Кіріспе

Қытайдағы интернет цензурасы

"Үлкен ана" – Қытай Халық Республикасының интернет-форумдарындағы интернет цензурасын білдіретін қазіргі заманғы сөз. "Үлкен аналар" – түрлі онлайн платформалардағы цензурамен және модерациямен айналысатын адамдар. Олар жаңалықтар форумдары мен чат-бөлмелеріндегі саяси тұрғыдан сезімтал ақпаратты, пікірлерді және жазбаларды жояды. Қытай үкіметі де интернет-мазмұнды бақылау үшін цензура және интернет-полиция күштерін пайдаланады, бірақ олардың бүкіл интернетті толық бақылауы мүмкін емес. "Йейл Глобал" Қытайдың барлық цензуралық қызметкерлерін, соның ішінде интернет-полицияны да "үлкен аналар" деп атайды. Жеке сектор компаниялары өздерінің веб-сайттары мен пайдаланушылардың пікірлерін цензуралауға мүдделі, себебі бұл Қытай үкіметінің интернеттік мақсаттарына, экономикалық және өнеркәсіптік дамуына сәйкес келеді. Жеке компаниялар өздері мен пайдаланушыларын цензуралау үшін көптеген технологияларды қолданады, соның ішінде веб-сайттардың форумдары, чат-бөлмелері, пікірлер бөлімдері мен хабарландыру тақталарының мазмұнын цензуралайтын компьютерлік жұмысшылар мен бағдарламашылар командаларын жалдауды ("үлкен аналар" деп аталады). Зерттеу көптеген қорытындыларға келді, соның ішінде цензураға ұшырағандар көбінесе тезірек цензураланады. Саяси тәуекелге толы мазмұнның 90%-ы алғашқы 24 сағатта, 5%-ы 8 минут ішінде, ал 30%-ы алғашқы жарты сағатта жойылады. Сонымен қатар, тек Sina Weibo әлеуметтік желісі үшін, егер процесс автоматтандырылмаса, кем дегенде 4000 монитор қажет екені анықталды. Қытай шетелдік компанияларға нарыққа кіруге рұқсат берді және цензураны сақтау үшін шетелдік технологиялар мен компанияларға сенеді. "Уәде" интернеттен зиянды ақпаратты жоюға міндеттеме берді. Желінің әр деңгейі өзін-өзі реттейді және төменгі деңгейді цензуралайды; бұл үлкен аналар чат-бөлмелерін модерациялағаннан бастап, пайдаланушылар бір-бірінің мінез-құлқына бақылайтын деңгейге дейін жалғасады. "Үлкен ана" өзін-өзі цензуралау және бақылау мәдениетін қалыптастырды; Локман Цуи жазғандай, "Үлкен ана сені бақылап отыр". Пайдаланушылар өзін-өзі цензуралағанда, бұл жоғарыдан жүргізілетін тікелей цензурадан гөрі тиімдірек. "Үлкен аналар" үкіметтік бақылаудан тыс, қоғамдық және жеке цензураға әкелді.

Этимология

Атау ең үлкен ағаның әйелінің атынан шыққан, дәстүрлі қытай отбасыларында оның барлығына қамқорлық жасау жауапкершілігі болады. Үлкен шешелер өте ашық әрекет етеді және цензура жасап жатқанын, сондай-ақ неге осылай істеп жатқанын жасырмайды. Үлкен шешелердің іс-әрекеттері көбінесе қорқыныштан гөрі ыза мен әзілмен қабылданады, және үлкен шешемен көбінесе қызықты әңгімелер болады.