Кіріспе
Герберга Саксониялық (913 ж. шамасында – 5 мамыр 968/9 немесе 984?) 939–954 жылдары Франция королі Людовик IV-ке үйленген Франция королевасы. Ол 954–959 жылдары ұлы Лотардың ересек болмаған кезінде Францияның регенті ретінде билік жүргізді. Ол Оттон әулетінің мүшесі болды. Оның бірінші күйеуі – Лотарингия герцогы Гилберт. Оның екінші күйеуі – Франция королі Людовик IV. Замандас дереккөздер оны жоғары білімді, епті және ықпалды саясаткер ретінде сипаттайды.
Отбасы
Герберга шамамен 913 жылы дүниеге келген. Ол Германия королі Генрих Фулер мен оның екінші әйелі Матильданың екінші қызы еді. Оның үлкен ағасы Германияның Отто I-і болған.
Бірінші неке
929 жылы Герберга өзінің алғашқы күйеуі Гилбертке, Лотарингия герцогына үйленді. Олардың төрт баласы болды:
Лотарингиялық Альберда (шамамен 929 жылы туған); Руси графы болған викинг басшысы Реноға үйленді. Генрих, Лотарингия герцогы (шамамен 932 жылы туған). Герберге Лотарингиялық (шамамен 935 жылы туған); Вермандои графы Адалберт І-ге үйленді. Вильтруда (шамамен 937 жылы туған). 1070 жылдары жазған Лотарингиялық жылнамашы Йокунд Герберганың Гилберттің кіші інісі Генрих ағасы Отто І-ге қарсы көтерілгенде, оған қолдау көрсету шешіміне басты себепкер болғанын жазды. Гилберт 939 жылы Андернах шайқасында Отто І-ге жеңіліп, қашып бара жатып Рейн өзенінде суға батып қайтыс болды.
Alberade of Lorraine (b. about 929); married Renaud of Roucy, a Viking chieftain who became the Count of Roucy. Henry, Duke of Lorraine (b. about 932). Gerberge of Lorraine (b. about 935); married Adalbert I of Vermandois. Wiltrude (b. about 937). Jocundus, a Lotharingian chronicler writing in the 1070s, recorded that Gerberga was the driving force behind Gilbert's decision to support her younger brother Henry when he rebelled against her older brother Otto I c. 936. Gilbert was defeated by Otto I in 939 at the Battle of Andernach and, while trying to escape, drowned in the Rhine.
Екінші неке
Гилберт қайтыс болғанда Герберга шамамен 26 жаста болды. 939 жылы ол Францияның Людовик IV-іне екінші рет тұрмысқа шықты. Олардың сегіз баласы болды:
Лотар (941–986). Матильда (шамамен 943 жылы туған); Бургундия графы Конрадқа үйленген. Хильдегарда (шамамен 944 жылы туған). Карломан (шамамен 945 жылы туған). Луи (шамамен 948 жылы туған). Карл, Төменгі Лотарингия герцогы (953–993). Альберда (953 жылға дейін туған). Генрих (шамамен 953 жылы туған).
Lothair of France (941–986). Matilda (b. about 943); married Conrad of Burgundy. Hildegarde (b. about 944). Carloman (b. about 945). Louis (b. about 948). Charles, Duke of Lower Lorraine (953–993). Alberade (b. before 953). Henry (b. about 953).
Регент ретінде
Людовик IV 9 қыркүйек 954 жылы қайтыс болды. Осы кезде оның ұлы және Герберганың мұрагері, Франция королі Лотарь он үш жаста болды, сондықтан ол толыққанды билікке ие болғанша Герберга регенттікке ие болды. Регент ретінде Герберга Лотарь әкесінің орнына отыруын қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдады. Ол Лотарьдің әкесіне қарсы болған күйеу ағасы Ұлы Гугпен келісім жасады. Лотарьдың билігін қолдағандығы үшін Гугқа Аквитания және Бургундияның көп бөлігі берілді. Герберга өзінің ағасы, император Отто I-нің қолдауын сұрамады, себебі Шығыс франк императорының Батыс франк істеріне араласуы Батыс франк патшалығын саяси тұрғыдан әлсіз қалпына келтіріп, Батыс франк ақсүйектерін наразылыққа толы қылар еді. 956 жылы Ұлы Гуг қайтыс болғаннан кейін Герберга мен оның әпкесі Гадвиг (Гугтың жесірі) Батыс Франциядағы ең қуатты екі әулеттің басшылары болды. Лотарь ересек болғанға дейін Герберга мен Гадвиг, сондай-ақ олардың інісі, Кельн архиепископы және Лотарингия герцогы Бруно бірге патшалықты биледі.
Бас діни қызметкер
959 жылы Лотар ересек болғаннан кейін Герберга Сойсондағы Нотр-Дам бенедикт монастырының әйгілі игумениясы болды. Бірақ ол саяси өмірінен қол үзбеді. 961 жылы ол Реймстің жаңа архиепискобы Одалрикты таңдауға қатысты. 965 жылы ол Кельндегі императорлық сарайда болды, осы жерде оның ұлы Лотар, ағасы император Оттон I-нің келін қызы Эммаға үйленді.
Өлім
Герберганың қайтыс болған уақыты туралы әртүрлі пікірлер бар. Ол соңғы рет 968 жылғы мамыр айында тіркелген. Некрологтарда оның 5 мамырда қайтыс болғаны көрсетілгендіктен, оның қайтыс болған күні көбінесе 968 немесе 969 жыл деп аталады. Бірақ Герберга 968 жылғы 17 мамырда әлі тірі болғандықтан, 968 жылғы 5 мамырда қайтыс болуы мүмкін емес. Сондықтан оның қайтыс болған күні 969 жыл немесе одан кейін болуы керек. Кейбір зерттеушілер Герберга 984 жылға дейін тірі болды деп санайды. Ол Шампань аймағындағы Реймс қаласындағы Сент-Реми аббаттығында жерленген.