Кіріспе

Ерменовци (серб. Jermenovci немесе Јермeновци; венгр. Ürményháza; нем. Ürmenhausen) – Сербияның Оңтүстік Банат ауданындағы Планиште муниципалитетіне қарасты ауыл. Ол Воеводина автономиялық облысында орналасқан. Ауыл халқының көп бөлігі венгрлер (69,11%).

Тарих

1817 жылы құрылған кезде ауыл Австрия империясының құрамына кірді. Әкімшілік тұрғысынан ол Мажарстан Корольдігінің (1526–1867) Торонтал округіне енді, бірақ Австрия империясы Мажарстан Корольдігін басқарды. Алғашқы адамдар қоныстанғанға дейін батпақты жерлерді кептіру үшін Мария Тереза каналы салынды. 1955 жылы, су тасқындарын бақылау қажеттілігі туындағандықтан, канал кеңейтіліп, тереңдетілді, бұл су ағымын жақсартты. Бұл жақсартудың нәтижесінде су ағысы батыстан шығысқа қарай өзгерді. Каналдың атауы DTD каналы (Дануба–Тиса–Дануба каналы) деп өзгертілді және ол осы ірі су жолының бір бөлігіне айналды. Үрменхаузен ауылына алғашқы қоныс аударушылар – 62 отбасы католик мажарлар болды, олар 1817 жылы негізгі халықты құрады. Бұл отбасылар Майса, Апатфалва және Ракопуштадан келген. Алпыс отбасы егістік жер мен тұрғын үйге құқық берілген құжаттар алды, ал екеуіне тек тұрғын үй салуға арналған жер берілді. Алғашқы жер иелері негізінен ауыл шаруашылығымен, мал шаруашылығымен және темекі өсірумен айналысты. 1848 жылдың 23 қыркүйегінде, тарихи мажар ұлттық революциясы кезінде, серб көтерілісшілері ауылға шабуыл жасады және жергілікті мажар тұрғындарына қарсы тұрды. Қарсылық көрсеткеннен кейін, олар Үрменіхаза өртеліп жатқандықтан қашуға мәжбүр болды. Ауыл халқы 1850 жылы заң мен тәртіп орнатылғаннан кейін қайта оралды. 1848 және 1849 жылдары ауыл автономиялы Сербия Воеводинасының құрамына кірді, ал 1849 жылдан 1860 жылға дейін – Сербия воеводинасының және Темешвар банатының, Габсбургтердің жерінің бір бөлігі болды. 1860 жылы воеводиналық басқару жойылғаннан кейін, ауыл Австрияның жері бойынша қалпына келтірілген Торонтал округіне қосылды. 1867 жылы, Австрия империясы Австрия-Мажарстанның қос монархиясына айналғанда, бұл ауыл Транслейтанияның, яғни қос монархияның мажар басқаруындағы бөлігіне айналды және «Ürményháza» атауы оның ресми атауы болды. 1918 жылы монархия құлағаннан кейін ауыл Сербия Корольдігінің, содан кейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің (кейін Югославия деп аталды) құрамына кірді. Сол кезден бастап серб тіліндегі «Ирмењхаза» (Ирмењхаза) атауы ресми түрде қолданыла бастады. 1921 жылы серб атауы «Јерменовци» (Ерменовци) деп өзгертілді. Бірақ жергілікті мажарлар оны әлі де ресми емес түрде «Ürményháza» деп атады. 1931 жылға дейін халық саны алыс елдерге көшіп кеткеніне қарамастан өсті, бірақ 2002 жылға дейін оның екі тілді ауыл халқымен бірге этникалық мажар анклавы болып қала берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауыл халқы азайды. Мұнайды іздеу жұмыстары 1951 жылы басталды. Бірінші мұнай ұңғымасы 1952 жылдың 9 қарашасында пайдалануға берілді, ал үздіксіз өндіріс 1956 жылы басталды және бүгінгі күнге дейін (2018 жыл) тоқтаған жоқ.

Атауы және оның шығу тегі

Құрғақ және қайта жаңартылған бос мемлекеттік жерлердегі батпақтарға салынған ауыл 1817 жылы Ürmenhausen / Ürményháza / Irmenjhaza (Ирмењхаза) деп аталды, бұл оның іс жүзіндегі негізін қалаушысы, венгр дворяны және Тақ кеңесшісі Ференц Урменьидің (1780–1880) құрметіне берілген ат, ол Темешвар / Тимишоарадағы (қазіргі Румынияда) Қаржы министрлігінің Тақ жерлері департаментінің директоры болған. Ауылдың неміс, венгр және серб атаулары түрлі кезеңдерде ресми түрде қолданылған. Ескі серб атауы "Irmenjhaza" (Ирмењхаза) 1921 жылы "Jermenovci" (Јерменовци) деп өзгертілді.

География

Ең жақын елді мекендер: Пландиште (8 км), Вршац (21 км). Ауыл астана Белградтан солтүстік-шығысқа қарай 62 км қашықтықта орналасқан.

Әлеуметтік қызмет

Бес бірлестік венгр халқының әлеуметтік және мәдени мұрасын дамытуға және сақтауға атсалысады: Ürményházi Ifjúsági Klub (Жастар клубы), Polgárok Társulása (Азаматтар қауымдастығы), Ürményházi Hagyományápoló Kör (Мұраны қорғау үйірмесі), Ürményházi Petőfi Sándor Művelődési Egyesület (Petőfi Sándor мәдени қоғамы) және Pipacs Nőegylet (Қызыл мак әйелдер кестелеу клубы). Ауыл Оңтүстік Банаттың Рим-католик қауымдастықтары желісіне (Katolikus Közösségek Hálozata) кіреді, соның арқасында провинциядағы аудандардың әлеуметтік жиындарына уақыт-уақыт қатысады. Ауылдың Вейводинадағы венгр ұйымдарымен, Венгриямен және Венгриядан тыс жерлердегі басқа венгр қауымдастықтарымен тіл, түбіртек мәдениет, ортақ мұра және этникалық байланыс арқылы барлық салаларда тығыз байланысы бар.

Негізгі этникалық топтар

Жыл Жалпы саны Мажарлар Сербтер Словактар Югославтар Румындар Ромалар Белгісіз 1991 1 158 75,21% 7,25% 5,09% 3,28% 2,07% 1,72% >0,10% 2,15% 2002 1 033 69,11% 10,93% 6,19% 1,93% 1,83% 1,64% 4,54% 2,03%

Қызықты деректер

1856 жылы венгр ұлттық фольклорына енген ауылдық қарақшылардың басшысы Сандор Роза (betyár Rózsa Sándor) Үрменхаузендегі пошта бөлімі мен ұлттық жинақ банкінің бөлімшесін тонады. Ол жандармдардың қоршауын бұзып шығып кетті, бірақ жергілікті билеушіні/ауыл судьясын өлтірді, оның соңғы құрбаны осы болды.