Лондондық пошта жолы: Жер асты темір жолының тарихы

Кіріспе

Лондондағы жабық теміржол жүйесі

Пошта теміржолы – Лондондағы 2 фут енді теміржол, жүргішсіз, жер асты теміржолы. Ол Пошта басқармасымен, Лондонның «Underground Electric Railways Company» компаниясының көмегімен поштаны сортировкалық кеңселер арасында тасымалдау үшін салынған. Чикаго туннель компаниясынан шабыттанған бұл теміржол 1927 жылы ашылып, 2003 жылы жабылғанға дейін 76 жыл бойы жұмыс істеді. 2017 жылдың қыркүйегінде бұрынғы теміржолдың ішінде мұражай ашылды.

География

Жол батыстағы Паддингтон бас аймақтық сұрыптау кеңсесінен шығыстағы Уайтчепелдегі Шығыс бас аймақтық сұрыптау кеңсесіне дейін 10 шақырымға (6.5 миль) созылды. Оның сегіз станциясы болды, олардың ең ірісі Маунт Плезанттың астында орналасқан. Бірақ 2003 жылға қарай, қалған станциялардың тек үшеуі ғана қолданыста болды, себебі қалған станциялардың үстіндегі сұрыптау кеңселерi көшiрiлген.

Пошта кеңсесі темір жолы ретінде пайдалану

1911 жылы Паддингтоннан Уайтчепелге дейін жер асты теміржолын салу жоспары жасалды. Бұл жол бағытындағы негізгі сұрыптау кеңселерiне қызмет етуi тиiс болды; жол жүру қозғалысының тығыры қабылдауға келмейтiн кешігулерге себеп болатын. Туннельдерді салуға арналған келісімшартты Джон Моулем және компаниясы жеңіп алды. Туннельдердiң құрылысы 1915 жылдың ақпанында бірнеше шахталардан басталды. Желінің көп бөлігі Greathead қалқан жүйесімен салынды, ал станциялардағы туннельдерді қосу үшін қолмен қазу жұмыстары шектеулі мөлшерде жүргізілді. Басты желіде диаметрі 3 метр болатын бір құбыр және екі рельс бар. Станцияларға жақындағанда туннельдер екі жеке рельстік, диаметрі 2 метрлік туннельге бөлінеді, олар екі қатарлы, диаметрі 8 метрлік станция туннельдеріне жалғасады. Басты құбырдың тереңдігі шамамен 21 метрді құрайды. Станциялар әлдеқайда жақын тереңдікте орналасқан, станцияға қарай 1:20 қабаттылықпен төмендейді. Бұл қабаттылық пойыздарды станцияға жақындағанда тежеуге және олардан жылдамдатуға көмектеседі. Сондай-ақ, станциялардан поштаны жер бетіне көтеру қашықтығы да қысқарады. Оксфорд-Серкустағы туннель Лондон метрополитенінің Бейкерлу желісінің туннеліне жақын орналасқан. Сонымен қатар, туннель Селфриджс дүкенінің астынан өтеді, бұл ғимараттың 2018 жылғы жөндеу жұмыстары кезінде анықталды. 1917 жылы еңбек және материал жетіспеушілігіне байланысты жұмыс тоқтатылды. 1924 жылдың маусым айында рельстер төселуі басталды. 1927 жылдың ақпанында Паддингтон мен Батыс Орталық аудандық кеңсесі арасындағы алғашқы бөлім оқу мақсатында пайдалануға берілді. Бұл желі 1927 жылы Рождестволық пошта жөнелтiлуiне қолжетімді болды, ал хаттар 1928 жылдың ақпанынан бастап тасымалданды. 1954 жылы Ратбоун-плейсте жаңа Батыс аудандық кеңсесін салу жоспары жасалды, ол 1958 жылы ашылды. Жаңа станция мен кеңсе 3 тамыз 1965 жылы пошта басқарушысы Тони Бенн тарапынан ресми түрде ашылды. Қолданылмай қалған бөлігі қойма туннелі ретінде пайдаланылды; оның кейбір бөліктерінде әлі де рельстер сақталған.

