Кіріспе

Лондон метро желісі

Бейкерлу желісі (,/b//eɪ//k//ər/'/l//uː/) – Лондон метросының солтүстік-батыс қала маңынан оңтүстік Лондонға, Вест-Энд арқылы өтетін желісі. Метро картасында қоңыр түспен белгіленген, 25 станцияға, оның ішінде 15-і жер астында орналасқан, 23 шақырымнан астам қашықтықта қызмет көрсетеді. Желінің бір бөлігі жер бетінде, ал екінші бөлігі терең жер асты туннельдері арқылы өтеді. Желі атауы – оның бастапқы атауы Бейкер-стрит және Ватерлоо темір жолының біріктірілген түрі. Harrow & Wealdstone (жер үсті бөлігінен) бастап, желі Лондон Overground Watford DC желісімен рельстерді бөліседі және Батыс жағалау магистраліне параллель жүреді. Дегенмен, батыс жағында қысқа туннель бар.
1906 және 1915 жылдар аралығында ашылған, оның көптеген станциялары біркелкі стандарттағы дизайнының элементтерін сақтайды: Лесли Гриннің модерн стиліндегі әсем плиткаларымен жер асты станциялары, ал жер үсті станциялары қызыл кірпіштен салынған және таспен әрленген, Arts & Crafts стилінде. Бұл желідегі тоғызыншы ең жүйлі желі, жылына 125 миллионнан астам жолаушы тасымалдайды. Қазіргі таңда желіде 1972 жылғы шығарылымдағы пойыздар жүреді, бұл Ұлыбританиядағы жолаушылар тасымалындағы ең ескі пойыз болып табылады, олардың қызмет ету мерзімі 51 жылды құрайды.

Тарих

Маршрут 1865 жылы пневматикалық Ватерлоо және Уайтхолл темір жолының, сондай-ақ 1882 жылы Чаринг-Кросс және Ватерлоо электр темір жолының сәтсіз жобаларының нәтижесінде пайда болды. Алғашқыда Бейкер-стрит және Ватерлоо темір жолы деп аталған бұл желі Лондонның Жер Асты Электр Темір Жолдары Компаниясы (UERL) тарапынан салынды және 1906 жылдың 10 наурызында Ламбет-Норт (сол кезде Кеннингтон-роуд деп аталған) мен Бейкер-стрит арасында ашылды. 5 тамызда, бес айдан кейін, ол шығысқа қарай Елефант-энд-Каслға дейін ұзартылды. "Бейкерлу" деген атаудың қысқартылған түрі тез танымал болды және 1906 жылдың шілдесінде ресми атау да осыған сәйкес өзгертілді.

Камбервелл кеңейтімі

Жолдың оңтүстік басындағы Камбервелл және Дания Хиллге дейінгі кеңейту 1931 жылы Лондон электрлік метрополитендік округінің және 1931 жылғы Орталық Лондон теміржол компаниялары (жұмыстар) заңының аясында ұсынылып, бекітілді. 1937 жылдың сәуірінде жоспарланған кеңейтудің шамамен бағасы 5 000 000 фунт стерлинг (қазіргі күні шамамен £) құрады, және Лондон жолаушылар тасымалы басқармасы материалдар бағасының өсуіне байланысты кеңейту басқарманың қаржы жағдайы жақсарғанға дейін кейінге шегерілгенін хабарлады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Элефант пен Касл станциясының оңтүстігіндегі қосымша жолдарды кеңейтуден басқа ешқандай жұмыс жүргізілмеді, бірақ 1940 жылғы Арнайы заңдар (мерзімді ұзарту) заңы бойынша 1947 жылы үкімет тарапынан кеңейтуге рұқсат қайта жаңартылды. 1949 жылғы метро картасының нұсқасында Камбервеллге дейінгі жоспарланған кеңейту көрсетілген, бірақ одан әрі жұмыс жүргізілмеді. Уорвик-авеню станциясындағы пойыз диспетчерлері 1990 жылдарға дейін Камбервеллді бағыт ретінде көрсетті. Желіні одан әрі кеңейту мәселесі 1970 жылдары оңтүстікке қарай Пекхэм Райге, ал 1980 жылдары шығысқа қарай Лондон доктары мен Канари Уорфқа дейін қарастырылды. Алайда, екі ұсыныс та іске аспады.

