Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Klavarskribo (кейде klavar деп қысқартылады) — 1931 жылы голландиялық Корнелис Пот (1885–1977) ұсынған музыкалық нотация жүйесі. Бұл атау эсперанто тілінде «пернетақта жазу» дегенді білдіреді. Ол дәстүрлі музыкалық нотациядан бірнеше ерекшеліктерімен ажыратылады және оңай оқылуы үшін жасалған.
Music notation system
Klavarskribo (sometimes shortened to klavar) is a music notation system that was introduced in 1931 by the Dutchman Cornelis Pot (1885–1977). The name means "keyboard writing" in Esperanto. It differs from conventional music notation in a number of ways and is intended to be easily readable.
Тарих
Корнелис Пот кеме жасаушылар отбасынан шыққан және кемелерге динамолар шығаратын Смит Сликкервер фабрикасының бас директоры болған. Ол музыкаға үлкен құштарлықпен қатар, басқалар да музыка ойнап, ән салып қуанышқа бөленсін деген ниетте болған. Ол әртүрлі музыкалық нотацияларды зерттеді және олардың негізінде Klavarskribo идеясын жасады. Ол музыка әлемінің өзінің өнертабысын құшақтайтынына үміттенген, бірақ оның орнына көңілі қалды. Поттың қаржылық мүмкіндіктері болғандықтан, ол өз күшімен жазбаша курстарды ұйымдастырып, жариялап, музыканы транскрипциялауға қол жеткізді. 1930 жылдары клавар қолданушылардың саны күрт өсті, көптеген ноталар клавар нотациясымен көшіріліп, жарияланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл іс тоқтап қалды, бірақ содан кейін Пот жаңа күшпен жұмысты қайта бастады. Оның Klavarskribo институты бір кезде елу адамды жұмысқа алды. Курстар ағылшын, француз және неміс тілдерінде жүргізілді. 1977 жылы Риддеркеркте (Роттердамның жанында) Пот қайтыс болғаннан кейін Klavarskribo қоры шектеулі қаржымен құрылды. Қордың негізгі қызметі – шіркеу органдарының музыканттарына арналған музыканы транскрипциялау және жариялау, олар маңызды қолдаушылар тобы болып табылады. Сондай-ақ, гитара, аккордеон, флейта және әсіресе фортепиано сияқты бірнеше аспаптарға арналған жазбаша курстар да қолжетімді. Нидерландыда және шетелде 10 000-нан астам клавар нотациясын пайдаланушы бар.
Cornelis Pot came from a family of shipbuilders and was managing director of Smit Slikkerveer, a factory which made dynamos for ships. He had also a passion for music and wanted to others to be able to enjoy music by playing and by singing. He studied alternative music notations and from them developed his idea of Klavarskribo. He expected the music world to embrace his invention but was disappointed when that proved not to be the case. Having the financial means, Pot was able by himself to start and publish written courses and have music transcribed. In the 1930s the number of klavar users grew enormously and much sheet music was transcribed and published in the klavar notation. During World War II these activities stopped, but afterwards Pot started with a new élan. His Klavarskribo Institute expanded so much as to employ fifty people at one time. Courses in English, French and German were offered. The Klavarskribo Foundation was established after Pot’s death in 1977 in Ridderkerk (near Rotterdam) with limited financial means. The foundation is concerned with transcribing and publishing music mainly for church organists, an important supportive group. Also written courses for a number of instruments, including guitar, accordion, recorder and in particular piano, and other keyboard instruments, are available. There are more than 10,000 klavar notation users in the Netherlands and abroad.
Нөмірлік
Клавар нотациясы бірнеше жағынан дәстүрлі нотациядан ерекшеленеді. Ноталар жазылатын таяқ тік орналасқан, сондықтан музыка жоғарыдан төменге қарай оқылады. Әр нотаның жеке орны бар, төменгі ноталар сол жақта, ал жоғары ноталар оң жақта, пианинодағыдай. Бұл таяқ фортепианоның қара пернелеріне (ноталарына) сәйкес келетін екі және үш сызықтардан тұрады. Ақ ноталар сызықтар арасындағы жеті бос орынға жазылады. Сондықтан, әр нотаның октавадағы өз орны болғандықтан, диездер мен бемольдерге қажеттілік туындамайды. Таяқтың фортепианоға ұқсастығы Потты Klavarskribo деп атауға итермеледі. Клавар нотациясы – барлық аспаптар мен ән салу үшін қолданыла алатын әмбебап нотация болғанымен, оның ең үлкен артықшылығы бірнеше нотаны бір уақытта ойнату қажет болатын аспаптарда: клавиатуралық аспаптарда пайдалы. Ұзақтығы мен ырғағы графикалық түрде көрсетіледі. Музыкалық шығармалар бірдей ұзындықтағы тақтарға бөлінеді, олар өз кезегінде «сандарға» немесе соққыларға бөлінеді. Қысқа көлденең сызықтар тақтардың арасын көрсетеді, ал нүктелі сызықтар – сандарды көрсетеді. Барлық ноталар сабақтармен жабдықталған: оңға қарай сабақ – оң қолмен ойнау, солға қарай сабақ – сол қолмен. Бұл сабақтар нотаның өлшеу жүйесінде нақты қашан ойналуы немесе айтылуы керектігін көрсету үшін орналастырылады. Егер тоқтату белгісі немесе жалғастыру нүктесі қолданылмаса, нота әрқашан сол қолдың немесе бөлімнің келесі нотасына дейін созылады. Сондықтан нотаның пішіні мен түсі мен оның ұзақтығы арасында байланыс жоқ. Осылайша, түрлі «тынығу» белгілері, әртүрлі ноталардың пішіндері, байланыстар мен түрлі кілттер қажетсіз болады. Клавар нотациясы бір кілтті қолданады: пернетақтаның ортасы C және D әріптерін көрсететін нүктелі сызықтармен белгіленеді, сондықтан ортаңғы C-ны оңай табуға болады. Сол және оң қол үшін ерекше кілттер жоқ. Бұл дизайн оқушыға қысқаша түсіндірмеден кейін нотацияның қалай «жұмыс істейтінін» анық көруге мүмкіндік береді, сондықтан жаңадан бастағандар бірден ойнауға кірісе алады. Оқушы ойнауға тиіс нотаны немесе аккордты және қай қолды қолдану керектігін нақты көре алады. Клавар тек жаңадан бастаушылар үшін ғана емес; тіпті Шопен мен Листтің қиын шығармалары да клавар нотациясында қолжетімді. Klavarskribo қоры 25 000-нан астам шығарманы транскрипциялап, фортепиано, саз орган, аккордеон, оркестр, электронды орган, клавиатура және гитараға арналған каталогтар ұсынады. Транскрипциядан басқа, KlavarScript компьютерлік бағдарламасы дәстүрлі нотациядағы музыканы MIDI файлдары, сканерлеу немесе MIDI пернетақтасы арқылы ойнату арқылы клавар нотациясына транскрипциялауға мүмкіндік береді.
