Кіріспе

Цюй Юньюань (; 1963 жылғы 20 ақпанда туған) – қытайлық тележүргізуші, продюсер және әлеуметтік желілердегі комментатор. Ол қытай киноиндустриясының «инь-ян» шарты туралы ақпаратты жариялағандығымен белгілі, бұл Фан Бинбиннің жұмыстан алынуына әкеп соқты, сондай-ақ оның мейірімділігі мен табиғи юморы, көптеген қытай ток-шоуларының қатаң және формалды сипатынан ерекшеленетін, серпілісті және импровизацияланған жүргізу стилін қалыптастырды. Цюй 1996 жылдан 2002 жылға дейін Қытай Орталық Телевизиясында «Бәрін айтқандай айт» бағдарламасын жүргізу арқылы танымал болды. Депрессиямен күрескеннен кейін Цюй CCTV-ге «Шағын Цюймен әңгіме» бағдарламасын жүргізуге оралды. 2012-2013 жылдары Цюй «Аспан мен жерге рахмет» бағдарламасын жүргізді. 2013 жылы CCTV-ден кетіп, білім алған орны – Қытай Коммуникация Университетінде жұмыс істеді.

Өмірбаян

Цюй 1963 жылғы 20 ақпанда Тяньцзинь қаласының Бейчен ауданында дүниеге келді. Әкесі әскери қызметте болған. Цюй үш жасында Пекинге көшіп келді, ол Пекинде бастауыш және орта мектепте оқыды. Цюй 1985 жылы Қытайдың коммуникация университетін бітірген, содан кейін көп ұзамай Қытай орталық теледидарында репортер болып жұмыс істей бастады. 1993 жылдан бастап Цюй «Шығыс көкжиегі» (东方时空) бағдарламасын жоспарлауға қатысты. «Айтқанындай» (实话实说) шоуы 1996 жылы басталды, ол Цюйдің қатысуымен «Шығыс көкжиегінің» жексенбілік қосымшасы ретінде жоспарланды. Бірінші бөлімі 1996 жылғы 26 сәуірде эфирге шықты. Көп ұзамай «Айтқанындай» өзінің жеке аудиториясын қалыптастырды, бұл көбінесе Цюйдің жеке ерекшеліктеріне байланысты болды. Цюйдің теледидарлық стилі басқа арналарда оның табиғи және әзіл-қалжыңға толы жүргізуін еліктеуге тырысқан көптеген бағдарламалардың пайда болуына себеп болды. Қытай теледидарындағы қалыпты және сценарий бойынша жүргізілетін бағдарламалардың арасында Цюйдің стилі ерекше көзге түсті. «Айтқанындайдың» табысымен Цюй бүкіл елге танымал болды. Ол 2000 жылы CCTV жаңа жылдық гала-концертін жүргізуге шақырылды. 2001 жылдың басында Цюй клиникалық депрессия диагнозын алды. Ол ұйқының бұзылуына шағымданды. 2002 жылы ол «Айтқанындай» бағдарламасын кенеттен тастап кетті. Депрессиямен күрескеннен кейін Цюй CCTV-ге «Шағын Цюймен әңгіме» (小崔说事) бағдарламасын жүргізуге оралды. Цюй 2005 жылы CCTV-нің ең үздік он жүргізушісінің бірі атанды. Сонымен қатар, 2007 жылғы Ұлттық Халық Конгресінде ол Қытайдың аймақтық басшыларымен кездесіп, халықты алаңдататын күнделікті мәселелерді талқылаған ток-шоу жүргізді, бұл ҚХР-дағы алғашқы тәжірибе болды. Цюй CCTV жаңа жылдық гала-концертіне бірнеше рет қатысты. Ол 1999 және 2006 жылдары Жао Беншан мен Сонг Данданның «Кеше, бүгін және ертең» атты миниатюраларында екі рет ойнады. Сондай-ақ ол 2000 жылы Тайвань актрисасы және «Менің сүйкімді ханшайымым» сериалының жұлдызы Руби Линмен билеп, ән шырқады. 2013 жылдың қараша айында Цюй Ёнюань генетикалық модификацияланған тағамдар туралы деректі фильм түсіру үшін екі апталық сапармен АҚШ-қа барды. Деректі фильмде Цюй генетикалық модификацияланған тағамдардың қауіпсіздігі туралы пікірталасты зерттеді. Бұл деректі фильм Қытайда кеңінен таралды және жалған ғылымға қарсы күрескен Фан Чжоузи оны ғылыми емес және адастыратын деп сынады. Кейін Цюй мен Фан ортақ блогта бір-біріне шабуыл жасайтын жеке пікірлерін жариялады. Қызу және көпшілікке жария болған пікір алмасудан кейін Фан Цюйға Пекин сотында 670 000 юань өтемақы талап етіп, жала жабуға шағымданып сотқа берді. Қытай БАҚ-тары Цюйдің Қытайдың коммуникация университетінде оқытушы болып жұмыс істеу үшін теледидардан кетуіне себеп болған осы қақтығыстың салдары екенін хабарлады. 2018 жылдың маусым айында ол Фан Бинбиннің Фэн Сяоганның «Телефон 2» фильмі үшін екі қайшы келісімшартын жариялады, оның «инь-ян» келісімшарларын пайдаланып салықтан қашуға тырысқанын айыптады. Кейіннен Цюй Фанның Қытай үкіметі тарапынан назардан тыс қалған болуы мүмкін деген айыптаулар пайда болғаннан кейін кешірім сұрады.

