Кіріспе

Тиреофорлық динозаврлардың жойылған туысы

Эмаузавр – ерте юра кезеңінің (ерте Тоарк кезеңі) тиреофорлық немесе броньды динозаврлар туысы. Оның қазба қалдықтары Солтүстік Германияның Мекленбург-Ворпомерн аймағында табылды. Эмаузавр – Тоарк кезеңінен белгілі жалғыз тиреофор және осы жас шамасындағы аймақтан ресми атауы бар жалғыз динозавр.

Ашылуы және атауы

Тип және жалғыз түрі E. ernsti 1990 жылы Хартмут Хаубольд анықтап, сипаттады. Туыс атауы Грефсвальд Эрнст Мориц Арндт университетінің аббревиатурасынан және грек тіліндегі саурос/σαυρος (кесіртке) сөзінен құралған. Түрлік атауы 1963 жылғы жазда Гриммен қаласының жанындағы, тоарк қабатына жататын лоам карьерінде шебер Вернер Воллинден SGWG 85 холотип үлгісін алған геолог Вернер Эрнсттің есімімен аталған. Ол бас сүйегінің оң жағы, оң жақ төменгі жақ, құйрық омыртқалары, нейрондық доғалар, радиус, метатарсал, тырнақ, қабырға фрагменттері, қалқаншалар және пластиналар арқылы белгілі, бұл EMAU SGWG 85 деп аталады. Қорғаныс қабаттарына үш конус тәрізді қалқанша және бір биік, тікенді элемент кіреді. 2019 жылы Дэвид Норман Сцелидозаврдың морфологиясын Emausaurus-пен салыстырып зерттеді. Emausaurus-та жоғарғы жақ сүйегінің морфологиясы Scelidosaurus-тағыдай. Emausaurus-тың бұзылған жоғарғы жағы орта сызықтағы өзімен кездесетін, альвеолярлық жиектер арасында айқын ығыссыз, клинд тәрізді құрылым құрайтын антеромедиалды бағыттағы күшті процесті көрсетеді. Emausaurus-та маңдай сүйегінің құрылымы жақсы сақталмаған. Оның контуры Scelidosaurus-қа ұқсас, бірақ мұндай жағдай көптеген Ornithischia-да кездеседі. Emausaurus-тың жас сүйегі толық емес, бірақ оның құрамында жұлдызшаның алдыңғы ұшын қамтитын ұзын, иінді жұлдызша процесі бар. Emausaurus-тың бас сүйегінен кейінгі бөлігі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Scelidosaurus-қа ұқсас көп бөлікті odontoid (оның орталық омыртқаға біріккен) сияқты бөліктері табылды. Emausaurus-та бірнеше остеодермдер бар, бірақ Scutellosaurus-тағы "құбыршықты остеодермдер" жоқ. Табылған остеодермдердің негізгі сериясы құйрықтан немесе арқалық бөлімнен шыққан болуы мүмкін.

Жіктеу

Кладистік талдаулар Emausaurus-тың Thyreophora-ның базалық мүшесі екенін көрсетті, ол Scutellosaurus-тан көбірек туынды, бірақ Scelidosaurus-тан кем. Scelidosaurus, Emausaurus және Scutellosaurus көптеген филогенетикалық ағаштардың тамырында орналасады, себебі оларды анатомиялық белгілердің шектеулі саны бойынша ғана бағалауға болады. Үлгінің кладистік статусы оның жас болуына байланысты салыстырмалы түрде даулы. Бұл Thyreophora тобының мүшесі екені анық, бірақ ересек үлгі табылмаса, оның орны өзгеруі мүмкін. Emausaurus, Scelidosaurus-тан көбірек туынды болуы мүмкін, тіпті Stegosauria-ның бауырлас таксоны да болуы мүмкін. Басым көпшілік пікір Emausaurus-ты Scutellosaurus және Scelidosaurus-пен бірге, еуроподан емес, тұқымдық тиреофора ретінде қарастырады, бұл орнитохиктер мен тиреофорлардың жүйелі шолуларымен нығайтылды. Emausaurus және Scutellosaurus, Scelidosaurus-тан базальдырақ. Vickaryous et al. (2004) анкилозаврларды топтастыру үшін стандартты филогенетикалық талдау жүргізді, себебі ол бас және дене қаңқасының белгілерін, кең ауқымдағы таксондарды қамтыды және ішкі топтық қатынастарды анықтамады, бірақ бұл талдау Lesothosaurus және Huayangosaurus-ты аутгруппа ретінде пайдаланды, ал Scelidosaurus және Emausaurus-ты ескермеді. Бұл Emausaurus-тың тіс сүйегінің дорсальді жиегінің бүйірден қарағанда иісті болуымен және метакарпаль 1-нің "орташа" пропорцияларының созылмаған немесе аласа еместігімен байланысты. Бұл туыстың қалған қаңқасы нашар сипатталған, мысалы, омыртқалар стегозаврларда байқалатын жүйке доғалары мен тікендерінің биіктігіндегі пропорционалды өзгерістердің ешқандай белгісін көрсетпейді. Табылатын жер битумды тақтатас құрамынан тұрады және жаңа Grimmenichthys және Grimmenodon туыстарына ие. Бауырымен жорғалаушылардың қазбаларына Ichthyosauria indet., анықталмаған Plesiosauria, rhomaleosaurid плезиозаврлары, анықталмаған Mesoeucrocodylia (вероятно, Sichuanosuchus-қа байланысты), анықталмаған Thalattosuchia және гравизауриялық сауропод материалдары, Солтүстік Африканың Tazoudasaurus-ымен байланысты кіреді. Кейінірек жасалған жаңа ашулардың бірі – тиреофора остеодермасы, ол мойын немесе иық аймағының бүйірлік бөлігін көрсетеді.