Жерменовци – Сербиядағы, Воеводина автономдық облысындағы село. Тұрғындарының көп бөлігі – венгрлер (69.11%). 1817 жылы негізі қаланды, Австрия империясының құрамында болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ерменовци (серб. Jermenovci немесе Јермeновци; венгр. Ürményháza; нем. Ürmenhausen) – Сербияның Оңтүстік Банат ауданындағы Планиште муниципалитетіне қарасты ауыл. Ол Воеводина автономиялық облысында орналасқан. Ауыл халқының көп бөлігі венгрлер (69,11%).
Jermenovci (Serbian: Jermenovci or Јермeновци; Hungarian: Ürményháza; German: Ürmenhausen) is a village located in the Plandište municipality, in the South Banat District of Serbia. It is situated in the Autonomous Province of Vojvodina. The village has a Hungarian ethnic majority (69.11%).
Тарих
1817 жылы құрылған кезде ауыл Австрия империясының құрамына кірді. Әкімшілік тұрғысынан ол Мажарстан Корольдігінің (1526–1867) Торонтал округіне енді, бірақ Австрия империясы Мажарстан Корольдігін басқарды. Алғашқы адамдар қоныстанғанға дейін батпақты жерлерді кептіру үшін Мария Тереза каналы салынды. 1955 жылы, су тасқындарын бақылау қажеттілігі туындағандықтан, канал кеңейтіліп, тереңдетілді, бұл су ағымын жақсартты. Бұл жақсартудың нәтижесінде су ағысы батыстан шығысқа қарай өзгерді. Каналдың атауы DTD каналы (Дануба–Тиса–Дануба каналы) деп өзгертілді және ол осы ірі су жолының бір бөлігіне айналды. Үрменхаузен ауылына алғашқы қоныс аударушылар – 62 отбасы католик мажарлар болды, олар 1817 жылы негізгі халықты құрады. Бұл отбасылар Майса, Апатфалва және Ракопуштадан келген. Алпыс отбасы егістік жер мен тұрғын үйге құқық берілген құжаттар алды, ал екеуіне тек тұрғын үй салуға арналған жер берілді. Алғашқы жер иелері негізінен ауыл шаруашылығымен, мал шаруашылығымен және темекі өсірумен айналысты. 1848 жылдың 23 қыркүйегінде, тарихи мажар ұлттық революциясы кезінде, серб көтерілісшілері ауылға шабуыл жасады және жергілікті мажар тұрғындарына қарсы тұрды. Қарсылық көрсеткеннен кейін, олар Үрменіхаза өртеліп жатқандықтан қашуға мәжбүр болды. Ауыл халқы 1850 жылы заң мен тәртіп орнатылғаннан кейін қайта оралды. 1848 және 1849 жылдары ауыл автономиялы Сербия Воеводинасының құрамына кірді, ал 1849 жылдан 1860 жылға дейін – Сербия воеводинасының және Темешвар банатының, Габсбургтердің жерінің бір бөлігі болды. 1860 жылы воеводиналық басқару жойылғаннан кейін, ауыл Австрияның жері бойынша қалпына келтірілген Торонтал округіне қосылды. 1867 жылы, Австрия империясы Австрия-Мажарстанның қос монархиясына айналғанда, бұл ауыл Транслейтанияның, яғни қос монархияның мажар басқаруындағы бөлігіне айналды және «Ürményháza» атауы оның ресми атауы болды. 1918 жылы монархия құлағаннан кейін ауыл Сербия Корольдігінің, содан кейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің (кейін Югославия деп аталды) құрамына кірді. Сол кезден бастап серб тіліндегі «Ирмењхаза» (Ирмењхаза) атауы ресми түрде қолданыла бастады. 1921 жылы серб атауы «Јерменовци» (Ерменовци) деп өзгертілді. Бірақ жергілікті мажарлар оны әлі де ресми емес түрде «Ürményháza» деп атады. 1931 жылға дейін халық саны алыс елдерге көшіп кеткеніне қарамастан өсті, бірақ 2002 жылға дейін оның екі тілді ауыл халқымен бірге этникалық мажар анклавы болып қала берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауыл халқы азайды. Мұнайды іздеу жұмыстары 1951 жылы басталды. Бірінші мұнай ұңғымасы 1952 жылдың 9 қарашасында пайдалануға берілді, ал үздіксіз өндіріс 1956 жылы басталды және бүгінгі күнге дейін (2018 жыл) тоқтаған жоқ.