Электрмен жабдықтау

Бір ерекшелігі – Бейкерлу желісі іске қосылғаннан бастап 1917 жылға дейін сыртқы рельсі теріс, ал ортаңғы рельсі оң полярлілікпен жұмыс істеді. Бұл Бейкерлу желісінің электр қуатын аудандық теміржолмен бірлесіп пайдалануынан туындады. Бейкерлуде сыртқы тоқ өткізгіш рельс туннель қабырғасына тоқ ағызып алуға бейім болса, ал аудандық теміржолда ортаңғы рельс ұқсас мәселеге тап болды. Шешім – Бейкерлу желісінің полярлігін кері бұру болды, осылайша теріс рельс екі жүйеде де тоқ ағызып алатын болды. 1917 жылы LNWR Юстон мен Уотфорд қосылысы арасында «Жаңа желі» қызметін іске қосқанда екі желі бөлінді, Бейкерлу Квинс Паркінен солтүстікке қарай осы желімен бірлесіп пайдаланатын болды. Осының нәтижесінде, қалыпты жұмыс жаңадан басталды.

Жүз жылдық мерейтойы

2006 жылы 10 наурызда бұл желінің 100 жылдығы тойланды, сол күні актерлер мен қызметкерлер эдвардтық дәуірінің киімдерін киіп, саяхатшыларды көңілдірді.

2017 жылғы өрт

2017 жылы Оксфорд-Цирк станциясында пойызға шағылған өрт Бейкерлу желісінде қиындықтар тудырды. Көптеген адамға түтіннен уланғандықтан медициналық көмек көрсетілді.

Уотфорд торапшасына қайта кеңейту

Жолдың солтүстік бөлігінің жұмысы 2006 жылдың ақпан айында Уотфорд DC желісіндегі Эустон-Уотфорд қала маңы қызметтеріне жауапкершілікті Транспорт министрлігінен Лондон көлігі (TfL) басқармасына беру туралы шешімнен кейін өзгертілуі мүмкін. Бұл, солтүстік Лондондағы бірнеше теміржолдарды London Overground аясында қайта ұйымдастырумен бірге жасалды. Бұрынғы Лондон жоспарында 2026 жылға қарай Бейкерлу желісі Харроу және Уэльдстоуннан Уотфорд қатынас станциясына дейін қайта кеңейтіліп, 1982 жылға дейінгі қызметтерге оралатыны күтілген. Қазіргі уақытта London Overground желісімен бірлесіп пайдаланылатын Куинс-парктан Уотфорд қатынас станциясына дейінгі теміржол учаскесі Бейкерлу желісімен де бірлесіп пайдаланылатын болады.

Левишам мен Хейзге кеңейту

2000 жылдардың соңынан бері Transport for London (TfL) желіні ұзартуды жоспарлап келеді, 2021 жылы Олд Кент жолы арқылы Левишемге дейінгі бағыты қорғалды. Бёрджесс Парк, Олд Кент Роуд, Нью Кросс Гейт және Левишемде төрт станция салынуы тиіс. (2017 жылғы баға бойынша) құны 4,7 миллиард фунт стерлингтен 7,9 миллиард фунт стерлингке дейін бағаланатын ұзарту құрылысына шамамен 7 жыл уақыт кетеді. COVID-19 пандемиясынан кейін TfL-дің қаржылық жағдайы нашарлағандықтан, ұзартуды іске асыру жұмыстары қазір тоқтатылған.

Қазіргі кездегі жылжымалы құрам

Бейкерлу желісі толығымен 1972 жылғы вагондар паркімен қамтамасыз етілген, бұл парктің орны 1983 жылғы вагондар паркімен Юбилей желісінде алыстырылды. Вагондар Стоунбридж-парк депосында күтіледі. Бейкерлу желісінің барлық вагондары Лондон метрополитенінің қызыл, ақ және көк түстерімен боялған. Желіде қолданылатын екі вагондар өлшеміне қарағанда олар кішкентай, себебі желі шағын диаметрлі туннельдер арқылы терең жер астында өтеді. 2000 жылдардың басында вагондардың ішкі бөліктері «жайлы тазартылды» және көк түсті макетпен төсемдер ауыстырылды. Орындықтардың орналасуы бойлық және көлденең болып келеді; кейбір вагондарда тек бойлық орындықтар бар. 2015 жылдың 11 наурызындағы TfL Қаржы және саясат комитетінің құжаты 1972 жылғы вагондар паркін жөндеу бағдарламасы, күтпегендей нашар жағдайына байланысты, күтілгеннен қымбатқа түсетінін көрсетті. 2016 жылдың басында төрт жылдық жөндеу бағдарламасы басталды, ал наурыз айында жаңа дизайнмен жасалған алғашқы вагон желіде пайда болды. Әр вагонның ішкі бөлігі тазартылып, орындықтардың макеті басқа желілерде кездесетін Барман үлгісінің өзгеруімен ауыстырылды, сондай-ақ тұтқалар мен жарықтандыру жаңартылды. Әр вагон тексеріліп, жөндеу жұмыстары жүргізіледі, вагондардың қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін. 2021 жылғы қарашадағы TfL Қаржы комитетінің құжатына сәйкес, қаржыландырудың жетіспеуіне байланысты ағымдағы вагондарды ауыстыру 2030 жылдардың соңында немесе 2040 жылдардың басында жүзеге аспауы мүмкін. Бұл жағдайда вагондар ауыстырылар кезде 60-70 жылға жетеді, бұл олардың жобалық қызмет мерзімінен шамамен екі есе көп. Уайт аралындағы соңғы 483 класты вагондар тоқтатылғаннан бері 1972 жылғы вагондар паркі Ұлыбританиядағы ең көне, мұралық емес вагондар паркіне айналды.

