Кіріспе
Мексиканың Федералды Армиясы (lang es), сонымен қатар халық мәдениетінде Федеральдер деп белгілі, 1876 жылдан 1914 жылға дейін Мексиканың әскери күштері болды – президент Порфирио Диас билігінің ұзақ кезеңінде (Порфириато), сондай-ақ Франсиско И. Мадеро мен Викториано Уэрта президенттік кезеңдерінде. Мексикадағы француз интервенциясына қарсы күрестегі әскери батыр Диас президенттігінде Федералды Армияның құрамына бұрынғы қақтығыстарда қызмет еткен жоғары шенді офицерлер кірді. Мексика революциясы басталған кезде көптеген офицерлер қарт болғандықтан, майдан даласында әскерге жетекшілік ете алмады. 1910 жылғы жалған сайлаулардан кейін Диасқа қарсы көтерілістер басталғанда, Федералды Армия жауап беруге мүкіндік таппады. Революциялық күрескерлер Франсиско И. Мадероны билікке көмектесіп жеткізгенімен, Мадеро революционерлерді емес, Федералды Армияны сақтап қалды. Мадеро Федералды Армияны Паскуаль Ороско мен Эмилиано Сапатаның үкіметіне қарсы көтерілістерді басу үшін пайдаланды. 1913 жылдың ақпан айындағы Он Қайғылы Күндерде Мадеро өзінің үкіметін қорғау үшін генерал Викториано Уэртаны әскеридің уақытша қолбасшысы етіп тағайындады. Уэрта жақыннан жаққа өтіп, Мадеро үкіметін құлатты. Уэрта режиміне қарсы көтерілістер басталды. 1914 жылдың шілдесінде революциялық армиялар Уэртаны құлатуға жеткен кезде, Федералды Армия Теолойукан келісімдеріне қол қойылғаннан кейін дербес бірлік ретінде тоқтатылды.
Диаз тұсында, 18761911
Мексикадағы Федералды армия ұзақ уақыт бойы Мексика саясатында араласушы күш болды, ал көрнекті генералдар Мексика президенті болды. Реформа соғысынан кейін және 1867 жылы Мексикадағы француз империясын сәтті құлатудан соң, оларды жеңген сарбаздар либерализмді қолдады. Генерал Порфирио Диас формальды әскери білімі болмаса да, шендерді өтеді, ал 1862 жылғы 5 мамырдағы Пуэбла шайқасының батыры болды. Ол 1876 жылы төңкеріс арқылы билікке келді, азаматтық президент Себастьян Лердоны қызметтен шеттетуге мәжбүр етті. Диас күшті әскердің күші мен қауіптілігін білді және Мексика президенті болғаннан кейін провинциялық билікті ұстап тұрған және орталық үкімет бақылауында болмаған генералдардың билігін шектеуге тырысты. Оған әскери бақылауға толық қол жеткізу үшін "шамамен он бес жыл уақыт кетті". Ол оны әскери күшпен қарсы тұра алмайтындарға пара беру және басқа да экономикалық жеңілдіктер ұсыну арқылы іске асырды. Ол Мексиканы он бір әскери аймаққа бөлді, олардың шекаралары штаттардың шекараларымен сәйкес келмеді. Губернаторлар мен әскери командирлер арасындағы ықпалдастықты болдырмау үшін, ол командирлерді үнемі ауыстырып отырды, осылайша олар жергілікті билік базасын құруға мүмкіндік алмайды. Ол түрлі тәсілдермен офицерлер корпусын 500-ге, оның ішінде 25 генералға қысқарды. Диас сондай-ақ армияны кәсібилендіруге ұмтылды. Ол Мексика әскери академиясын Президенттік резиденциясы – Чапультепек сарайына қайтаруға бұйрық берді. 1847 жылы академия курсанттары АҚШ-тың басып кіруші күштеріне қарсылық көрсетті, олардың қазасы Ниньос Эроес деп аталды, бірақ академия басқа жерге көшірілді және беделін жоғалтты. Диас оны қайта жаңғыртты, курсанттар "жақсы отбасылардан" (ақтарды білдіретін код) болуы керек еді. Оларға қазіргі заманғы соғыс өнері үйретілді. 1900 жылға қарай 9 мыңға жуық түлек Федералды армияда офицерлер болып жұмыс істеді. Әскери дайындық курсанттарды шетелдік басқыншылармен соғысқа дайындады, бірақ шындығында армия ауылдық полиция күштерімен бірге ішкі тәртіпті сақтады. 1900 жылдың басында әскери генералдардың көпшілігі әскери академияда оқымаған, бірақ 35 жыл бұрын аяқталған французға қарсы соғысқа қатысқан. Генералдар қарт болды. Федералды армия штаттан тыс көптеген офицерлермен толық болды, олар өте аз сарбаздарға басшылық етті, 9 мың офицер және номиналды түрде 25 мың сарбаз болды. Көптеген сарбаздар тізімде болмады, бірақ офицерлер өз сарбаздарына тамақ беру үшін жалақы алғандықтан тізімге енгізілді. Офицерлер 25 мың тізімдегі сарбаз бен 18 мыңға жуық нақты қызмет ететін сарбаз арасындағы айырмашылықты өздеріне алды. Диас бастапқыда 1910 жылғы президенттік сайлауға қатыспайтынын айтқан. Коауиладан шыққан бай помещик Франсиско И. Мадеро 1910 жылғы Президенттік мұрагерлік деп аталатын кітап жариялады, ол Мексикадағы милитаризмді сынап, демократияға шақырды. Мадероның идеалы – азаматтық билік. Тек Диас кез келген жолмен билікте қалатыны анық болған кезде ғана Мадеро 1910 жылғы Сан-Луис-Потоси жоспарында оған қарсы қарулы көтеріліске шақырды. 1910 жылғы 20 қарашада ол белгілеген күні кішкентай көтерілістер болды, оларды Федералды армия басып тастады. Бірақ Чиуауада Паскуаль Ороско мен Панчо Вилла басқарған одан да күрделі көтеріліс Федералды күштердің әлсіздігін көрсетіп, көтерілісшілерді таң қалдырды. Мексиканың әртүрлі аймақтарында тағы да көтерілістер болды, бұл Диас 1911 жылдың мамырында отставкаға кетуге мәжбүр етті. "Нақты шайқастардың аз санына байланысты, [көтерілісшілердің] жеңісі Либертадор армиясының күшіне қарағанда федералистердің әлсіздігіне тікелей байланысты болды".
