Кіріспе

Ежелгі жауынгерлік конфедерация мифологиялық тұлға. Яудхейя (Брахими жазуы: 𑀬𑁅𑀥𑁂𑀬) немесе Йодхейя Гана (Йодхейя Республикасы) – Сапта Синдхудың шығыс аймағында құрылған ежелгі жауынгерлік гана (конфедерация). Яудхейя сөзі "жауынгер" мағынасын беретін "йодха" сөзінен туындаған. Панинидің сөзіне сәйкес, "я" жұрнағы жауынгер тайпаларды білдіреді, бұл Кушан империясы және Индо-Скифтер сияқты шапқыштарға қарсы олардың қарсылығымен расталады. Батыс сатраптарының билеушісі Рудрадаман I Джунагадтағы тас жазуында Яудхейяларды "барлық кшатриялардың батырлары" және "жеңіліске бойын алмайтындар" деп атаған. Олар басқа жанападардан өзгеше, республикалық үкімет түрін құрған, ал олар монархияны сақтаған.

География

Анант Садашив Алтекардың сөзіне сүйенсек, нумизматикалық деректер Яудхейялардың аумақтық билігінің оңтүстік-батыстағы Бахавалпурден солтүстік-батыстағы Лудианаға дейін, оңтүстік-шығыстағы Дели мен шығыстағы Сахаранпурды қамтығанын көрсетеді. Дегенмен, оның зерттеулері Яудхейялардың бір біртұтас мемлекет емес, үш жеке республикадан тұрғанын көрсетеді. Аталған аймақтан өзге, тағы бір республика Солтүстік Раджастханда, ал үшіншісі Солтүстік Панчала жерінде орналасқан. Ол, астананың қазіргі Рохтак қаласында болғанын айтады. Бхаратпур ауданында табылған Яудхейялардың Биджаягарх мұнарасындағы жазуы, Яудхейялардың Солтүстік Раджастан аймағында жерді иеленгенін және сақтап тұрғанын растайтын қосымша дәлел болып табылады. Александр Каннингхамның пікірінше, Яудхейялар Батыс сатраптардың шапқыны кезінде Оңтүстік Раджастанды бақылаған болуы мүмкін, егер олардың арасында байланыс болмағанда, мұндай жағдай мүмкін емес еді.

Веда дәуірі

Яудхейялар Куру патшалығының құлдырауынан кейін пайда болды (б.з.д. 1200 – б.з.д. 525 шамасында). Яудхейялар ақырында бұрын Куруларға тиесілі болған жерлерді, оның ішінде олардың бұрынғы астаналары Индрапраста, Хастинапур және Асандиватты өздеріне біріктірді. Веда дәуіріндегі маңызды держава болған Куру патшалығы, басқа Махаджанападалармен салыстырғанда маңыздылығын жоғалтты. Яудхейялардың бар екендігі туралы ең алғашқы сілтемелер Панинидің Аштадхьяи (V.3.116 17 және IV.1.178) (б.з.д. 500 шамасында) және Ганапатхада кездеседі. Оның еңбектерінде Яудхейялар аюдха живин сангхас, яғни қару-жарақпен күнкөріс тіреген қауым ретінде айтылады. Оның әскерінде Яудхейя Гана және осыған ұқсас республикалық бірлестіктердің өкілдері көп болды. Бұған қоса, Яудхейя элитасы мен басшылары үкіметтік лауазымдарға тағайындалды. Ашоканың билік кезінде жасалған Бижойгарх жазуында көрсетілгендей, Яудхейя гана пураскрата Махараджа Сенапати атағын алған басшыны тағайындады.

Батыс сатраптар (б.з.