At the time of its foundation in 1817, the village was part of the Austrian Empire. It was administratively included into Torontal County within the Kingdom of Hungary (1526–1867) however the Austrian Empire ruled the Kingdom of Hungary. Draining of the marshlands prior to first human settlement necessitated the opening of the Maria Theresa Canal to bypass the future village of Ürmenhausen. In 1955, due to agricultural necessity to control recurrent flooding, this canal was widened and deepened to provide better drainage. With that improvement, the flow of water changed direction running from west to east. The name of the canal was changed to the DTD Canal (Danube–Tisa–Danube Canal), and it became a sector of this major waterway. The first settlers of Ürmenhausen village were the handpicked 62 Roman Catholic Hungarian families that formed the nucleus population in 1817. These families had arrived from Majsa, Apátfalva, and Rákospuszta. Sixty families received titled deeds for arable land and dwelling whereas two received deeds for housing land only. The original freehold title holders were primarily engaged in agriculture, animal husbandry and in growing of tobacco plant. On September 23, 1848 during the historic Hungarian national revolution, Serbian rebels attacked the village and the defending local Hungarian inhabitants who, following resistance, had to flee as Ürményháza was torched. The village population returned by 1850 upon restoration of law and order. In 1848 and 1849, the village was part of the autonomous Serbian Vojvodina and from 1849 to 1860 it was part of the Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar, an Habsburg crown land. After the abolition of the voivodeship in 1860, the village was included into the restored Torontal County, under the charter of Austrian Crown lands. In 1867, when the Austrian Empire was transformed into the Dual Monarchy of Austria Hungary, this village became part of Transleithania or the Hungarian governed part of the Dual Monarchy and the Hungarian name “Ürményháza” became its official appellation. Following the collapse of the Monarchy in 1918, the village became part of the Kingdom of Serbia and subsequently part of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later renamed to Yugoslavia). Since that time, the Serbian name version “Irmenjhaza” (Ирмењхаза) was used as the official name. In 1921, the Serbian name was changed to “Jermenovci” (Јерменовци). It was, however, still unofficially called Ürményháza by local Hungarians. The population grew until 1931 despite emigration to faraway lands but remained a predominantly ethnic Hungarian enclave to 2002 with its bilingual village folk. After World War II, the population of the village decreased. The oil surveying began in 1951. The first oil well became operational on 9 November 1952, while the continuous production began in 1956, uninterrupted until today (2018).
Атауы және оның шығу тегі
Құрғақ және қайта жаңартылған бос мемлекеттік жерлердегі батпақтарға салынған ауыл 1817 жылы Ürmenhausen / Ürményháza / Irmenjhaza (Ирмењхаза) деп аталды, бұл оның іс жүзіндегі негізін қалаушысы, венгр дворяны және Тақ кеңесшісі Ференц Урменьидің (1780–1880) құрметіне берілген ат, ол Темешвар / Тимишоарадағы (қазіргі Румынияда) Қаржы министрлігінің Тақ жерлері департаментінің директоры болған. Ауылдың неміс, венгр және серб атаулары түрлі кезеңдерде ресми түрде қолданылған. Ескі серб атауы "Irmenjhaza" (Ирмењхаза) 1921 жылы "Jermenovci" (Јерменовци) деп өзгертілді.
