Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Моцарттың Ре мажордағы (К. 537) 26-шы фортепиано концерті 1788 жылдың 24 ақпанында аяқталды. Ол көбінесе "Тәждіру концерті" деп аталады. Концерт жеке фортепиано, бір флейта, 2 гобой, 2 фагон, 2 валторна, 2 труба, тимпани (Ре, Ля) және скрипкалар тобы үшін жазылған. Концерттің қолжазбасы Морган кітапханасы мен мұражайында сақтаулы.
The Piano Concerto No. 26 in D major, K. 537, was written by Wolfgang Amadeus Mozart and completed on 24 February 1788. It is generally known as the Coronation Concerto. The concerto is scored for solo piano, one flute, 2 oboes, 2 bassoons, 2 horns, 2 trumpets, timpani (in D, A), and strings. The autograph manuscript of the concerto is preserved in the Morgan Library & Museum.
"Коронация" лақап атауының пайда болуы
Бұл шығармамен байланысты дәстүрлі атау Моцарттың өзі бергені емес, сонымен қатар, ұрпақ атаған оқиғаға арнап жазылмаған. Моцарт 1789 жылғы сәуір айында әйеліне жазған хатында бұл концертті сарайда орындағанын хабарлаған. (Бұл 14 сәуірдегі орындалу оның тұңғыш көрсетілімі деп жиі есептелгенімен, Х.К. Роббинс Лэндон мұны "өте күмәнді" деп санайды.) Алайда, "Коронация" деген лақап аты 1790 жылғы қазанда Франкфурт-на-Майнда Леопольд II-нің қасиетті Рим императоры болып таққа отыруымен байланысты оның орындауынан туындаған. Сол концертте Моцарт 19-шы фортепиано концертін, К. 459-ды да орындаған. Алан Тайсон Довер басылымының қолжаз партитурасының факсимилесіне (қазір Нью-Йорктегі Морган кітапханасы мен мұражайында сақтаулы) жазған кіріспесінде: "К. 459 кейде "Коронация" концерті деп аталғанымен, бұл атау көбінесе К. 537-ге қолданылады" деп жазады.
The traditional name associated with this work is not Mozart's own, nor was the work written on the occasion for which posterity has named it. Mozart remarked in a letter to his wife in April 1789 that he had just performed this concerto at court. (While this performance on 14 April has often been assumed to have been the work's premiere, H. C. Robbins Landon considers this "exceedingly unlikely".) But the nickname "Coronation" was derived from his playing of the work at the time of the coronation of Leopold II as Holy Roman Emperor in October 1790 in Frankfurt am Main. At the same concert, Mozart also played the Piano Concerto No. 19, K. 459. Alan Tyson in his introduction to Dover Publications' facsimile of the autograph score (which today is in the Morgan Library & Museum in New York) comments that "Although K. 459 has at times been called a 'Coronation' concerto, this title has nearly always been applied to K. 537".
Аяқталмаған пернетақта бөлігі
Бұл концерттің өте ерекше бір ерекшелігі бар. Моцарт екі бөлімнің темпін көрсетпеумен қатар, Тайсонның сөзімен айтқанда, "туындының көп бөлігінде фортепианоның сол қолы үшін жазбалар жасамаған". Dover Publications факсимилесінде көрініп тұрғанындай, сололық партияның үлкен бөліктерінде сол қолға ештеңе жазылмаған, оның ішінде кіріспе солосы (I бөлім, 81–99 такт) және екінші бөлімнің толық бөлігі. Шындығында, Моцарттың осылай көп бөлігі аяқталмай қалған фортепиано концерті басқа жоқ. 1794 жылғы алғашқы басылымда бұл олқылықтар толтырылған, ал Альфред Эйнштейн және Алан Тайсон сияқты көптеген Моцарт зерттеушілері бұл толықтыруларды баспагер Иоганн Андре жасаған деп есептейді. Эйнштейн Андренің аяқтауын толыққанды деп таппағанын айтқан: "Көбінесе бұл нұсқа өте қарапайым және жаман емес, бірақ кейде – мысалы, Ларгетто тақырыбының сүйемелдеуінде – өте ұқыпсыз, ал сололық партияның барлығы Моцарттың өзінің стилінде қайта қаралып, жетілдірілсе, одан да көп пайда көрер еді". Бірінші басылымда толтыру қажет болған барлық бөліктерде Альберти бас фигуралары және аккордтар сияқты қарапайым сүйемелдеу үлгілері ғана жетіспеген. Мысалы, бірінші бөлімнің 145–151 такттары, күрделі виртуоздық өрнектері бар, автографта толық жазылған. Солоның аз күрделі бөліктері үшін Моцарттың "не ойнау керектігін жақсы білгені" және оларды аяқтамағаны анық көрінеді. Осы концерттің Breitkopf & Härtel Mozart Complete Works жинағы Моцарттың өзі жазған және Андре (немесе оның тапсырысымен) қосылған бөліктер арасында ешқандай айырма жасамайды. Дегенмен, жоғарыда аталған Neue Mozart Ausgabe томы Андренің қосымшаларын Моцарттың жазбаларынан анық ажырату үшін кішірек шрифтпен басып шығарады.
