Кіріспе
Британ армиясының генералы (1891–1959)
Генерал сэр Кеннет Артур Ноэль Андерсон (25 желтоқсан 1891 – 29 сәуір 1959) – екі дүниежүзілік соғыста да қызмет еткен британ армиясының жоғары шенді офицері. Ол көбінесе «Торч» операциясы кезінде британдық Бірінші армиясының қолбасшысы ретінде танымал, бұл Солтүстік Африкаға одақтастардың шабуылы және одан кейінгі Тунис науқаны болды, ол шамамен 250 000 ось державаларының әскерін тұтқындаумен аяқталды. Сырттай тартымды емес мінезді болғандықтан, ол жоғары лауазымдағы адамдардың да, жұртшылықтың да құрметіне ерекше ұмтылмады. Оның американдық бастығы, генерал Дуайт Эйзенхауэр, оның «кейде тікелей, тіпті бейшаралыққа дейін баратын» екенін жазды. Осының салдарынан ол көптеген замандастарына қарағанда кем танымал. Алайда Ричард Мидтің сөзіне сүйенсек, «ол сыншылары айтқаннан гөрі қиын науқанды тиімді басқарды, бірақ 1944 жылы жоғарғы қолбасшы үшін ерекше қабілетсіздік жеткіліксіз болды».
Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс
Кеннет Артур Ноэль Андерсон 1891 жылдың 25 желтоқсанында Британдық Үндістандағы Мадрас қаласында, шотландтық теміржол инженері Артур Роберт Андерсон мен Шарлотта Гертруда Изабелла Даффи Фрейзердің ұлы болып дүниеге келді. Ол Англияға жіберілді, онда 1911 жылдың 19 қыркүйегінде Британ армиясының желілік жаяу әскер полкі – Сифорт Хайлендерс полкінде екінші лейтенант болып тағайындалғанға дейін Чартерхаус мектебінде және Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжінде білім алды. Ол Британдық Үндістандағы 1-ші батальонға қосылды және 1913 жылдың 29 қарашасында лейтенант болып тағайындалды. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол әлі де Үндістанда болды. Андерсонның батальоны Арчибальд Ричидің басшылығымен Батыс майданға жіберілді, келесі айдың соңында 7-ші (Мейрут) дивизиясының Дехра Дун бригадасының құрамында келді. Ол 1915 жылдың 10 сәуірінде капитандық шеніне көтерілді, ал 1915 жылдың 1 қазанында капитан болды. 1915 жылдың 24 желтоқсаны мен 1916 жылдың 3 шілдесі аралығында ол 34-ші дивизияның 102-ші (Тайнсайд шотланд) бригадасының құрамында қызмет ететін Китченер армиясының бөлімшесі – Нортумберленд фюзилерлерінің 23-ші (қызметтік) батальонының адъютанты болды. Ол жауынгерлік ерлігі үшін Әскери крестпен (MC) марапатталды және Сомма шайқасының алғашқы күні, 1916 жылдың 1 шілдесінде жарақат алды. Сол күні батальон 19 офицері бар 629 адамнан құралған қаза тапқандардың арасында болды. Оның Әскери крестіне берілген мақтау қағазында былай делінген: Ол алған жарақаттарынан айығу үшін он сегіз ай уақыт жұмсады, содан кейін Палестинадағы 1-ші батальонға, Сифортсқа қайта оралып, жеңіске жеткенін тойлады. 1918 жылдың 12 мамырында майор шеніне тағайындалды, ал 1919 жылдың шілдесінде капитан шеніне қайта оралды. 1918 жылдың 12 ақпанында Андерсон Кэтлин Лорна Мэй Гэмблге (1894–1983) үйленді, ол сэр Реджинальд Артур Гэмбл мен оның әйелі Дженнидің жалғыз қызы еді. Оның ағасы – Капитан Ральф Доминик Гэмбл, Колдстрим гвардиясының офицері. Олардың екі баласы болды: 1927 жылы туған Майкл Иэн Андерсон және бір қызы. Осы қызметтік міндетін орындағанда майор шеніне көтерілді. 