарап стиліне ие бірнеше кіші аймақтар немесе Кру бар. Осы кіші аймақтардың кейбіреулері өздерінің жеке атауларын алу үшін АОК өтінімін беруде, ал кейбіреулеріне Лангедок АОК-ның қосалқы атаулары берілді. Оларға Кватурзе, Ла Клап, Монпейру, Сент-Сатурнин, Пикпуль-де-Пине, Террас-дю-Ларзак және Пик-Сен-Луп жатады. 2004 жылы шығыс Лангедок пен Оңтүстік Рона шарап аймағының шекарасы сәл жылжытылды, нәтижесінде Costières de Nîmes AOC Рона атауына жатты, енді Лангедок емес. Сол жылы INAO осы атау бойынша шарапты бақылау жауапкершілігін Рона аңғарының аймақтық комитетіне жүктеді. Сира мен Гренахтан жасалған Côtes du Rhône стиліндегі шараптардың жергілікті өндірушілері бұл өзгеріс үшін күш-жігер жұмсады, себебі жергілікті шарап жасау дәстүрлері әкімшілік шекаралармен сәйкес келмеді және, болжам бойынша, Рона шараптарының нарықтағы жоғары беделіне байланысты. Шарап аймақтары арасындағы шекаралардың мұндай өзгерістері сирек кездеседі, сондықтан әдет бойынша Costières de Nîmes көптеген жариялымдарда Лангедок шарабы ретінде көрсетіле береді.

Жүзім

Лангедок-Руссильон аймағында көптеген жүзім сорттары өседі, оның ішінде Мерло, Каберне Совиньон, Совиньон блан және Шардоне сияқты көптеген халықаралық сорттар бар. Моурведр, Гренах, Сира және Вионье дәстүрлі Рона жүзімдері де кең таралған. Шардонне – Vin de Pays d'Oc және көпіршікті Crémant de Limoux шараптарында қолданылатын маңызды ақ жүзім. Басқаларына Шенен блан және Моузак жатады, ол Blanquette de Limoux көпіршікті шарабының негізгі жүзімі. Мускат де Фронтиньян және Мускат де Сен-Жан Минервоа аймақтарындағы тәтті күшті шараптар Мускат Бланк а Петиз Грен жүзімінен жасалады. Muscat de Rivesaltes AOC-да күшті шараптар Мускат оф Александрия жүзімінен дайындалады. Қызыл шараптардың ішінде Гренах, Сира, Кариньян, Цинсо және Моурведр – Corbières, Faugères, Fitou және Minervois AOC аймақтарының маңызды сорттары. Цинсо сонымен қатар, Lladoner Pelut, Piquepoul noir, Terret noir және Гренахпен бірге розé шарап өндірісінде жиі қолданылады. Гренах – Баниулс және Ривальтес аймақтарындағы күшті шараптарда қолданылатын негізгі жүзім. Франциядағы ең көне жүзімдердің бірі – Кариньян. Шарапшылар көбінесе таниндерді жұмсарту үшін карбонды мацерация әдісін қолданады. Басқа сорттарға Руссан, Марсан, Верментино, Бурбуленк, Клеррет бланш, Гренах блан, Гренах гри, Пикупуль блан, Пикупуль гри және Макабео жатады. Бұл жаңа аталымдар өнімдерін үнемі жақсартатыны үшін мақталып жүр, бірақ басқалары бұл қосымшалардың бұрыннан бар, түсініксіз жіктеу жүйесін одан әрі күрделендіретінін сынап бағалайды. Лангедок аймағында өндірілетін шараптың көп бөлігі vin ordinaire деп белгіленеді. Сонымен қатар, Vins Doux Naturels шараптары да көп мөлшерде өндіріледі.

Вин де Пейс

АҚШ-тағы АОК-дан гөрі аз талаптармен өндірілетін «vins de pays» жіктемесі Лангедок шарап өнеркәсібіне сорттық шараптарды таңбалауға және Каберне Совиньон, Мерло, Сира және Шардоне сияқты халықаралық сорттарды қосуға мүмкіндік берді.

Винс Дукс Натурал

Vins Doux Naturels – ашыту тоқтатылып, шарапқа тәттілік беру үшін қант қалдырып, коньякпен күшейтілген "табиғи тәтті" шараптар. Лангедоктың көптеген тәтті ақ шараптары Мускат жүзімінің түрлерінен жасалады. Баниулдің қызыл күшейтілген шараптары Гренаш жүзімінен жасалады, әдетте спирттің құрамы 16-17% аралығында болады және 8-12% аралығында қалдық қант мөлшері сақталады. Баниулда шарапшылар шараптың түсін күңгірт ету үшін әртүрлі әдістер қолданады. Кейбір шарапшылар шарапты күнге қойылып, әртүрлі жастағы және көлемдегі бөшкелер арасында ауыстырып алатын солера жүйесін пайдаланады. Ал басқалары шарапты тікелей күн сәулесіне ұшырату үшін үлкен шыны ыдыстарға салады. Қара түстің өзінен басқа, осы шараптар көбінесе жаңғақты, сары аққызыл дәмімен, "рансио" деп аталатын ерекше дәмге ие болады. Баниулс Grand Cru AOC шарабы екі жарым жыл ағаш бөшкелерде сақталуы тиіс.

Crémant de Limoux (Сырттаған көкөніс)

Лангедокта өндірілетін кремант Méthode Traditionnelle әдісімен жасалады – бұрын méthode champenoise деп аталған, шампан шарабын өндіруге қолданылатын дәл осы әдіс. Méthode Traditionnelle ашытқыдан пайда болатын көмірқышқыл газын бөтелкеде екінші рет ашытуды қамтиды. Лангедок креманты Лиму қаласының маңындағы шағын ауылдарда өндіріледі. Шараптар әдетте 70% Mauzac және 30% Chardonnay мен Chenin blanc қоспасынан тұрады. AOC ережелеріне сәйкес, шарапты бір жыл бойы тұздықта сақтау қажет. Blanquette de Limoux, егер «méthode ancestrale» деп көрсетілсе, толығымен Mauzac-тан жасалады, тек бір ашытудан өтеді және бөтелкеге құю алдында тұздықта шамамен үш айға аз сақталады, нақты күні ай цикліне қарай анықталады.