Кіріспе

Орта ғасырлардан бері Эфиопиядағы католик діні

Эфиопиядағы Католик шіркеуі – Римдегі папаның рухани басшылығымен әлемдік Рим Католик шіркеуінің бір бөлігі. Елдегі басты Рим Католик дін ағымы – Шығыс обрядының эфиопиялық Католик шіркеуі, өзінің литургиясы мен үйретімін Католик догмасына сәйкес келетін Эфиопиялық православиелік Тевахедо шіркеуінің негізінде құрайды. Рим епискобының үстемдігі және Христиантану бойынша түсініктердегі айырмашылықтарға қарамастан, Эфиопиялық Католик және православие шіркеулері негізінен бірдей қасиетті обрядтар мен литургияға ие. 2017 жылғы мәлімет бойынша, Эфиопия Католик шіркеуінің 70 832 мүшесі болды. Сондай-ақ, елде латын обрядының шағын санында католиктер бар, олардың көп бөлігі итальяндық эфиопиялықтар.

Тарих

Әулие Фрументий (Абуне Салама Кесатия Берхан), Эфиопияның алғашқы епископы, шамамен 341 жылы Александрия патриархы Әлихан Афанасиймен қасиеттіленді. 451 жылы Халкидон кеңесінен кейін Александрияның копт шіркеуі Рим католик және Шығыс православие шіркеулерімен рухани байланысын үзіп қалды. 13-18 ғасырлар аралығында Рим-католик шіркеуі Эфиопияға түрлі миссионерлік сапарлар ұйымдастырды. Олардың көпшілігі христиан еместерді дінге көшіруге емес, аталған шіркеудің Киелі Таққа адалуын қамтамасыз етуге бағытталған. Бірақ, эфиопиялықтардың көпшілігінің ұлттық ерекшеліктерімен тығыз байланысты және Миафизит теологиясы Римдікінен өзгеше болған Эфиопиялық православиелік Тевахедо шіркеуіне берілгендігіне байланысты, олардың күш-жігері сәтсіз аяқталды. Он бесінші ғасырдың соңында португалдықтардың теңіз саяхаттары Рим шіркеуі мен Эфиопия шіркеуі арасында тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік берді. 16 ғасырдың ортасында эфиопиялық билеушілер иезуиттерге елде дін таратуға рұқсат берді. Алайда, 17 ғасырдың басында За Денгель мен Сусеньос билеушілерінің католик дініне өтуі көтеріліске әкелді. 1622 жылы Папа Урбан VIII Эфиопияның патриархы етіп тағайындаған португалдық иезуит Афонсу Мендестің әрекеттерінен кейін, император Фасилидес 1636 жылы елден патриархты және Джеронимо Лобо сияқты еуропалық миссионерлерді өлім жазасымен қуды. Бұл байланыстар, бұрынғы императордың кезінде сәттілікке жеткендей көрінгенімен, керісінше, Эфиопияның Риммен одан әрі байланыс орнатуына толық тоқтап қалды. 1839 жылдан бастап М. Жостин де Якобис, содан кейін кардинал Гульельмо Массая католик миссионерлік қызметін жаңартты. Қазіргі Эфиопиядағы католик қауымдастығының көп бөлігі аталған миссионерлер, де Якобис және кардинал Массаяның тыранысты еңбегінің нәтижесі болып табылады.