1927 жылдан 1928 жылға дейін Кветтадағы Штаб колледжінде оқыды, бірақ онда үлкен жетістікке қол жеткізбеді. Оның сол жылығы студенттерінің арасында Фредерик Морган, Дэвид Кован, Джеффри Брюс, Гарольд Бриггс және Австралия армиясының Рональд Хопкинс сияқты жоғары шенді офицерлерге айналғандар болды. Олардан бұрын Уильям Слим мен Джеймс Стил, ал кейін Дуглас Грейси, Джон Кроккер, Генри Дэвис, Колин Габбинс, австралиялық Джордж Вази және Канада армиясының Э. Л. М. Бернс болды. Андерсон Кветтадан бітіргеннен кейін Территориялық армияның (TA) құрамындағы 50-ші (Нортумбрия) дивизиясында 2-дәрежелі бас штаб офицері (GSO2) болды. 1930 жылы Андерсон подполковник болып тағайындалды және 1930 жылдың 2 маусымында Солтүстік-Батыс шекарасындағы Сифортс 2-ші батальонының командирі болды. Ол Шотландияға толық полковник ретінде оралғаннан кейін 152-ші (Сифорт және Камерон) жаяу әскер бригадасын басқарды. 1936 жылдың наурыз айында полковник ретінде Үндістанда штабтық жұмысқа (GSO1) тағайындалды және 1938 жылдың қаңтарында 4-ші жаяу әскер дивизиясының бөлігі, 11-ші жаяу әскер бригадасының командирі болды. Ол Франциядағы 1-ші жаяу әскер дивизиясының бас қолбасшысы болды. 1940 жылдың 17 маусымында генерал-майор шеніне көтерілді (алғашқы шені 1938 жылдың 26 шілдесімен есептелді). Дивизияға Линкольншир жағалауын неміс шабуылынан қорғау міндеті жүктелді және ол I корпустың басшылығымен қызмет етті. Генерал-лейтенант сэр Гарольд Александр Францияда 1-ші дивизияға басшылық етті және Андерсонмен кейін кездесті, ол Солтүстік командалық астында қызмет етті. 11 шілдеде ол Бат орденінің серігі аталды, ал 1940 жылдың 26 шілдесінде Франция мен Бельгиядағы қызметі үшін мақтау қағазында аталды. 1941 жылдың 18 мамырында Андерсон дивизияны генерал-майор Эдвин Морриске тапсырды және генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, VIII корпусына басшылық етті, ол II корпусына басшылық етуге дейін желтоқсанға дейін басшылық етті. II корпустағы қызметі ұзаққа созылмады, бірақ 1942 жылдың сәуірінде генерал-лейтенант Джеймс Стилдің орнын басып, Шығыс командасының бас қолбасшысы (GOC-in-C) болды. 19 мамырда оның генерал-лейтенант шені уақытша болды. Үлкен құралымдарға басшылық ету тәжірибесі болмағанмен, 1942 жылдың тамызында Андерсонға Бірінші армияның басшылығы берілді, ол бүйрек ауруына шалдыққан және армияның жоспарланған "Факел" операциясына қатысуға лайық емес генерал-лейтенант Эдмонд Шрайберді алмастырды. Бірінші таңдау генерал-лейтенант сэр Гарольд Александр болды, бірақ ол бірден генерал сэр Клод Окинлекты Каирдегі Жерорта теңізі командасының бас қолбасшысы (C-in-C) ретінде алмастыруға тағайындалды, ал оның орнына келген генерал-лейтенант Бернард Монтгомери, Лейтенант генерал Уильям Готтың қайтысынан кейін Британдық 8-ші армиясына басшылық етуге жіберілді. Сөйтіп, Андерсон бір апта ішінде төртінші командир атанды. Жаңа тағайындалғандықтан, Андерсонның бригададан жоғары деңгейде басқару тәжірибесі болмауына қарамастан, мұндай маңызды міндетті алуы өте таңғажайып болды. Бұл соғыстың осы кезеңінде жеткілікті тәжірибелі жоғары шенді командирлердің жетіспеуінен болғандықтарын көрсетеді. Бұл пікірді сол кездегі Империялық бас штабтың бастығы (CIGS), генерал сэр Алан Брук, Францияда Андерсоннің корпустық командирі болған екі жыл бұрын айтқан. Ол 1941 жылдың қазан айындағы күнделігіне былай деп жазған: "Армия және корпус командирлерінің нашарлығы өте өкінішті, біразын алмастыру керек, бірақ олардан жақсысын табу мүмкін емес." Бұған қарамастан, Брук Андерсон туралы өте жақсы пікірде болды, бірақ бұл пікір уақыт өте келе төмендеді.