Built on dried and reclaimed vacant state property marshlands, the village was named “Ürmenhausen” / “Ürményháza” / “Irmenjhaza” (Ирмењхаза) in 1817, in deference to its virtual founding father, the Hungarian nobleman and Crown Counsellor Ferenc Ürményi (1780–1880), director of the Treasury’s Crown Lands Department in Temeschwar / Timișoara (in today’s Romania). The German, Hungarian and Serbian names for the village were officially used in various time periods. The older Serbian name “Irmenjhaza” (Ирмењхаза) was changed to “Jermenovci” (Јерменовци) in 1921.
География
Ең жақын елді мекендер: Пландиште (8 км), Вршац (21 км). Ауыл астана Белградтан солтүстік-шығысқа қарай 62 км қашықтықта орналасқан.
The nearest populated areas are Plandište (8 km), Vršac (21 km). The village is 62 km northeast from the capital, Belgrade.
Әлеуметтік қызмет
Бес бірлестік венгр халқының әлеуметтік және мәдени мұрасын дамытуға және сақтауға атсалысады: Ürményházi Ifjúsági Klub (Жастар клубы), Polgárok Társulása (Азаматтар қауымдастығы), Ürményházi Hagyományápoló Kör (Мұраны қорғау үйірмесі), Ürményházi Petőfi Sándor Művelődési Egyesület (Petőfi Sándor мәдени қоғамы) және Pipacs Nőegylet (Қызыл мак әйелдер кестелеу клубы). Ауыл Оңтүстік Банаттың Рим-католик қауымдастықтары желісіне (Katolikus Közösségek Hálozata) кіреді, соның арқасында провинциядағы аудандардың әлеуметтік жиындарына уақыт-уақыт қатысады. Ауылдың Вейводинадағы венгр ұйымдарымен, Венгриямен және Венгриядан тыс жерлердегі басқа венгр қауымдастықтарымен тіл, түбіртек мәдениет, ортақ мұра және этникалық байланыс арқылы барлық салаларда тығыз байланысы бар.
Five associations cultivate and maintain the Hungarian social and cultural heritage through the Ürményházi Ifjúsági Klub (Youth club), the Polgárok Társulása (Citizens fellowship), the Ürményházi Hagyományápoló Kör (Heritage care circle), the Ürményházi Petőfi Sándor Művelődési Egyesület (Petőfi Sándor cultural association) and the Pipacs Nőegylet (Red Poppy Lady Embroiderers Club). The village is part of the Roman Catholic Communities Network (Katolikus Közösségek Hálozata) of South Banat, and thus occasionally partakes in social get togethers of the districts within the province. The village has robust ties in every field with Hungarian organisations in Vojvodina, with Hungary and with other Hungarian communities outside Hungary through the bonds of language, root culture, common heritage and ethnicity.
Негізгі этникалық топтар
Жыл Жалпы саны Мажарлар Сербтер Словактар Югославтар Румындар Ромалар Белгісіз 1991 1 158 75,21% 7,25% 5,09% 3,28% 2,07% 1,72% >0,10% 2,15% 2002 1 033 69,11% 10,93% 6,19% 1,93% 1,83% 1,64% 4,54% 2,03%
Year Total Hungarians Serbs Slovaks Yugoslavs Romanians Romani Undecided Unknown 1991 1,158 75.21% 7.25% 5.09% 3.28% 2.07% 1.72% >0,10% 2.15% 2002 1,033 69.11% 10.93% 6.19% 1.93% 1.83% 1.64% 4.54% 2.03%
Қызықты деректер
1856 жылы венгр ұлттық фольклорына енген ауылдық қарақшылардың басшысы Сандор Роза (betyár Rózsa Sándor) Үрменхаузендегі пошта бөлімі мен ұлттық жинақ банкінің бөлімшесін тонады. Ол жандармдардың қоршауын бұзып шығып кетті, бірақ жергілікті билеушіні/ауыл судьясын өлтірді, оның соңғы құрбаны осы болды.
In 1856, the rural bandit gang leader Sándor Rózsa (betyár Rózsa Sándor), who entered Hungarian national folklore, robbed the post office and national savings bank agency in Ürmenhausen. He escaped from the siege set by the gendarmes, but killed the local headborough/village judge, his very last victim.