Кіріспе

Вирустың түрі

Шошқа цирковирусы (PCV) – сегменттелмеген дөңгелек геноммен қапталмаған, төрт бір тізбекті ДНК вирусының тобы. Олар Circovirus туысына жататын, шошқаларды жұқтыратын вирустар. Вирустың капсиді икосаэдр пішіндес және диаметрі шамамен 17 нм. PCV – эукариоттық жасушаларда автономды түрде көбейетін ең кішкентай вирустар. Олар геномды күшейту үшін жаңашыр полимеразасын пайдалана отырып, жұқтырған жасушалардың ядросында көбейеді. PCV 2 шошқа цирковирусымен байланысты ауруды немесе емшекten кейінгі көп жүйелі әлсіреу синдромын (PMWS) тудырады. Қазір тиімді вакцинация қолжетімді. Форт-Додж жануарлар денсаулығы (Wyeth) 2006 жылы USDA мақұлдаған алғашқы вакцинаны шығарды, оның құрамында инактивацияланған вирус бар (ATCvet коды: ). PCV 1 және PCV 2 жоғары дәрежеде тізбек сәйкестігін және ұқсас геномдық құрылымды көрсетеді; алайда, ерекше патогенділіктің себебі әлі анықталған жоқ.

Өлшемі

Шошқа цирковирусы – қарапайым сақина тәрізді ДНК-дан тұратын, көбейетін организм. 2-ші типті шошқа цирковирусының MLP 22 штаммының ДНК тізбегі 1726 негіз жұбынан тұрады.

Кіру

ПКВ гепатоциттер, кардиомиоциттер және макрофагтар сияқты жасушалардың кең спектрін жұқтырады. Дегенмен, жақында ғана осы жасушаларға қалай тіркеліп, енетіні анықталды. Зерттеулер ПКВ клатрин арқылы қабылдау (эндоцитоз) механизмін пайдаланып жасушаға енетінін көрсетті, бірақ әлі анықталмаған басқа да факторлар болуы мүмкін. Эндоцитоз процесінен кейін эндосомалар мен лизосомалардың пайда болуы қышқылдылықтың (pH) өзгеруіне алып келеді, бұл вирус қаптамасының АТФ көмегімен ашылуына және эндосомалар мен лизосомалардан босап шығуына жағдай жасайды. Вирус эндосомалар мен лизосомалардан құтылғаннан кейін, қалай екені белгісіз жолмен ядроға жетеді.

Қашу

ORF1 және ORF2-ден басқа, PCV-нің иесінде тірі қалуы үшін міндетті түрде қажет емес ORF3 да бар. Зерттеулер көрсеткендей, ORF3-те кодталған ақуыз ие жасушаның жасушалық бөліну циклін өзгерте алады және жасуша арқылы, вирустың әсерінен туындаған апоптозға себеп болады. ORF3-ті шошқаның cDNA кітапханасына қарсы екі гибридтік скрининг жүйесінде қолданғанда, ORF3 ақуызы шошқаның pPirh2-мен, яғни E3 убиквитин лигазасымен өзара әрекеттеседі. Бұл E3 убиквитин лигазасы жасушаның бөліну циклі кезінде p53-пен өзара әрекеттеседі және оның S фазасында жасушалық бөліну циклін тоқтатуына кедергі келтіреді. Дегенмен, ORF3 pPirh2-мен p53-тің сол аймағында өзара әрекеттеседі және p53 экспрессиясының артуына әкеледі. Бұл p53-тің артуы жасушалық бөліну циклін тоқтатады, ал нәтижесінде p53 арқылы апоптоз пайда болады, бұл PCV-ні жасушадан тыс ортаға шығарады.

Адам вакцинасындағы ластану

2010 жылдың 22 наурызында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) АҚШ-та лицензияланған екі ротавирус вакцинасының бірі – Ротарикс вакцинасын қолдануды тоқтатуды ұсынды, себебі вирустық ДНК-ның ластануы анықталды. GlaxoSmithKline компаниясы жүргізген қосымша жұмыстар Ротарикс өндірісінде қолданылған жұмыс жасушалары мен вирустық "тұқымның" ластануын растады, сондай-ақ бұл материалдың өнім әзірленгеннің бастапқы кезеңдерінде, тіпті FDA мақұлдауы үшін жүргізілген клиникалық сынақтарда да болған болуы мүмкін екенін көрсетті. Ротавирус инфекциясына қарсы лицензияланған тағы бір вакцина – RotaTeq-тің тестілеуі кезінде PCV 1 және PCV 2 компоненттерінің іздері де анықталды. Шошқа цирковирусы 1 адамдарда немесе басқа жануарларда ауру тудыратыны белгісіз.