He took eighteen months to recover from the wounds he received, before rejoining the 1st Battalion, Seaforths, by then in Palestine, in time to celebrate victory. He was appointed to the acting rank of major on 12 May 1918, and reverted to captain in July 1919. On 12 February 1918, Anderson married Kathleen Lorna May Gamble (1894–1983), the only daughter of Sir Reginald Arthur Gamble and his wife Jennie. Her brother was Captain Ralph Dominic Gamble, of the Coldstream Guards. They had two children, Michael Iain Anderson, born in 1927, and a daughter. and was promoted to major during this posting. He attended the Staff College, Quetta from 1927 to 1928, where he apparently did not do that well. His fellow students in his year there included several who would achieve high command, such as Frederick Morgan, David Cowan, Geoffrey Bruce, Harold Briggs, along with Ronald Hopkins of the Australian Army. Those above included William Slim and James Steele, while those below included Douglas Gracey, John Crocker, Henry Davies, Colin Gubbins and Australian George Vasey and E. L. M. Burns of the Canadian Army. Anderson, after graduating from Quetta, became a General Staff Officer Grade 2 (GSO2) in the 50th (Northumbrian) Division, a Territorial Army (TA) formation. In 1930 Anderson was promoted to lieutenant colonel on 2 June 1930 became Commanding Officer (CO) of the 2nd Battalion, Seaforths in the North West Frontier, for which he was mentioned in despatches and, returning to Scotland, as a full colonel, went on to command the 152nd (Seaforth and Cameron) Infantry Brigade, part of the 51st (Highland) Infantry Division, another TA unit, in August 1934. Still as a full colonel in March 1936 he was appointed to a staff job (GSO1) in India and in January 1938 was appointed acting brigadier to command of the 11th Infantry Brigade, part of the 4th Infantry Division, then commanded by Major General Dudley Johnson, which he trained hard, despite inadequate equipment. and became GOC of the 1st Infantry Division, which had fought in France. His rank of major general was made permanent on 17 June 1940 (with seniority backdated to 26 July 1938). The division was tasked with defending the coast of Lincolnshire against a German invasion and was serving under the command of I Corps, commanded by Lieutenant General Sir Harold Alexander, who had commanded the 1st Division in France and with whom Anderson would encounter later, itself serving under Northern Command. On 11 July he was made a Companion of the Order of the Bath, and on 26 July 1940 was mentioned in despatches for his service in France and Belgium. On 18 May 1941 Anderson handed over the division to Major General Edwin Morris and was promoted to the acting rank of lieutenant general and given command of VIII Corps, which he commanded until December before assuming command of II Corps. The duration of his stay with II Corps was not long, however, as in April 1942, after being succeeded as GOC by Lieutenant General James Steele, he was promoted to General Officer Commanding in Chief (GOC in C) of Eastern Command. On 19 May his rank of lieutenant general was made temporary. Despite his lack of experience in commanding larger formations in battle, in August 1942 Anderson was given command of the First Army, replacing Lieutenant General Edmond Schreiber who had developed a kidney disease and was not considered fit enough for active service in the Army's planned involvement in Operation Torch, codename for the Allied invasion of French North Africa. The first choice replacement, Lieutenant General Sir Harold Alexander, had been almost immediately selected to replace General Sir Claude Auchinleck as Commander in Chief (C in C) of Middle East Command in Cairo, Egypt and his replacement, Lieutenant General Bernard Montgomery, was himself redirected to the Western Desert to command the British Eighth Army, following the death of Lieutenant General William Gott, the original nominee. Anderson, therefore, became the fourth commander in no more than a week. Despite his new appointment, it was still somewhat strange for Anderson, with no experience in command in battle of anything above a brigade, to receive such an important assignment. The most likely reason is that, even at this stage of the war, there simply were not enough experienced senior commanders to go around. One man in particular who believed this to be true was the then Chief of the Imperial General Staff (CIGS), General Sir Alan Brooke, who had been Anderson's corps commander in France two years earlier. In his diary in October 1941 he wrote: " it is lamentable how poor we are in Army and Corps commanders; we ought to remove several, but Heaven knows where we will find anything very much better." Despite this, Brooke actually formed a very high opinion of Anderson, although this would fade in time.