Жабылу

2003 жылдың сәуірінде Royal Mail баспасөз хабарламасында темір жол жабылып, сол жылдың мамыр айының соңында пайдаланудан тоқтатылатыны айтылды. Royal Mail бұрын темір жолды пайдаланудың бірдей мақсат үшін автомобиль көлігінен бес есе қымбат екенін мәлімдеген еді. Коммуникация жұмыскерлерінің кәсіби одағы нақты көрсеткіштің үш есеге жуық екенін айтты, бірақ бұл темір жолды уыстату және оны сыйымдылығының үштен бірінде ғана пайдалану саясатының нәтижесі екенін дәлелдеді. Үлкен Лондонның басшылығынан шыққан жергілікті үкіметтік есепте "желі күніне орташа есеппен төрт миллион хат және парцель тасымалдайды" делінген және оны пайдалануды жалғастыруды қолдады, сондай-ақ жергілікті жолдардағы жүк көліктерінің көбеюін сынады, бұл аптасына 80 жүк машинасының қосымша жүктемесі деп бағаланды. Темір жол 2003 жылдың 31 мамырында жабылды. 2011 жылдың сәуір айында "Consolidation Crew" деп аталатын қалалық зерттеу тобы туннельдерге рұқсатсыз кіру туралы есептерді жариялады. Егжей-тегжейлі фотосуреттер мен мәтін темір жолдың кейбір табиғи тозуға ұшырағанына қарамастан, көбінесе жақсы жағдайда екенін көрсетті. Соңғы кезде бұқаралық ақпарат құралдарына Пошта мұражайының ашылуына дайындық ретінде туннельдерге кіруге рұқсат берілді. Суреттерде инфрақұрылымның көп бөлігі сақталған. Кембридж университетінің тобы Ливерпуль көшесіндегі станцияның жанындағы Пошта кеңсесіне тиесілі пайдаланылмаған туннельдің қысқа, екі жолға бөлінген бөлігін иеленді, онда Crossrail үшін салынған жаңа туннель шамамен екі метр тереңдікте орналасқан. Зерттеудің мақсаты – Лондонның астындағы көптеген шақырымдарға созылған темір жолдарда қолданылған құйма темір қабаттарының жаңа жұмыстардың нәтижесінде болатын деформацияға және топырақ қозғалысына қалай төтеп беретінін анықтау. Босатылған туннельге цифрлық камералар, оптикалық талшықты деформация сенсорлары, лазерлік сканерлер және басқа да төмен бағалы құралдар орнатылды, олар нақты уақыт режимінде мәліметтерді жібереді. Бұл жүйе ескі құрылыс материалдарының қалай өзгеретіні туралы ақпарат берумен қатар, жаңа туннельдер қауіпті топырақ қозғалысын тудырса ерте ескертуді де қамтамасыз ете алады.

A Royal Mail press release in April 2003 said that the railway would be closed and mothballed at the end of May that year. Royal Mail had earlier stated that using the railway was five times more expensive than using road transport for the same task. The Communication Workers Union claimed the actual figure was closer to three times more expensive but argued that this was the result of a deliberate policy of running the railway down and using it at only one third of its capacity. A local governmental report by the Greater London Authority stated that the "line carries an average of four million letters and parcels per day" and was in support of continued use and criticized the increase of lorries on local roads, estimated to be 80 more truck loads per week. The railway was closed on 31 May 2003. In April 2011, an urban exploration group called the "Consolidation Crew" published accounts of illicit access to the tunnels. Detailed photography and text revealed that the railway is still largely in good condition, despite some natural decay. More recently, media have been admitted to the tunnels as part of the pre launch publicity for the Postal Museum. Photographs show much of the infrastructure in place. A team from the University of Cambridge has taken over a short, double track section of unused Post Office tunnel near Liverpool Street Station, where a newly built tunnel for Crossrail is situated some two metres beneath. The study is to establish how the original cast iron lining sections, which are similar to those used for many miles of railway under London, resist possible deformation and soil movement caused by the new works. Digital cameras, fibre optic deformation sensors, laser scanners and other low cost instruments, reporting in real time, have been installed in the vacated tunnel. As well as providing information about the behaviour of the old construction materials, the scheme can also provide an early warning if the new tunnel bores are creating dangerous soil movement.