The klavar notation distinguishes itself from conventional notation in several ways. The stave on which the notes are written is vertical so the music is read from top to bottom. Each note has its own individual position, low notes on the left and high notes on the right as on the piano. This stave consists of groups of two and three vertical lines corresponding to the black keys (notes) of the piano. White notes are written in the seven white spaces between the lines. Therefore sharps and flats are no longer needed, as each note has its own place in the octave. The evident correspondence between the stave and a piano induced Pot to use the name Klavarskribo. Though the klavar notation is a universal notation that can be used for all instruments and for singing, its greatest advantage is for instruments where a number of notes have to be played simultaneously: the keyboard instruments. Duration and rhythm are shown graphically. A piece of music is divided into bars of equal length, which are subdivided into “counts” or beats. Short horizontal bar lines show the division between the bars, dotted lines indicate the counts. All notes are provided with stems—stems to the right: play with the right hand, stems to the left: left hand. These are placed so as to indicate in the measuring system exactly when a note must be played or sung. A note always lasts till the next one of the same hand or part appears, unless a stop sign or continuation dot is used. Therefore there is no connection between shape or colour of a note and its duration. The various kinds of 'rest' signs, different note heads, ties and different clefs are thus rendered unnecessary. The klavar notation uses one clef: the centre of the keyboard is indicated by dotted lines representing C and D, so Middle C can easily be located. There are no different clefs for the left and right hand. This design enables the player to see clearly, after a short explanation, how the notation 'works', so that a beginner can start playing almost immediately. The player can see exactly which note or chord to play and which hand to use. Klavar is not only for beginners; even difficult pieces by Chopin and Liszt are available in the klavar notation. The Klavarskribo Foundation has transcribed more than 25,000 pieces and provides catalogues for the piano, reed organ, accordion, orchestra, electronic organ, keyboard and guitar. In addition to transcription, the PC software KlavarScript enables music in the traditional notation to be transcribed to the klavar notation through MIDI files, scanning, or playing through a MIDI keyboard.
Ұйымдар
Нидерландыда Klavarskribo қоры және Klavar Vereniging Nederland (Нидерландтық клавар одағы) екі негізгі ұйым болып табылады. 1978 жылдан бері қызмет ететін одақтың 800 мүшесі бар, және оның мақсаты – Қормен бірлесіп клавар нотациясын насихаттау және сақтау. Одақ Нидерландта клавар жүйесін оқытуға дайын мұғалімдердің тізімін жүргізеді. Ол клавар қолданушыларын осы мұғалімдерден сабақ алып, ойнау деңгейлерін жақсартуға ынталандыруға тырысады. Klavarskribo қоры мен Нидерландтық клавар одағы музыка жасағысы келетін немесе жаңа бастағандарға клавар нотациясын пайдаланудың артықшылықтарын көрсетуді өздерінің міндеттері деп санайды. Ұлыбританияда Klavar Music Foundation клавар нотациясын қолдануды ілгерілетеді және 1976 жылдан бері білім беру тресті және Қайырымдылық комиссиясында тіркелген қайырымдылық ұйымы ретінде жұмыс істейді, тіркеу нөмірі 272510. 2018 жылдың мамыр айында Ұлыбританияның қайырымдылық комиссиясы оны таратып жіберді.
In the Netherlands the Klavarskribo Foundation and the Klavar Vereniging Nederland (Dutch Klavar Union) are the two main organizations. The latter, active since 1978, has 800 members and its objective is, in cooperation with the Foundation, to promote and preserve the klavar notation. The Union keeps a register of teachers in the Netherlands who are willing to teach the klavar system. It tries to stimulate klavar users to take lessons from these teachers in order to improve their level of playing. Both the Klavarskribo Foundation and the Dutch Klavar Union consider it their task to point out to those who wish to make music, or who are starting to do so, the advantages of using the klavar notation. In the UK, the Klavar Music Foundation of Great Britain promotes the use of klavar notation and has been in operation since 1976 as an Educational Trust and a Charity registered with the Charity Commission, number 272510. It ceased to exist in May 2018 UK charity commission.