Солтүстік Африка
1942 жылдың қараша айының басында болған "Шапалақ" десантынан кейін, оның әскерлері мен жабдықтарының көп бөлігі әлі келмегенімен, Андерсон Алжирден Туниске жылдам ілгерілеуге мүдделі болды. Оның күштері, сол кезде дивизия деңгейіне де жетпейтін, 1942 жылдың соңында Туниске шабуыл жасады, бірақ Остің күштері жиналмас бұрын және қарсы шабуылға көшпес бұрын бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Оның күштерінің бір бөлігі Туниске жақынға жеткенімен, кейін кері қайтарылды. Одақтас күштердің саны артқан сайын, олар арасында үйлесімсіздік байқалды. 1943 жылдың қаңтар айының соңында Жерорта теңізіндегі операциялар театрындағы (ЖТО) американдық жоғары бас қолбасшы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр француздарды жаңа XIX корпусты Бірінші армияның бағынысына беруге көндірді және Андерсонға АҚШ II корпусының (генерал-майор Ллойд Фредендалл басқаратын) басқаруына "американдық әскерлерді жұмыспен қамту" жауапкершілігін берді. Әскери күштердің фронт бойына таралуы және байланыс құралдарының нашарлығы бақылауды қиын етісті (Андерсон корпустың командирлерімен сөйлесу үшін төрт күнде шамамен шақырым жол жүргенін хабарлады). Андерсон мен Фредендалл қолдарындағы күштерді тиімді үйлестіре алмады. Кейіннен олардың қол астындағылары өзара қайшы бұйрықтарды алып, қай генералға бағыну керектігін білмейді (Андерсонға ме Фредендаллға) деп шатасқандарын еске түсірді. Фредендалл Тунистің орталық бөлігін қорғаған, жабдығы нашар француздық XIX корпусынан жауапкершілікті мойындамағанда, олардың қолдау сұрауын қабылдамады, соның салдарынан Андерсон бұл сұраныш орындалмауына жол берді. Андерсон Фредендаллдың алғашқы шабуылдан кейін күштерін қайта топтастыру үшін қорғанысқа шегіну туралы өтінішін қабылдамағаны үшін де сынға ұшырады, бұл неміс танктерінің оңтүстіктегі американдық позициялардың көп бөлігін басып алуына мүмкіндік берді. Оның американдық бағыныстысы генерал-майор Эрнест Н. Хармон (кейін Уордты АҚШ 1-ші бронетанкті дивизиясының командирі ретінде алмастырды) және генерал-майор Джордж С. Паттон (қайсысы Фредендаллды АҚШ II корпусының басшысы ретінде қысқа мерзімге алмастырды) Андерсонның ұрыста үлкен күштерді басқару қабілетіне күмән келтірді. Генерал-майор Хармон Алжир шекарасындағы Тала қаласында болды, ол британдық Никфорстың табанды қарсылығын көрді, олар Кассерин асуына апаратын маңызды жолды Роммельдің қолбасшылығындағы 10-танкілік дивизияның қысымына қарсы ұстады. Андерсон өз позициясын сақтап, генерал-лейтенант Чарльз Оллфридің басшылығымен V корпустың Оксенкопф операциясы кезінде соңғы Остің шабуылын тоқтатқаннан кейін жақсы нәтижелер көрсетті. 1943 жылдың мамыр айында ол одақтас күштердің жеңіске жеткенімен және 125 000 неміс әскерінен тұратын Остің күштерінің толықтай капитуляциясын қолға алғаннан кейін өзінің позициясын одан әрі нығайтты. Оның жоғары тұрған офицері генерал Эйзенхауэр Андерсонды іс-әрекетінде байқағаннан кейін "ол жазба сөзді оқып, қағазды жарып жібергендей зерттейді" деп мәлімдеді, бірақ кейіннен оның туралы "қажырлы шотланд, борышына адал және мүлдем өзімшіл" деп жазды. Адал және ашық, ол тікелей сөйлейтін, кейде тіпті әдепсіздікке дейін, және бұл қасиет, қызықтысы, оны америкалықтарға қарағанда британдық әріптестерімен көбірек қақтығысқа түсірді. Бірақ оның қиындығы ұялушылықта еді. Ол көпшілікке танымал емес еді, бірақ мен оның жанкешті жүрегіне құрмет етемін. Тіпті оның ең қатал сыншыларына да Тунистегі жеңісін жоққа шығару қиынға соғады. Солтүстік Африкада Бірінші армияның қолбасшысы ретінде қызмет еткені үшін ол марапатын 1943 жылдың 18 маусымында алды. Бірінші армия таратылғаннан кейін шілдеде Тунистен Ұлыбританияға оралғаннан кейін Андерсонға бастапқыда Нормандияға қарсы одақтас шабуылға дайындық кезінде Британдық Екінші армияның басшылығы берілді. Екінші армия сол кезде генерал