Қайта құру және сақтау

2013 жылдың қазан айында Ұлыбританиялық пошта мұражайы мен архиві желінің бір бөлігін көпшілікке ашу ниетін білдірді. Ислингтон кеңесінің мақұлдауынан кейін, 2014 жылы жаңа мұражай мен теміржол құрылысы басталды. 2016 жылдың соңында арнайы туристік пойыздар орнатылды. 2017 жылдың ортасына дейін Маунт-Плезант депосының астында 15 минуттық айналма жолды ашу жоспарланған. Мұражай 5 қыркүйекте ашылды. Алғашқы жылы (2017–2018 жж.) пойыздар 9 000 рейс жасады, олардың жалпы ұзындығы 6213 миль (9999 км) құрады, ал теміржол мен мұражай 198 000-нан астам келушіні қабылдады.

Жылжымалы құрам

Бірінші партия 1926 жылы жүйе іске қосылған кезде жеткізілді. Қолданылған барлық құрамдас бөлік электр қуатымен жұмыс істеді.

Көркем шығармаларда

Темір жол Лоренс Леонардтың "Қорнаның өлім қаупі" романында кездеседі, онда Солтүстік Лондон желісіне құпия темір жолға жалғасатын туннель бар. Басқа белгілі жалғастыру Highgate және қолданыстан шығарылған Cranley Gardens арасындағы пайдаланылмаған туннельде ғана. Темір жолдың нұсқасы Лави Тидхардың "Ұлы ойын" романында бейнеленген. Ол Букингем сарайына хат тасиды және кітаптағы Simulacra арқылы басқарылады. Темір жол "Хадсон Хоук" фильмінде Ватикан қаласындағы "Poste Vaticane" ретінде пайда болады. Брюс Уиллис (Хоук рөлінде) хат контейнерлерінің біріне тығылып кіреді. Чарли Хигсонның үшінші "Жас Бонд" кітабы "Дабл немесе Дай" пошта пойыз жүйесі темір жолға негізделген. Темір жол Оливер Харристің 2014 жылғы "Deep Shelter" кітабында маңызды рөлде. Темір жол Марк Леггаттың 2016 жылғы "Лондонның қақпасы" романында Коннор Монтроустың Лондон қаласында жылжу құралы ретінде суреттелген. "The International Thriller" – "Өлілердің есімдері" романының жалғасы. Ол 2016 жылдың маусымында шотландтық Fledgling Press баспасынан жарық көрді. Темір жолдар Адриан Чайковскийдің 2020 жылғы "Едемнің есіктері" романында Хан мен Лиді Роувтың қолбасшыларынан қашу үшін Стиг есікке қарай жетелегенде пайда болады.

Ұқсас темір жолдар

1863 және 1874 жылдар аралығында Лондонның Пошта кеңсесі Лондонның Пневматикалық Деспетчерлік Компаниясымен жұмыс істеген, жеке дөңгелекті капсулаларды пайдаланатын пневматикалық жерасты теміржолын қолданды. 1910 жылы Мюнхенде Мюнхен бас бекетінен жақын маңдағы пошта кеңсесіне дейін туннельдік теміржол ашылды. Туннельдер Екінші дүниежүзілік соғыста зақымдалды, 1948 жылы қалпына келтірілді және 1966 жылы Мюнхеннің алғашқы S Bahn туннелі үшін ішінара қайта құрылды. 1988 жылы жұмыс тоқтатылды. Швейцарияның Пошталық телеграф және телефон компаниясы 1938 жылы Цюрихте Post U Bahn (жер асты теміржолы) ашты. Ол Цюрих бас бекеті мен Цюрихтің бас пошта кеңсесі арасында қатынайтын. Рельстің ені 60 см болды, ал 250 кг пошта тасымалдай алатын кішкентай электр вагоны рельстер арасындағы сымдардан қуат алатын. 1980 жылдың 11 қазанында пойыз қызметі тоқтатылды, оның орнына резеңке дөңгелекті жүйе енгізілді. 1906-1959 жылдар аралығында жұмыс істеген Чикаго туннель компаниясы жүк, парцельдер мен көмір жеткізіп, сондай-ақ күл мен қазба қалдықтарын шығарды. Ол қаланың орталық бизнес ауданында, оның ішінде "Loop" айналасындағы көшелердің астынан өтетін туннельдерде 2 фут енді тар рельстік жолдардың кең желісін пайдаланды.