Кіріспе

Атқарылған британдық саяхатшы

Джон Доусон Деухирст (1952 – шамамен 1978 жылдың тамызы) – британдық мұғалім және әуесқой яхтсмен. Ол Пол Пот үкімдігі кезінде Қызыл кхмерлер өлтірген тоғыз батыстың және екі британдық азаматтың бірі болды.

Ерте өмір

Деухирст 1952 жылы Ньюкасл-апон-Тайн қаласының Джесмонд ауданында дүниеге келді. Оның әкесі мектеп директоры болса, анасы антиквариат дүкенін басқарды. 1963 жылы, 11 жасында Деухирст отбасы Камбрияға көшіп өтті. Камбрияда өсіп келе жатып, Деухирст спортқа әуес болып, табиғатта жүруді ұнартты. Ол балалық шағының көп бөлігін Камбрияның ауыл-аймақтарын аралап өткізді. Appleby Grammar School-де Деухирст поэзияға деген құмарлығын дамытып, жазушы болуға ниеттенді. А деңгейін бітіргеннен кейін Лофборо университетіне ағылшын тілі бойынша стипендия алып оқуға түсті. Лофборо университетінде оқып жүргенде ол педагог мамандығын меңгерді. Оқытушылық дипломын алғаннан кейін, 1977 жылы жаңалыққа құштарлығы мен жазушы болу арманы оны Токио, Жапонияға ағылшын тілін оқытуға жетеледі. Деухирст 1977 жылдың маусымынан 1978 жылдың қаңтарына дейін The Japan Times газетінде де жұмыс істеді.

Жоғалу

1978 жылдың шілдесінде, Малайзияның шығысындағы Куала-Теренггану қаласындағы досына барып, Жапониядан Англияға қайтып келе жатқанда, Дьюхирст канадалық Стюарт Гласс пен жаңа зеландиялық Керри Хамиллмен танысты. Үшеуі Куала-Теренггануда бірнеше апта немесе бір ай бірге болғаннан кейін Бангкокқа қарай жолға шықты. Белгісіз себептермен, олардың «Түлкі ханым» атты кемесі Камбоджа суларына ілігіп, Кампучия революциялық армиясының 164-ші дивизиясына қарасты күзет кемесімен ұсталды. «Түлкі ханым» Бангкокқа тай таяқтарын алып келе жатқан болуы мүмкін. Гласс бұрын да марихуана контрабандасымен айналысқан. Дьюхирсттің осы аймақтағы өткені белгісіз. Оның Куала-Теренгганудағы досы Дьюхирст жоспарлаған оқиғалар туралы айтқандарын еске алады. Дьюхирст пен Хамиллдің досы, канадалық Стюарт Гласс, «Түлкі ханымды» ұстаған кезде атып өлтірілді. Хамилл мен Дьюхирстті жағаға шығарып, жүк көлігімен Пномпеньге жеткізді. Батыстық басқа кемешілер сияқты, олар да дерлік қиналып-сұралып, азап көргені сөзсіз. Олардың қаншалықты зорлық көргені белгісіз. Дьюхирст өміріндегі нақты оқиғаларды, Қызыл Кхмер режимін құлатуды жоспарлаған ЦРУ агенті ретіндегі өзінің қызметі туралы жалған мәлімдемелермен біріктіріп, бірнеше ұзақ мойындаулар жазды. Ол әкесінің (о да агент) ұлын ЦРУ-ға қабылдағаны үшін үлкен пара алғанын, ал Лофборо колледжіндегі оқуы тыңшылыққа қатысты жаттығулармен араласқандарын айтты. Дьюхирст пен Хамилл 1978 жылдың 3 қыркүйегі мен 13 қазаны аралығында бірнеше мойындауға қол қойды. Түрменің бұрынғы басшысы Канг Кек Иев (кейде «Достық Дюш» деп те аталады) Дьюхирстті «өте әдепті» адам ретінде есінде сақтайтынын айтты.

Өлім туралы хабар

Деухирст пен Хамиллдің қаза тағдыры әлі анық емес. Олардың қазасы туралы алғаш рет 1979 жылдың соңы мен 1980 жылдың басында ABC News тілшісі Джим Лори және тәуелсіз фотограф Эдвард Расен хабарлады. Расен одан әрі мәліметтер, соның ішінде фотосуреттер мен жақын уақыттағы мойындау үзінділерін Ұлыбританияның NOW! журналы мен Австралияның Bulletin басылымдарында жариялады. 2009 жылы S 21 түрмесінің басшысы Канг Кек Иевтің сот процесінде бұрынғы S 21 күзетшісі Чим Соур S 21-де ұсталған сегіз батыс яхтсменінің біреуі өртеліп өлтірілгенін мәлімдеді. Бұл адамның Деухирст болғаны туралы сенсациялық хабарлар расталмады. Басқа S 21 тұтқындары сияқты, Деухирст те басқа соққымен өлтірілген болуы мүмкін. Канг Кек Иев өзінің жоғары лауазымды тұлғаларынан өлтірілген батыстықтардың денелерін іздерін қалдырмау үшін өртеп жіберу туралы бұйрық алғанын айтты, сондай-ақ: "Менің бұйрықтарымды бұзуға ешкімнің батылы жетпейді" деп қосты.

Салдары

2005 жылғы 10 қарашада сұхбат беру барысында Дьюхерсттің әпкесі Хилари Дьюхерст Холланд, ағасының ісі Канг Кек Иевке қарсы қозғалған қылмыстық істе толыққанды жазылуын қалайтынын мәлімдеді. 2007 жылы Канг Кек Иевтің ісі басталғанда Хиллари сотқа куәлік беру үшін келмеді. Оның орнына, ол Керри Хамиллдің інісі Роб Хамиллге хат тапсырып, оны сотқа жеткізуді сұрады. 2009 жылғы 27 тамызда Роб Хамилл Камбоджадағы Төтенше Соттардың (ECCC) 001 ісі бойынша Канг Кек Иевке қарсы азаматтық тарап ретінде пайда болды. 2011 жылғы сәуірде Хамилл ECCC-ге 003 ісі бойынша азаматтық тарап мәртебесін беру үшін қайтадан өтініш жасады, бұл іске бұрынғы Қызыл кхмер басшысы Мейс Мут қатысты деген күдік бар. Демократиялық Кампучияның 164-ші дивизиясының «хатшысы» ретінде Мют Стюарт Гласстың өліміне, сондай-ақ «Фокси-Леди» яхтасының екі экипаж мүшесі Керри Хамилл мен Джон Дьюхерстің тұтқындалуына, ал тағы алты батыс яхтшысының қамауға алынуына жауапты болды.