Кіріспе

Қытайдың соғыс әміршісі Лю Чжанның кеңесшісі (213 жылы қайтыс болды)

Чжан Сонг (213 жылдың қаңтар немесе ақпан айында қайтыс болды, әдепті есімі Зиқяо, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңында соғыс әміршісі Лю Чжанға қызмет еткен лауазымды тұлға және кеңесші болған.

Өмір

Чжан Сонг қазіргі Сычуань провинциясының Чэнду қаласында орналасқан Шу округінде (郡) туған. Кейін ол Шығыс Хань әулеті кезінде И провинциясының губернаторы Лю Чжанның кеңесшісі қызметін бастады. Оның лауазымы – лагерь көмекшісі (別駕從事). 208 жылдың соңында Лю Чжан ағасы Чжан Суды (張肅) Цао Цаоға елші ретінде жіберген кезде Чжан Сонг алғашқы тапсырмасын алды. Бұл кезде Цао Цао Цзин провинциясының көп бөлігін бағындырып, Чанбан шайқасында Лю Бэйді ығыстырғандықтан, Чжан Сонгты қызметке алмады, бұл оны қатты ашуландырды. "Хань Цзинь Чунцю" (漢晉春秋) еңбегі олар кездескен кезде Цао Цаоның Чжан Сонгқа деген құрметсіздігін және оған қызығушылық танытпағанын нақтылайды. Осы мінез-құлқынан кейін, Чжан Сонг Лю Чжанға Цао Цаомен байланысты үзуге кеңес берді. Содан кейін Цао Цао Чиби шайқасында жеңіліп, көптеген әскерлері аурудан қайтыс болды. Чжан Сонг қайтып келген соң, Цао Цаоны сынап, Лю Чжанға Цао Цаомен қарым-қатынасын біржақты тоқтатуға кеңес берді. Бірақ, ол Лю Бэймен достық қарым-қатынас орнатуды ұсынды. Лю Чжан оның ұсынысын қабылдап, Лю Бэймен келіссөздер жүргізу үшін Фа Чжэнді жіберді. Біраз уақыттан соң Мэн Да да осы міндетті атқарды. Фа Чжэнге Лю Бэйдің Цзиньді қорғауына көмектесу үшін бірнеше мың әскерді басқару тапсырылды. Кейін Фа Чжэн қайта шақырылды. 211 жыл шамасында Лю Чжан Хань орталық үкіметін басқаратын және император Сяньнің беделді тұлғасы Цао Цао көршілес Ханчжун округіндегі Чжан Луға шабуыл жасауды жоспарлап отырғаны туралы хабар алды. Ол Цао Цао Чжан Луды жеңгеннен кейін И провинциясына да шабуыл жасайды деп қорқыды. Осы кезде Чжан Сонг Лю Чжанға Лю Бэйді И провинциясына әскерін кіргізіп, Чжан Лумен күресуге көмектесуге шақырды. Чжан Сонг оған: "Цао Цаоның әскерлері күшті және империяда теңдесі жоқ. Егер ол Чжан Лудың астық қоймаларын пайдаланып, И провинциясына шабуыл жасаса, оны тоқтатуға бола ма?" деді. Лю Чжан уайымдап, бірақ жоспары жоқ екенін айтты. Чжан Сонг: "Лю Бэй сізбен тектік байланыста және Цао Цаоның жеңіліссіз қарсыласы. Ол талантты әскерге басшылық етеді. Егер біз оны Чжан Луды жеңу үшін қолдансақ, Чжан Лу әлбетте жеңіледі. Чжан Лу жеңілгеннен кейін И провинциясы қауіпсіз болады, тіпті Цао Цао келсе де, ол жеңіледі" деді. Біраз уақыттан соң Чжан Сонг Лю Чжанға қайта-қайта қысым жасады: "Провинцияның барлық жерінде Пан Си, Ли И және басқа да шенеуніктер өздерінің жетістіктеріне байланысты мақтанды және өркөкірек мінез-құлық танытады. Жақын арада олардың амбициялары артық болады. Егер сіз генерал Лю Бэйдің қолдауын алмасаңыз, сырттан жаулармен және іштен сатқындармен қоршалу қаупі бар. Содан кейін жағдай нашар болады және жеңіліс жақын болады."