Мадероның тұсында, 19111913
Франсиско I. Мадероны қолдаған революционерлер Федералды армияның әлсіздігін көрсетіп, Диасқа отставкаға кетуге және елден кетуге мәжбүр еткенмен, 1911 жылдың мамыр айында Сиуад Хуарес келісім-шарты бойынша Мадеро Федералды армияны сақтап қалды және оның жеңісіне мүмкіндік берген революционерлерді демобилизациялауға шақырды. Революционер Паскуал Ороско 1912 жылы Мадероға қарсы көтерілді, ал Мадеро оның өркендеген көтерілісін басуға Федералды армияны жіберді. Мадеро сонымен қатар революциялық күштері ешқашан демобилизацияланбаған және 1920 жылға дейін көтерілісте болған Эмилиано Сапатаға қарсы күресуге әскер жіберді. Мадеро президент болып сайланғаннан кейін көп ұзамай, Сапата және басқалар Аяла жоспарын жариялады, олар өздерін Мадероға қарсы көтеріліс деп жариялады, себебі ол жер реформасын жүзеге асырмады. Мадеро Морелосқа Федералдық әскерді жіберді. 1912 жылдың ақпан айында Федералды армия 32 594 тұрақты және 15 550 жалдамалы әскерден тұрды. Бұл әскери басшылықтың ресми түрде жариялаған 80 мыңнан әлдеқайда төмен көрсеткіш еді. Сол жылдың қыркүйек айында әскердің ресми саны 85 000 адамды құрады. Бұған қоса 16 000 ауылдық сақшы, 4 000 қалалық полиция және 16 200 ополчение, ауылдық күзетшілер және басқа да қарулы үкімет тараптастары кірді.
Хуертаның басшылығымен, 1913-1914
1914 жылдың сәуірінде Хуерта әскерінің құрамы 250 000 адамға жеткенін мәлімдеді, оның ішінде 31 ауылдық полк және 31 000 милиция болды. Шілде айына қарай оның әскерінің нақты саны 71 000 деп бағаланды, ал АҚШ бақылаушылары бұл көрсеткіш 40 000-ға жуық екенін айтты. Армияның қарқынды өсуі, нақты сандарды есепке алмасқа белгілі бір деңгейде, қатардағы жауынгерлердің, немесе дәлірек айтқанда, мерзімілілердің сапасының төмендеуіне әкелді. Хуерта өз баспагерлік бригадалары арқылы көшедегі адамдарды жаппай әскери қызметке шақыру (лева) арқылы әскерін ұлғайтуға тырысты. Бұл бригадалар адамдарды шіркеуден шыққанда немесе кинотеатрлардан ұстап алып, әскерге жіберді. Оның қол астындағылардың өте азы ерікті болып келді, ал көптегені дезертирлік жасады. 1913 жылдың мамыр айында Хуерта жалақыны 50%-ға арттыру арқылы әскердің рухын көтеруге тырысты. Сонымен қатар, 382 әскери курсантқа офицерлік шен берілді және курсанттардың санын арттыруға күш салынды. Федералды армияның генералдары көбінесе сыбайлас жемқорлыққа берілген және нашар басшылықпен әскердің рухын құлдыратуға кінәлі болды. Олардың кейбіреулері оқ-дәрі, азық-түлік және киім-кешектерді жауға сатуға дейін сыбайлас жемқорлыққа барып жетті. Хуертаның ұлдары, Викториано кіші және Хорхе де осы жемқорлыққа қатысты, олар екеуі де қару-жарақ, жабдық, киім-кешек және оқ-дәрі сатып алуды бақылайтын маңызды лауазымдарда болды. Осы қиындықтарға қарамастан, Хуерта өзін билікте ұстауға қабілетті әскер құруға ұмтылды. Ол бұрынғы Порфириста армиясының жеңілісшілігінен қашықтау үшін жаңа бөлімшелер құру арқылы армияны кеңейтуге тырысты. Халықтың қолдауын нығайту үшін ол прус стиліндегі әскерилендіруді жүргізді, барлық мемлекеттік қызметкерлер мен мектеп оқушыларын әскери үлгідегі киіммен қамтамасыз етті және жексенбі күндері әскери жаттығулар өткізді. Хуерта және оның генералдары Мексиканың әуе күшін арттыру мақсатында 31 курсантты әскери авиацияны оқу үшін Еуропаға жіберді. Хуертаның ең үлкен жетістігі – Бенжамин Аргумедо, "Чече" Кампос және, ең бастысы, Паскуал Орозко сияқты көптеген бұрынғы көтерілісшілердің қолдауын тарту болды, Хуерта Мадеро үкіметіне қызмет еткен кезде оған қарсы күрескен болатын. Орозко Хуертаға конституциялық армиялармен күресте маңызды рөл атқарған 3000-4000 тәжірибелі жауынгерлерін ұсынды. Орозконың әскері федералды гарнизондар мен қалаларды қорғауға көмектеспеген кезде өте тиімді партизандық тактиканы қолданды.