Болашақ жылжымалы құрам

1990 жылдардың соңында Лейбористік үкімет Лондон метрополитеніне ұзақ жылдар бойы инвестиция жетіспеуінен туған жағдайды түзету үшін мемлекеттік-жекеменшік серіктестік (МЖС) бастамасын қолға алды. МЖС шарты бойынша, Бейкерлу желісіне жауапты жеке консорциум – Metronet, желі үшін жаңа жылжымалы құрам тапсырыс беретін болды. Бұл 2009 жылғы Stock және S пойыздары жеткізілгеннен кейін, 24 жаңа Бейкерлу желісі пойыздарына тапсырыс беру арқылы іске асырылатын еді. Олар 2019 жылға дейін пайдалануға берілуі тиіс болған. 2010 жылдардың ортасында TfL Пикадилли, Централ, Бейкерлу және Ватерлоо және Сити желілеріндегі пойыздарды жаңарту үшін жаңа жылжымалы құрамға тапсырыс беру процесін бастады. Жаңа пойыздарды енгізу мүмкіндігін зерттеу көрсеткендей, жаңа буын пойыздар мен сигналдау жүйесін жаңарту Бейкерлу желісінің өткізу қабілетін 25%-ға дейін, сағатына 27 пойызға дейін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл пойыздар ашық өткелді вагондармен, кең есіктермен, кондиционермен және жаңа сигналдау жүйесімен автоматты түрде жүру мүмкіндігімен жабдықталар еді. TfL Piccadilly желісі үшін 1,5 млрд фунт стерлинг сомасында пойыздар тапсырыс беруге ғана мүмкіндік алды. Дегенмен, Siemens компаниясымен жасалған келісімшартта болашақта Бейкерлу желісі үшін 40 пойыз сатып алу опциясы қарастырылған. Бұл 2020 жылдардың соңында Пикадилли желісі пойыздары жеткізілгеннен кейін іске асырылатын болады.

Станциялар

Ескерту: Бейкерлу желісінің бұрынғы Станмор тармағы үшін Юбилей желісі мақаласын қараңыз. Harrow & Wealdstone стансаларынан кейін Бейкерлу желісімен қызмет көрсетілмейтін, бірақ әлі де Overground пойыздарымен қызмет көрсететін станциялар үшін Watford DC Line мақаласын қараңыз. Станция суреті Ашылды Қосымша ақпарат Harrow & Wealdstone london overground gb rail format=dmy Лондон Overground және Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады. Қызметтен алынды 24 қыркүйек 1982. Қызмет 4 маусым 1984 ж. қайта жаңартылды. Kenton london overground format=dmy Қызметтен алынды 24 қыркүйек 1982. Қызмет 4 маусым 1984 ж. қайта жаңартылды. Оңтүстік Кентон london overground format=dmy Қызметтен алынды 24 қыркүйек 1982. Қызмет 4 маусым 1984 ж. қайта жаңартылды. Солтүстік Уэмбли london overground format=dmy Қызметтен алынды 24 қыркүйек 1982. Қызмет 4 маусым 1984 ж. қайта жаңартылды. Уэмбли Орталық london overground gb rail format=dmy Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады. Судбери үшін Уэмбли Орталық ретінде ашылды; 5 шілде 1948 ж. қайта аталды. Қызметтен алынды 24 қыркүйек 1982. Қызмет 4 маусым 1984 ж. қайта жаңартылды. Стоунбридж Парк london overground Harlesden london overground Willesden Junction london overground format=dmy Лондон Overground-пен байланысады. Кенсал Грин london overground Queen's Park london overground format=dmy Лондон Overground-пен байланысады. Килберн Парк format=dmy Maida Vale format=dmy Warwick Avenue format=dmy Paddington gb rail london heathrowexpress london crossrail (Хитроуға пойыз) format=dmy Circle, District және Hammersmith & City желілерімен, Elizabeth желісімен және Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады. Edgware Road format=dmy Marylebone gb rail format=dmy Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады. Great Central ретінде ашылды; 15 сәуір 1917 ж. қайта аталды. Baker Street format=dmy Circle, Hammersmith & City, Jubilee және Metropolitan желілерімен байланысады. Regent's Park format=dmy Oxford Circus format=dmy Central және Victoria желілерімен байланысады. Piccadilly Circus format=dmy Piccadilly желісімен байланысады. Charing Cross gb rail format=dmy Northern желісімен және Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады. Trafalgar Square ретінде ашылды; 1 мамыр 1979 ж. қайта аталды. Embankment format=dmy Circle, District және Northern желілерімен байланысады. Charing Cross ретінде ашылды; 12 қыркүйек 1976 ж. қайта аталды. Waterloo gb rail format=dmy Jubilee, Northern және Waterloo & City желілерімен және Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады. Lambeth North format=dmy Kennington Road ретінде ашылды; 5 тамыз 1906 ж. Westminster Bridge Road деп аталды, 15 сәуір 1917 ж. Lambeth North деп аталды. Elephant & Castle gb rail format=dmy Northern желісімен және Ұлттық теміржол қызметтерімен байланысады.

