Кіріспе

XIX ғасырдағы каталондық қайта жаңғыру қозғалысы – Ренессанс (сонымен қатар орфографиялық нормативтерге дейін Ренессанса деп жазылған), немесе Каталон қайта жаңғыруы, 19 ғасырдың ортасындағы галисиялық Рексурдименто немесе окситандық Фелибридж қозғалыстары сияқты, каталон тілі мен мәдениетіндегі романтикалық қайта жаңғыру қозғалысы болды. Бұл қозғалыс 1830 жылдары басталды және 1880 жылдарға дейін жалғасты, содан кейін басқа мәдени қозғалыстарға тарады. Көбінесе романтикалық ықпалда болғанымен, натурализм немесе символизм сияқты 19 ғасырдың басқа қозғалыстарының стилистикалық және философиялық элементтерін де қамтыды. Атауы нақты стильді емес, оның гүлденген мәдени ортасын көрсетеді.

Шолу

Кейінгі модернизммен бірге бұл қозғалыс каталон мәдениетінің құлдырау кезеңін аяқтады, ол, кем дегенде, Испания мұрагерлік соғысындағы (1701–1714) жеңіліске және одан кейін 1716 жылдың 16 қаңтарынан бастап Каталонияның дәстүрлі институттарын, артықшылықтарын және фуэроларын жойған Нуэва Планта жарлықтарына дейін созылды. Осылайша, бұл қозғалыстың мақсаты каталан тілін мәдениет тілі ретінде толыққанды қайта жаңғырту болды, бұл тек осы тілдегі әртүрлі өнер, театр және әдебиет түрлерін насихаттау арқылы ғана емес, сонымен қатар тілге нормативтік стандарт орнатуға тырысу арқылы жүзеге асырылды, бірақ бұл 20 ғасырдың бірінші ширегінде ғана толыққанды орындалды. Басқа романтикалық қозғалыстардың көпшілігі сияқты, ол орта ғасырларға деген құрметімен ерекшеленді, бұл көбінесе өнерде көрініс тапты, ал Барселонада «Jocs Florals» немесе «Jocs de la Gaia Ciència» деп аталатын әдеби сайыс қайта жанданды. Ренессанс Каталонияда ғана емес, сонымен қатар Балеар аралдары сияқты басқа да каталон тілінде сөйлейтін аймақтарда да болды. Бұл қозғалыспен тығыз байланысты журнал – «La Renaixença» журналы болды, оның аты алғашқыда «Renaixensa» деп жазылған, Fabrian орфографиялық реформасынан кейін өзгертілді. Абсолютизмнің соңғы эпизоды Елизавета II билік құрған кезеңде болды. Қақтығыстар тоғызыншы ғасыр бойына жалғасты. Үш Карлист соғысы, 1835 жылғы оқиғалар, монастырьларды алғашқы рет жаппай өртеу және 1843 жылы Барселонада Эспартероға қарсы көтеріліс – ең қайғылы оқиғалардың қатарына жатады. Бұл 19 ғасырдың соңында пайда болған каталон ұлтшылдығының алғышарты болды.