Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Urtijëi (; St. Ulrich in Gröden; ortiˈzɛi) - Солтүстік Италиядағы Оңтүстік Тироль аймағындағы 4637 тұрғыны бар қала. Ол Альпі тауларының бөлігі болып табылатын Доломит тауларындағы Валь-Гардена алқабын қамтиды.
Urtijëi (; St. Ulrich in Gröden ; ortiˈzɛi) is a town of 4,637 inhabitants in South Tyrol in northern Italy. It occupies the Val Gardena within the Dolomites, a mountain chain that is part of the Alps.
География
Уртижей келесі муниципалитеттермен шекаралас: Кастелрут, Вильнёсс, Лайен және Санта Кристина Гердейна.
Urtijëi borders the following municipalities: Kastelruth, Villnöß, Lajen and Santa Cristina Gherdëina.
Тарих
Ладин тіліндегі Urtijëi атауы латын сөзі urtica және "қызылжеміс орны" деген мағынаны білдіретін etum жұрнағынан шыққан. 1860 жылдан 1914 жылға дейін Уртижей Валь-Гарденаны негізгі теміржолға қосатын маңызды жолдың ашылуына байланысты айқын экономикалық өсімді бастан өткерді; осының нәтижесінде жергілікті ағаш өңдеу өнеркәсібі гүлденді. Халықаралық туризм алғашқыда ағылшын туристері Доломит тауларын жариялау арқылы, содан кейін Австрия-Венгрияның басқа аймақтарынан және Германия империясынан келген келушілердің арқасында дамыды. Қазіргі таңда қала экономикасы негізінен қысқы шаңғы туризміне, жазғы жаяу серуендеу туризміне және ағаш өңдеуге негізделген.
The Ladin language name Urtijëi derives from the Latin word urtica and the suffix etum, with the meaning "place of nettles". From 1860 to 1914, Urtijëi experienced a relevant economic growth due to the opening of a major road connecting Val Gardena to the main railroad; as a result the local woodcarving industry flourished. International tourism developed through the discovery of the Dolomites first by English tourists, and subsequently visitors from other parts of Austria Hungary as well as the German Empire. Currently, the town's economy is mostly based on winter skiing tourism, summer hiking tourism, and woodcarving.
Елтаңба
Емблемада епископ киімімен және оң қолында алтын айқышпен мінген киелі Ульрих бейнеленген. Ол алтын жақтауы бар және көк ат жапқышымен алтын даладағы үш жасыл таудың үстінде отыр. Эмблема көк баспен әшекейленген, онда екі алтын араның арасында кезектесіп орналасқан үш кішкентай күміс қалқан бар; аралар тұрғындардың еңбекқорлығын символдайды. Герб 1907 жылы бекітіліп, 1970 жылы қайта бекітілді. Блазон: Алтын, епископ киімімен және оң қолында алтын айқышпен мінген киелі Ульрих, даланың жақтауымен және көк ат жапқышымен ақ атта отырған, үш жасыл таудың үстінде; Көк басқа орналасқан екі алтын араның арасында үш күміс қалқан.
The emblem shows Saint Ulrich, with the bishop's vestments and a gold cross in his right hand, mounted on a horse, with gold harness and a blue saddle pad, on three green mountains on a gold field. The emblem is decorated with a blue chief, with three small silver shields alternating with two golden bees; the bees symbolize the laboriousness of the inhabitants. The coat of arms was granted in 1907 and reappointed in 1970. Blazon: Or, St Ulrich in bishops vestments with a cross Or in right hand, mounted on a white horse Proper with harness of the field and a saddle blanket Azure on a trimount Vert; On a chief Azure, two bees Or between three escutcheons Argent.
Негізгі көрікті жерлер
Уртижейдің приход шіркеуі, 18-ғасырдың соңғы бөлігінде неоклассикалық стильде, барокко элементтерімен салынған. Әулие Яков шіркеуі, ежелгі негірде салынған, 17-ғасырда кеш готикалық стильде қайта жаңартылған. Онда 15-ғасырдың екінші жартысына жататын фрескалар және түпнұсқа барокко жиһазының көшірмелері сақталған. 17-ғасырдың екінші жартысында салынған Әулие Антоний шіркеуі, қарапайым Ренессанс стиліндегі құрылымын басым барокколық әшекейлеумен үйлестіреді. Қалалық зираттың ішінде орналасқан Әулие Анна шіркеуі кеш готикалық стильде салынған. Ішінде барокко стиліндегі жиһаз сақталған. Museum Gherdëina – жергілікті мұражай, аймақта табылған геологиялық, палеонтологиялық және археологиялық жәдігерлерді, сондай-ақ ағаштан жасалған мүсіндер мен ойыншықтар жинағын сақтайды. Луис Тренкер мәдениет үйі архитектор Хуберт Праченскийдің (1916–2009) жобалаған ғимаратында орналасқан. Магистр Манфрединнің ежелгі қоңырауы осы жерде сақталған. Рим легионерінің мүсіні, 1904 жылы Иоганн Баптист Мородер ағаштан ойып жасап, 2001 жылы қоладан құйылған, Вилла Венецияның алдында орналасқан. Вилла Венеция – мүсінші Иоганн Баптист Мородердің үйі мен шеберханасы, 1902 және 1903 жылдар аралығында венециялық сәулет стилінде салынған.
Parish Church of Urtijëi, made in neoclassical style with baroque elements in the last part of the 18th century. Church of St. Jacob, of ancient foundation, it was remodeled in style Late Gothic style during the 17th century. It preserves frescoes from the second half of the 15th century and copies of the original baroque furnishings. Church of St. Antonius, built in the second half of the 17th century, it combines the simple Renaissance style structure with a predominantly baroque decorative structure. Church of St. Anna, located in the perimeter of the municipal cemetery, it is in Late Gothic style. Inside it preserves baroque furnishings. Museum Gherdëina, the local heritage museum, which preserves geological, paleontological and archaeological finds found in the area, as well as a collection of wooden sculptures and toys. The Luis Trenker House of Culture, housed in a building designed by the architect Hubert Prachensky (1916–2009), preserves the ancient bell of the Magister Manfredinus. The bronze statue of the Roman legionary, sculpted in wood in 1904 by Johann Baptist Moroder and fused in bronze in 2001, in front at Villa Venezia. Villa Venezia, home and workshop of the sculptor Johann Baptist Moroder, constructed between 1902 and 1903 following the venetian style of architecture.
Қоғам
2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша, халықтың 84,19% ладин тілінде, 9,30% неміс тілінде және 6,51% итальян тілінде ана тілі ретінде сөйлейді.
According to the 2011 census, 84.19% of the population speaks Ladin, 9.30% German, and 6.51% Italian as first language.