Уотфорд филиалы

1917 және 1982 жылдар аралығында Бейкерлу желісі пойыздары DC желісі бойынша Харроу және Уэлдстоуннен Уотфорд тоғысына дейін жүріп тұрды. Бұл станциялар қазір Лондондық жеңіл теміржолы (London Overground) қызметінде. Бейкерлу желісін Уотфорд тоғысына қайта ұзарту және келесі станцияларды қамту туралы ұсыныстар айқындалды:

Станция Ашылған Қызмет тоқтатылған Қосымша ақпарат
Уотфорд тоғысы 16 сәуір 1917 16 қыркүйек 1982
Уотфорд Хай-стрит 16 сәуір 1917 24 қыркүйек 1982
Бушей 16 сәуір 1917 24 қыркүйек 1982 1974 жылдың 6 мамырына дейін Бушей және Окси деп аталды.
Карпендерс Паркі 5 сәуір 1919 24 қыркүйек 1982 16 қараша 1952 жылы жабылды; 17 қараша 1952 жылы жаңа орында қайта ашылды.
Хэтч-Энд 16 сәуір 1917 24 қыркүйек 1982 Хэтч-Энд және Пиннер ретінде ашылды; 1 ақпан 1920 жылы Хэтч-Энд (Пиннер үшін) деп аталды, 1956 жылы Хэтч-Энд деп қайта аталды.
Хедстоун-лейн 16 сәуір 1917 24 қыркүйек 1982

Қоймалар

Бейкерлу желісі қазіргі уақытта үш депомен қызмет көрсетеді: 1978 жылдың 9 сәуірінде бұрынғы Ұлыбритания темір жолының электр станциясы орнында ашылған Стоунбридж паркіндегі негізгі депо, онда пойыз паркінің күтілу қызметтері орналасқан; Лондон жолындағы бастапқы депо (Элефант-энд-Касл мен Ламбет Норт арасында, бірақ Ламбет Норт пен Ватерлоо арасындағы желіге қосылған); және Квинс Парктің солтүстігіне жақын орналасқан, 1915 жылы салынған шағын депо. Квинс Парк депосы Лондон метросы желісінде бірегей, себебі жолаушылар тасымалдаумен айналысатын пойыздар осы деподан өтеді. Бейкерлу желісі Уотфордқа қызмет көрсеткен кезде, Croxley Green Light Maintenance Depot деп аталатын қосымша депо Croxley Green орналасқан еді; бұл депо 1985 жылдың қараша айында қызмет тоқтатылғаннан кейін жабылды. Бейкерлудің солтүстік бөлігінде екі тармақ болған кезде – Квинс Паркке (қазіргідей) және Станморға (қазір Джубилей желісімен алмастырылды) – Станмор тармағындағы Неасдендегі депо желідегі басты депо болып саналды. 1979 жылдан бастап Джубилей желісі бұл тармақты өз басқаруына алғандықтан, жаңа Стоунбридж паркі депосы салынуы керек болды. Лондон жолындағы депо ерекшелігі – депо жер үстінде орналасқан болса да, желі жақын жердегі туннель арқылы өтеді және олар қысқа әрі тік бұрышты тармақ туннелімен байланыстырылған.