There is a very unusual feature to this concerto. In addition to omitting the tempi for two of the movements, Mozart also, in Tyson's words, "did not write any notes for the piano's left hand in a great many measures throughout the work." As can be seen in the Dover Publications facsimile, large stretches of the solo part simply have nothing at all for the left hand, including the opening solo (mvmt. I, mm. 81–99) and the whole of the second movement. There is in fact no other Mozart piano concerto of which so much of the solo part was left unfinished by the composer. The 1794 first edition had these gaps filled in, and most Mozart scholars such as Alfred Einstein and Alan Tyson have assumed that the additions were made by the publisher Johann André. Einstein is on record as finding André's completion somewhat wanting: "For the most part, this version is extremely simple and not too offensive, but at times—for example, in the accompaniment of the Larghetto theme—it is very clumsy, and the whole solo part would gain infinitely by revision and refinement in Mozart's own style." Nearly all of the passages that necessitated filling in for the first edition lack only simple accompanimental patterns such as Alberti bass figures and chords. For example, measures 145–151 of the first movement, which involve more complicated virtuoso passagework, are fully written out in the autograph. For the less complex portions of the solo, it is clear that Mozart "knew perfectly well what he had to play" and so left them incomplete. The old Breitkopf & Härtel Mozart Complete Works score of this concerto does not make any distinction between what Mozart himself wrote and what André (or someone commissioned by him) supplied. However, the Neue Mozart Ausgabe volume referenced above prints André's supplements in smaller type, to clearly distinguish them from Mozart's own notes.
Сыни қабылдау
Бұл концерт сол кезде әдемілігі мен рококо (немесе галантты) стиліне байланысты үлкен танымалдылыққа ие болды, бірақ кейінгі бағалаулар көбірек екіұшты болды. Кейбір сарапшылар оны алдыңғы он екі Вена фортепиано концертінен және B тональностьдағы соңғы концерттен нашар сапалы деп санайды. Бұл сын тұжырымының толыққанды өзгерісі, өйткені K. 537 Моцарттың ең танымал клавишті аспаптардағы концерттерінің бірі болған, әсіресе 19 ғасырда. 1935 жылы осы шығарманың Эйленбург басылымын шығарған редактор Фридрих Блюме оны Моцарттың фортепиано концерттерінің ішіндегі «ең белгілі және ең көп орындалатын» деп сипаттады. Бірақ 1945 жылы музыкатанушы Альфред Эйнштейн былай деп жазды:
While this concerto enjoyed a great popularity at the time due to its beauty and rococo (or galant) style, later judgments have been more divided. Some authorities have judged it to be of a lower quality than the twelve previous Viennese piano concertos or the final concerto in B. This amounts to a complete reversal of critical opinion, since K. 537 used to be one of Mozart's most celebrated keyboard concertos, especially during the 19th century. Still in 1935, Friedrich Blume, editor of the Eulenburg edition of this work, described it as "the best known and most frequently played" of Mozart's piano concertos. But writing in 1945, the musicologist Alfred Einstein commented:
цитата| Бұл өте моцарттық, бірақ сонымен бірге Моцарттың толық немесе тіпті жартысын да жеткізбейді. Шындығында, бұл настолько «моцарттық» стильде, Моцарт өзін-өзі еліктеген деуге болады – оған бұл қиын болған жоқ. Бұл керемет әрі жағымды, әсіресе баяу бөлімінде; соло мен tutti арасындағы қарым-қатынасы өте қарапайым, тіпті қарапайым, сондықтан мүлдем түсінікті, тіпті 19 ғасырда да оны түсінуге қиындық тудырмады.
quotation| It is very Mozartean, while at the same time it does not express the whole or even the half of Mozart. It is, in fact, so 'Mozartesque' that one might say that in it Mozart imitated himself—no difficult task for him. It is both brilliant and amiable, especially in the slow movement; it is very simple, even primitive, in its relation between the solo and the tutti, and so completely easy to understand that even the nineteenth century always grasped it without difficulty