[[File:SixHeadedKarttikeyaYaudheyaCoin.jpg|thumb|upright|left|Яудхейя монетасында алты басты Картикея (Шанмуха Картикея) бейнесі, біздің заманымыздың 1-2 ғасырлары. Британ мұражайы. Рудрадаманның Джунагадтағы тас жазуы (шамамен 150 ж.б.з.) яудхейлердің әскери қуатын мойындады, олар "кшатриялар арасындағы батырлар" деген атағымен мақтанғандықтан, бас игілік көре алмады, бірақ жазуда олар ақырында Рудрадаманмен жеңілді делінген. Рудрадаман (), яудхейлерді күшпен талқандады, олар барлық кшатриялар арасындағы "батырлар" атағын көрсеткендіктен, олардың мақтанышын жойды.|Джунагадтағы тас жазу

Александр Каннингем Рудрадаманның яудхейлерге қарсы жеңісінің, олардың аумағын өз патшалығының бір бөлігі деп жарияламағандықтан, саяси бақылау туралы мәлімдеме емес, тонау экспедициясы болғанын болжады.

Гупта империясы

Яудхейлер Самудрагуптаның Аллахабад бағана жазуында еске алынады. Тарихи мәліметтерге сәйкес, Яудхейялар Самудрагуптаның билігін мойындап, оның үстемдігіне бағынды, алайда бұл бағыну қарулы қарсылықсыз жүзеге асқан сияқты. Тарихшы Упиндр Сингх Яудхейялардың Самудрагуптаға әскер бергені туралы нақты мәлімет жоқтығын, олардың империямен қарым-қатынасының салыстырмалы түрде еркін болғанын атап көрсетеді. Самудрагуптаның Арияварта және Дакшинапаттағы сәтті әскери жорықтары оның беделін зор дәрежеде арттырды. Оның жеңістері мен одан туған даңқ шекарадағы билеушілер мен тайпаларды, соның ішінде Яудхейяларды, ешқандай жауыздыққа бармай, өз еркімен оның билігіне бағынуға ықпал етті деп саналады. Осы кезең Яудхейя республикасының біртіндеп күйреуімен белгіленді. Самудрагуптаның құдіретті билігіне барлық салықтардың төленуі, жарлықтардың орындалуы және Саматата, Давака, Камарупа, Непал және Картрипура сияқты шекаралық билеушілердің оның сарайына құрмет көрсету үшін келуі қамтамасыз етілді, сондай-ақ Малавалар, Арджунаяндар, Яудхейялар, Мадракалар, Абхиралар, Праджундар, Санаканикалар, Какастар, Харапарикалар және басқа да (тайпалар) да осы құрметті көрсетті. Самудрагуптаның Аллахабад бағана жазуының 22–23-жолдары (шамамен б.з. 350–375 жылдары). Олар туралы басқа да сілтемелер бар, атап айтқанда, Махабхаратада, Махамайурида, Брихатсамхитада, Пураналарда, Чандравякаранада және Кашикада. Махабхаратада Бахуданияка жері төртінші Пандава Накула бағындырған елдердің бірі ретінде көрсетілген. Бахуданияка Накуланың батысқа қарай, Сакастанға қарай жасаған жорығында алғашқы болып жеңіліске ұшырады, бұл Рохтак-Хисар аймағымен сәйкес келеді. Варахамихира өз Брихатсамхитасында (XIV.28 және XVI.22) оларды Үндістанның солтүстік бөлігінде орналастырды. Олар Панинидің Аштадхьяи және Ганапатха еңбектерінде де еске алынады.

Ақша шығару

Яудхейлер өздерінің монеталары мен мөрлерінде тек брахми жазуын қолданған. Александр Каннингэм Яудхейя монеталарын екі ерекше түрге бөлді: б.з.б. 1 ғасырға дейінгі кіші және үлкен А класы монеталары, сондай-ақ Индо-Скиф билігінің құлдырауы кезінде, біздің заманымыздың 3 ғасырындағы үлкен В класы монеталары. Каннингэмнің сөзіне қарағанда, кейінгі монеталар көне Индо-Скиф ақшаларынан үлгі алынған. Джон Аллан Яудхейя монеталарын алты классқа жіктеді, ал Винсент Артур Смит бұрын үш түрді ұсынған. Аллан қолданған жіктеме бүгінгі күнге дейін ғалымдар тарапынан негізгі болып табылады. Яудхейя монеталары Хокракоттың (қазіргі Рохтак) және Наурангабадтың ежелгі астанасынан табылған. Яудхейялардың шығарған алғашқы монеталарына сүйенсек, Картикея олардың Ишта-деватасы саналған деп сенімді түрде айтуға болады.