Лю Чжан Чжан Сонгтың кеңесіне құлақ асып, өзінің бағыныстысы Фа Чжэнге 4000 әскермен Лю Бэйді И провинциясына қарсы алуға және Лю Бэйге бірнеше бағалы сыйлықтар беруге бұйрық берді. Ол Хуан Куанның кеңесіне және Гуанханнан (廣漢) келген Ван Лэй (王累) қызметшісінің наразылығына қарсы болды, ол наразылық ретінде қала қақпасында өзін асып алды. Бірақ Лю Чжан олардың ешқайсысын тыңдамады және тіпті Лю Бэйдің әскерін қамтамасыз етуді әртүрлі жерлерге бұйырды. Лю Бэй мыңдаған әскерін И провинциясына бастап, Лю Чжанмен Фу округінде (涪縣; қазіргі Сычуань провинциясының Мяньян қаласы) кездесті. Сондай-ақ, ол Чжан Сонг пен Фа Чжэнмен кездесті, олар Лю Чжанның басқаруын жеке түрде мақұлдамады және Лю Бэйді заңды мұрагер деп санады. Лю Бэй олармен кездескенде жылы қарсы алып, мейірімділік танытты. Ол осы мүмкіндікті пайдаланып, И провинциясы туралы география, жабдықтау және әскери күштердің орналасуы сияқты маңызды ақпараттарды алды. Чжан Сонг тіпті И провинциясының картасын жасап, Лю Бэйге берді. Уақыт өте келе, Чжан Сонг Лю Чжанға сатқындық жасап, Лю Бэйге И провинциясын басып алуға көмектесуді ойлады, сондықтан ол Фа Чжэнмен байланысқа түсті, ол оған қосылуға келісті. Олардың көмегімен Лю Бэй И провинциясы туралы барлық ақпаратты білді. Лю Чжан Лю Бэйді Цао Цаодан бұрын Ханчжун округін басып алу үшін И провинциясына қосылуға шақырды. Лю Бэй Цзуге Лян, Гуан Ю, Чжан Фэй және Чжао Юнды Цзинь провинциясын күзетуге қалдырып, И провинциясына он мыңнан астам сарбаздан тұратын экспедициялық күшті бастап келді. Лю Чжан Лю Бэйді қарсы алды, екеуі кездескенде, достық қарым-қатынаста болды. Осыған дейін Чжан Сонг Фа Чжэнге Лю Бэймен кездескен кезде, кеңесші Пан Тунның қолдауымен оларды кездесу орнында шабуылға түсіруге болатынын хабарлауды айтқан. Бірақ Лю Бэй бұл жоспар мұндай маңызды іс үшін тым асығыс деп ойлады. 213 жылдың басында Фа Чжэн, Чжан Сонг және Мэн Да жоспарын іске қосты, бірақ Лю Бэй кетіп қалуы мүмкін деп қорқып, олар оған: "Жақын арада табысқа жетеміз, қалай бас тартасың?" деді. Осы кезде Чжан Сонгтың ағасы Чжан Су (張肅) бауырларының Лю Бэймен құпия байланысқа түскенін және жасаған қастандығын білді. Өзіне де іс тігілуінен қорқып, Чжан Су бауырларының қастандығы туралы Лю Чжанға құпия хабарлады, ол Чжан Сонгты тұтқынға алып, өлім жазасын берді және өзінің қақпаларын күзеткен офицерлеріне Лю Бэйге жіберілген құпия хаттарды жасыруға бұйрық берді. Лю Бэй Чжан Сонгтың өлімі туралы естігенде: "Джунцзяо менің тыңшыны өлтірді!" деп айғайлады.

Отбасы

Жан Соңның ағасы Жан Су (張肅) да Шу командалығынан (蜀郡) шыққан еді. Ол бұрын Чжан Соңнан бұрын Цао Цаоға елші ретінде жіберілгенде, оған жақсы әсер етіп, Гуанхан әкімі (廣漢太守) болып тағайындалды. Екі бауыр да сырт келбетімен мүлдем ерекшеленді: Жан Су бойы ұзын, сәнді, қадірлі болса, Чжан Сонг бойы аласа, ұстамсыз, әдепсіздікке бой алған адам еді. Дегенмен, Чжан Сонг білімді, көреген, талантты және қабілетті адам болды. Лю Чжан оны Цао Цаоға жібергенде, Цао Цао оған құрмет көрсетпеді. Бірақ жазушы Ян Сю оны терең құрметтеді, тіпті Цао Цаоға Чжан Сонгты жеке штабына қабылдауды ұсынды, бірақ Цао Цао оның кеңесіне құлақ қоймады. Ян Сю оған Цао Цаоның жазған әскери кітаптарын көрсеткенде, Чжан Сонг оларды тез оқып, жатқа алды. Осыдан кейін Ян Сю оны одан да жоғары бағалады. Ма Чжуннан кейін оңтүстікті басқаруға Бода (伯達) деген әдепті есімі бар Чжан Бяо (張表) таңдалды. Бастапқыда Чжан Бяо Жан Судың ұлы болған, бірақ Лю Бей И провинциясын бағындырғанда, Жан Суды жұмысқа алмады және Чжан Сонгтың өліміне қатысқандығы үшін оны қатты жек көрді. Лю Чжанның қастандығын ашқаннан кейін Чжан Сонгтың балалары онымен байланысты болғандықтан өлтірілді, сондықтан Лю Бей Чжан Бяоны Чжан Сонгтың ұрпағын жалғастыру үшін асырап алды.

Үш патшалықтың романсында

XIV ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында Чжан Сонг бойшақ, тісі шығыңқы, мұрны қысқа, жаман келбеті үшін ешкім құрметтемейтін адам ретінде бейнеленген. Романда оның әдепті аты – Йоньян (永年). Лю Чжан Чжан Сонгты Цао Цаомен келісімге жөнелтеді. Ол өзімен бірге И провинциясының картасын алып келіп, оны Цао Цаоға табыс етіп, И провинциясын Лю Чжаннан жаулап алуға көмектесуді үміттенеді. Бірақ Цао Цао Чжан Сонгтың сыртқы түрін ұнатпай, оған қатыгездікпен қарады. Өшпенділікпен Чжан Сонг Цао Цаоны қорлау үшін келекелеген сөздер айтады, ол өз әскерлеріне Чжан Сонгты ұрып, қууға бұйрық береді. Цао Цаоның оған деген қатысынан қатты ренжіген Чжан Сонг Цзин провинциясына кетеді және жол бойы Лю Бэймен кездеседі. Лю Бэй Чжан Сонгты құрметті қонақ ретінде күтеді. Лю Бэйдің жомарттығына тәнті болған Чжан Сонг оған картаны сыйға береді және Лю Чжаннан И провинциясын жаулап алуға шақырады. Сонымен қатар, ол әріптестері Фа Чжэн мен Мэн Даны Лю Бэйге таныстырып, олардың Лю Чжанды жеңуге көмектесетінін айтады. Чжан Сонгқа қарсы құйрық тіккенін білген Лю Чжан оны өлімге кеседі.