ГМО-ға қарсы науқан

2013 жылдың қыркүйегінде Цюй Ёнюань мен Фан Чжоузи ГМО тағамдарын коммерцияландыру мәселесі бойынша онлайн пікірсайыс өткізді. Содан кейін Цюй Жапония мен АҚШ-қа барып, осы екі елде ГМО тұтыну және реттелуі туралы жеке зерттеу жүргізді. 2014 жылы Цюй Фангтың заңсыз сенім қорын басқарып, 670 000 АҚШ долларына бағалы үй сатып алғанын мәлімдеді. Осыдан кейін Фанг оны жала жапқандығы үшін сотқа берді. 2015 жылдың 25 маусымында сот шешімі шығарылып, екі тарап та кінәлі деп танылды және әрқайсысы бір-бірінен қоғам алдында кешірім сұрауы керек болды. Фанг апелляцияға шағымдануды шешті. 2015 жылдың 26 наурызында Цюй ГМО тақырыбында Фудан университетінде дәріс оқыды. Ұйымдастырушылар Өмір ғылымдары факультетінің студенттері мен оқытушыларын қатысудан алға тартпақ болып, ресми шақыру жібермеді, бірақ Генетика институтының профессоры Лу Дару бұл туралы естіп, сұрақ-жауап кезінде оған қарсы шықты. Цюй Лудың "радио хабарларын тарату білімі жеткіліксіз, сондықтан онымен тең деңгейде пікірсайыс жүргізе алмайды" және "біздің 'журналистердің біріккен фронты' сіздің (Лу бұрынырақ қолданған 'ғылыми зерттеушілердің біріккен фронты') ГМО туралы мәлімдемелеріңізді негізсіз деп санайды" деді. 2015 жылдың шілдесінде Weibo желісіндегі (Қытайдағы Twitter сияқты платформа) бір блогер "KFC мен McDonald's-тың картоп фрилерінде улы зат – натрий хлориді бар екені анықталды" деген жалған ақпарат таратты. Цюй натрий хлоридінің қарапайым тұз екенін білмей, осы ақпаратты қайта таратты, тіпті өз Weibo аккаунтында сарказммен: "Бұл ғылыми емес, себебі медициналық зерттеулерде KFC немесе McDonald's картоп фрилерінен ауырған адамдардың бірде-бір жағдайы анықталған жоқ. Бұл ГМО-мен бірдей!" деп жазды. Осыдан кейін химия саласындағы жалпы білімінің жеткіліксіздігі үшін көпке сыналды және табиғаттанудағы негізгі біліктілігіне күмән туды.