Кіріспе

Ирландиялық республикашыл (1893–1920)

Ричард "Дик" Макки (ирландша аты Risteárd Mac Aoidh; 4 сәуір 1893 – 21 қараша 1920) Ирландиялық Республикалық Армиясының (IRA) көрнекті мүшесі болды. Ол Эмон де Валера, Остин Стак және Майкл Коллинз сияқты республикалық қозғалыстың жетекші мүшелерімен де дос болды. Педар Клэнси мен Конор Клюнмен бірге ол 21 қараша 1920 жылы Дублин қамалында тұтқындаушылары тарапынан қаза тапты. Бұл күн "Қанды жексенбі" деп белгілі болды, сол күні Ирландиялық Республикалық Армиясының "Отряд" бөлімшесі британдық барлау агенттерінің желісін жойды, ал Корольдік Ирландия полициясы (RIC) Крок Паркте 14 адамды өлтірді.

Ерте өмір

Макки 1893 жылдың 4 сәуірінде Дублиндегі Фибсбороу-роудта дүниеге келді. Ол Gill & Son, Upper O'Connell Street баспасында оқушы болып жұмыс істеді, кейін әріптеуші болды.

Әскери мансап

Макки 1913 жылы Ирландиялық еріктілер қатарына қосылды, Дублин бригадасының екінші батальонындағы G ротасында қызмет етті. Ол 1916 жылғы Якоб фабрикасындағы көтерілісте Томас Макдонагтың басшылығымен қызмет етті. Кейіннен Макки британдық билік органдарымен Кнутсфорд түрмесіне, содан кейін Уэльстегі Фронгох тұтқындық лагеріне қамалды. Макки босатылғаннан кейін көп ұзамай ИРА-да жоғары дәрежеге көтерілді. Ол рота капитаны, сосын екінші батальон командирі болды, ақырында армияның Дублин бригадасының бригадирі болып тағайындалды. Ол сондай-ақ ИРА Бас штабының штаттан тыс мүшесі ретінде белсенділік танытты, оның құрамында Коллинз, Ричард Малкахи және Рассел болды. Ол Малкахи мен Коллинзбен бірге жылдам қимылдайтын топтарды құруда маңызды рөл атқарды. Осы кезеңде ол оқу директоры болып жұмыс істеді, бірақ 1918 жылы Дундалк түрмесінде қайтадан саяси тұтқын ретінде қамауға алынды. Макки Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде ИРА-ның бірнеше операциясына қатысты, соның ішінде оның бөлімшесі 75 мылтық пен шамамен 15 000 оқ-дәріні тартып алған Коллинстаун әуежайына (қазіргі Дублин әуежайы) қару-жарақ шабуылына және оның бөлімшесі 25 мылтық, екі Льюис пулеметі және бірнеше мың оқ-дәріні тартып алған Кингс Инс шабуылына қатысты. Революциялық қызметінің соңғы кезеңінде ол толық уақыт белсенді қызметте болды, қауіпсіз үйлер желісі арқылы жасырын түрде қозды. Ол Май Гибниге құда болды, ол Пасха көтерілісі кезінде ерікті болып, Cumann na mBan ұйымының белсенді мүшесі болған.

Ұжым

1919 жылдың шілдесінде Коллинз Маккиден "Отряд" құрамын құрайтын шағын топты іріктеуін сұрады. Макки 1920 жылғы 21 қарашада Дублинде болған, Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезіндегі қанды жексенбі күнінің жоспарлауына тікелей қатысты. Дублиндегі сегіз түрлі жерде жиырма британдық барлау қызметінің агенттері мен 30-дан астам адам қаза тапты немесе қаза болды.

Тұтқындалу және өлім

Маккиді британдық билік органдарына британдық армияның ирландтық ардагері Джеймс "Шенкерс" Райан сатты, және ол қанды жексенбіге дейін Шон Фицпатриктің үйінен Корольдік ирланд полициясымен қамауға алынды. (Кек ретінде, 1921 жылдың 5 ақпанында Билл Стейплтон басқарған ИРА отряды Глостер Плейс көшесіндегі Хайнстың пабына кіріп, Райанды атып өлтірді.) Ол Дублин қамалына жеткізіліп, Педар Клэнси мен Коннор Клюнмен бірге тергеу кезінде азапталды. Үшеуі де 1920 жылдың 21 қарашасында атылып өлтірілді. Ресми мәлімдеме бойынша, ол және оның ілесінде болған басқа адамдар қашуға тырысқанда атылып түсті. Үш дененің медициналық сараптамасы ұзақ соққыларға, сынған сүйектерге, денедегі сызаттарға және бас пен денеге тиген оқ жараларына сәйкес келетін іздерді көрсетті. Шон О'Махонидің "Қамалдағы өлім: Дублин қамалындағы үш кісінің өлтірілуі, 1920 жыл" атты кітабы, сондай-ақ 1916–1921 клуб мүшелерінің жазбалары үш республикашының өмірі мен өлімі туралы мәліметтерді қамтиды.

Жерлеу

Макки мен Клэнсидің үш түсті желегімен безендірілген табыттары Дублиннің Марлборо көшесіндегі Сент-Мэри соборында қатар жатты. 27 және 32 жастағы олар Гласневин бейіштегі Республикалық учаскеге жерленді. Дублиндегі Макки казармасы Дик Маккинің құрметіне аталған.