Кіріспе

Хәзретбал ғибадатханасы, көптеген адамдар арасында Дарға Шариф ("Қасиетті ғибадатхана") деп аталады, Үндістанның Джамму және Кашмир штатындағы Шринагар қаласының Хәзретбал ауданында орналасқан мұсылман қасиетті орны. Онда Мои е Муққадас деп аталатын қасиетті нәрсе сақталған, ол ислам пайғамбары Мұхаммедтің шашы деп есептеледі. Бұл ғибадатхана Шринагардағы Дал көлінің солтүстік жағасында орналасқан және Кашмирдегі ең қасиетті мұсылман қасиетті орны саналады. Ғибадатхананың аты араб тіліндегі "хазрат" және кашмир тіліндегі "бал" сөздерінің қосындысынан құралған. Хәзретбал ғибадатханасын бастапқыда Хваджа Нур-уд-Дин Ешайдың қызы, сонымен қатар қасиетті нәрсенің сақтаушысы Инайат Бегум құрған. Ғибадатхананың алғашқы құрылысы 17 ғасырда, император Шах-Жаханның тұсында моғол субедері Садық Хан салған. Бастапқыда бұл орын Ишрат Жәхан деп аталған. 1634 жылы Шах-Жахан бұл ғимаратты намаз оқу залына айналдыруға бұйрық берген. Қазіргі құрылысы 1968 жылы басталды және 11 жылға созылып, 1979 жылы аяқталды. Бұл қасиетті нәрсе алғаш рет 1635 жылы Мединадан (қазіргі Сауд Арабиясы) кетіп, Оңтүстік Үндістанның Бижапур қаласында қоныстанған, Мұхаммедтің ұрпағы деп есептелетін Сәйед Абдулла Мадани әкелген. Абдулланың қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Сәйед Хамид осы қасиетті нәрсені мұраға алған. Одан кейін аймақ моғолдар бағындырған, ал Хамид отбасылық иеліктерінен айырылған. Ол қасиетті нәрсені күтіп-баптауға шамасы келмегендіктен, оны Кашмирдің бай кәсіпкері Хваджа Нур-уд-Дин Ешайға тапсырған. Мұғұл императоры Әурангзеб оның бар екендігі және тапсырылғаны туралы хабардар болғаннан кейін, оны тартып алып, Әджмердегі суфи мистигі Муин-уд-Дин Чишти қасиетті орнына жіберген, ал Ешайды Делиде тұтқындаған. Тоғыз күннен кейін Әурангзеб Мұхаммедті және төрт халифаны – Әбу Бәкір, Омар, Осман және Әлиді армандаған. Арманда Мұхаммед оған Мои е Муққадасты Әджмерден Кашмирге жіберуді бұйырған. Содан кейін Әурангзеб оны Ешайға қайтарған және оны Кашмирге алып кетуге рұқсат берген. Алайда, Ешай тұтқындықтан қайтыс болған еді. 1700 жылға қарай қасиетті нәрсе Ешайдың денесімен бірге Кашмирге жеткізілген. Сол жерде Ешайдың қызы Инайат Бегум қасиетті нәрсенің сақтаушысы болып, Хәзретбал ғибадатханасын құрған. Одан бері оның еркек ұрпақтары мешіттегі қасиетті нәрсені күтіп келеді. Бегумның еркек ұрпақтары Бандай әулеті деп белгілі. 2019 жылғы мәліметтер бойынша үш негізгі мүше қасиетті нәрсені күтіп бағуда: Манзур Ахмед Бандай, Исхақ Бандай және Мохиуддин Бандай. Бұл қасиетті нәрсе тек исламның ерекше күндері, мысалы, Мұхаммедтің және оның төрт жақын серігінің туған күндері ғана көрсетіледі.

1963 ж. реликвияның жоғалуы

Мои мен Муқаддастар 1963 жылғы 27 желтоқсанда мазардан жоғалып кетті. Оның жоғалуынан кейін штаттың барлық аймақтарында жүздеген мыңдаған наразылық білдірушілермен демонстрациялар өтті. 31 желтоқсанда Үндістанның премьер-министрі Джавахарлал Неру елге хабарлап, жәдігердің жоғалуы туралы мәлімдеді және Орталық тергеу бюросының топын Джамму мен Кашмирге ұрлық күдігі бойынша тергеу үшін жіберді. 1964 жылғы 4 қаңтарда Саид Мирак Шах Кашани және басқалардың ықпалымен Үндістан билігі оны қайтарып алды. Шах Кашани бұл жәдігерді көп рет көргенін және оны оңай тани алатынын айтты. Оқиға Үндістанның Батыс Бенгалия және Шығыс Пәкістан (қазіргі Бангладеш) штаттарында діни шиеленістер мен тәртіпсіздіктерге әкелді, нәтижесінде Үндістан 1963 жылғы желтоқсан мен 1964 жылғы ақпан аралығында шамамен 200 000 адамнан тұратын босқын ағынын басынан өткерді. Оны ақсақалдар ресми түрде анықтасын деп талап етілді. Саяси қайраткерлер оны ұрлап, кейін қалпына келтіргендері үшін билікке келуді көздегендері айыпталды.