сэр Бернард Пейджет басқарған 21-ші ағылшын-канад армия тобының құрамына кіретін болды. Андерсонның генерал-лейтенант шені шілдеде расталды, ал тамызда Бат орденінің кавалері-командоры (KCB) атағын алды. Алайда, Александр мен Монтгомеридің (ол 1943 жылдың наурызында Александрға "Андерсонның кез-келген армияны басқаруға мүлдем жарамсыз екендігі айдан анық" деп жазған және кейіннен оны "жақсы жай аспазшы" деп сипаттаған) сын-пікірлері күш алды. 1944 жылдың қаңтар айының соңында Монтгомери Италияда соғысып, Паджеттен 21-ші армия тобының басшылығын алғаннан кейін, Андерсонның орнын Монтгомеридің жақтасы, әлдеқайда жас генерал-лейтенант Майлз Демпси алмастырды. Брук мұны 18 қаңтардағы күнделігінде былай сипаттады: Андерсонге бұрынғы Бірінші армияны басқарғаннан шамамен жиырма ай бұрынғы лауазымына – Шығыс армиясының басшылығы қайта берілді, бұл көптеген адамдар тарапынан төмендеу ретінде қарастырылды. Оның жауынгер командирі ретіндегі мансабы аяқталды және оның соңғы әскери лауазымы Шығыс Африка армиясының бас қолбасшысы болды.
Quote| a gallant Scot, devoted to duty and absolutely selfless. Honest and straightforward, he was blunt, at times to the point of rudeness, and this trait, curiously enough, seemed to bring him into conflict with his British confreres more than it did with Americans. His real difficulty was shyness. He was not a popular type, but I had a real respect for his fighting heart. Even his most severe critic must find it difficult to discount the smashing victory he finally attained in Tunisia. for his service as First Army commander in North Africa; he received his award on 18 June 1943. On his return to Britain from Tunis in July, after the disbandment of the First Army, Anderson was initially given command of the British Second Army during the preparations for Operation Overlord, the Allied invasion of Normandy. The Second Army was to form part of the Anglo Canadian 21st Army Group, then under General Sir Bernard Paget. Anderson's rank of lieutenant general was made substantive on July and he was advanced to Knight Commander of the Order of the Bath (KCB) in August. However, the criticisms of Alexander and Montgomery (who in March 1943 had written to Alexander saying, "it is obvious that Anderson is completely unfit to command any army" and later described him as, "a good plain cook") had gained currency and in late January 1944, soon after Montgomery arrived from fighting in Italy to take command of the 21st Army Group from Paget, Anderson was replaced by Lieutenant General Miles Dempsey, a much younger man and one of Montgomery's protégées. Brooke described it in his diary on 18 January:
Anderson was given Eastern Command, his former command before taking over the First Army almost eighteen months earlier, which was widely viewed as a demotion. His career as a field commander was over and his last purely military appointment was as GOC in C East Africa Command.
Соғыстан кейінгі
Соғыстан кейін ол әскери бас қолбасшы және Гибралтар губернаторы болды, оның ең маңызды жетістіктері – нашар тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін жаңа үйлер салу және Заң шығару кеңесін құрған конституциялық өзгерістер. Ол 1949 жылдың шілдесінде толық генерал шеніне көтерілді, сондай-ақ Ыстық Әулие Иоанн орденінің рыцары атанды және 1952 жылдың маусымында зейнетке шығып, негізінен Францияның оңтүстігінде тұрды. Оның соңғы жылдары қасіретпен толды: оның жалғыз ұлы Майкл, Сифорт Хайлендер полкінде лейтенант, 1949 жылдың 12 қарашасында Малайяда 22 жасында қаза тапты, ал оның қызы да ұзақ аурудан кейін көз жұмды. Андерсоннің өзі 1959 жылдың 29 сәуірінде Гибралтарда 67 жасында пневмониядан қайтыс болды. Грегори Блэкслендтің сөзінше, оның өлімі "көп қылық қозғаған жоқ. Ол атақ-даңқ үшін бәсекеде табиғаттың жеңілгендерінің бірі болды".