Кіріспе

Раматэртам – Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы Визианагарам ауданының Неллимарла мандалындағы ауылдық кеңес. Визианагарам қаласынан шамамен 12 км қашықтықта орналасқан. Бұл б.з.д. III ғасырынан бері танымал қасиетті саяхат орыны және ежелгі тарихи жер. Раматэртамда пошта бөлімі бар. Пошта индексі – 535218.

Буддизм мен джайнизм

Қара гранитті төбелерде буддалық және джайнистік құрылыстардың қираған қалдықтарын таба аласыз, олар Бодхиконда деп белгілі. Бұдан басқа, Гурабактаконда (Гурубхактулаконда) және Ганиконда (сонымен қатар Дурга Конда деп те аталады) атты тағы екі төбе бар, онда б.з.д. 3 ғасырдағы буддалық монахтар кешенінің қалдықтары мен жартастарда джайнистік Тиртханкара бейнелері салынған үңгірлер кездеседі.

Бодхиконда

Раматеертамда шығыс пен батысқа қатар тұрған үш қатар төбелер бар, және әрқайсысы бір-бірінен тар шатқалмен бөлінген. Ең оңтүстік төбе Бодхиконда деп аталады, онда Рамамен байланысты орындар және жайындардың табиғи үңгірлер, тас өнері, мүсіндері мен төбенің оңтүстік-батысында қираған кірпіштен салынған жайындар ғибадатханасы қалдықтары сақталған.

Дургаконда (Ганиконда)

Солтүстіктегі төбе – Дургаконда деп аталады, себебі оның батыс жағындағы табиғи үңгірде осы қасиетті құдайдың мүсіні орналасқан. Осы үңгірдің алдында және үстіндегі жартаста бірнеше топырақ үйінділері бар. Олардың ішінде буддалық және джайналық қалдықтар кездеседі.

Гурабактаконда

Орталық төбе Гурабактаконда (Гурубхактулаконда) деп аталады, және қираған буддалық монастырь оның солтүстік беткейінде орналасқан. Таудың биіктігі шамамен 150 метр, ал шыңы дөңгелек келген. Оның оңтүстік шыңына жақын, тік жартастың астында жылдық бұлақ бар, оның жанында қираған кірпіш үйіндісі және жайна мүсіндері табылды. Таудың жотасында кірпіштен жасалған үйінділер орналасқан. Таудың солтүстік бетінде, негізінен шамамен 122 метр биіктікте, 275 метрлік ұзындығы және 30 метрден асатын ені бар ұзын, бұзылған тасты платформа бар. Оның үстіндегі төбе 30 метрлік тік тас қабырғасымен бойлық созылады. Платформаның солтүстік бетіндегі табиғи белестіліктер тас қалаудан жасалған тіреу қабырғаларымен түзетілген. Платформаның бойымен қалың жартастармен жабылған кірпіш үйінділері орналасқан. Қазба жұмыстарының нәтижесінде батыстан шығысқа қарай тізбектеп орналасқан келесі ғимараттар табылды. Батыс жағында диаметрі 20 метр болатын кірпіш ступаның негізі және оның жанында, тау басындағы жылдық бұлақтың суымен толтырылған ойыс. Оның шығысында үйілген тастардың шоғыры орналасқан, ал шығыс шыңында 17 метрлік шатыр тұр. Оның апсидасында күмбездің бір бөлігінен басқа, жақсы сақталған тас дагоба бар. Оның ішінде жәдігерлік сандықтың тас қақпағы табылған. Таудың солтүстік және оңтүстік жағында кішкене ступа немесе дагобамен аяқталатын кірпіштен жасалған бөлмелердің екі қатары орналасқан. Бұдан шығысқа қарай 23 метрлік қабырғалары бар бағаналы зал орналасқан, онда құлаған немесе сынған массивті тас бағаналар қатары бар. Оның шығысында әлі де едәуір биіктікте қабырғалары сақталған екі үлкен шатыр орналасқан, ал олардың солтүстігінде платформаның сыртқы бетінде ұзын бөлмелер мен басқа да ғимараттар қатары созылып жатыр. Платформаның шығыс жағындағы басқа үйінділер әлі толық зерттелмеген. Амаравити мүсіндерінің әсем жамылғылары бар Будданың тас мүсіні осы сияқты табылган жалғыз мүсін. Шатырлардың бағыты біркелкі емес, бұл тауда әртүрлі кезеңдерде құрылыс жұмыстары жүргізілгенін көрсетеді.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі қазба жұмыстары

Үндістанның археологиялық зерттеулер департаменті Раматэертам төбелеріндегі қазба жұмыстары нәтижесінде буддалық реликвиялар мен джайналық мүсіндер сияқты қалдықтар тағы да табылды. Қазіргі таңда бұл орын Археологиялық зерттеулер департаментінің Хайдарабад округінің күтімінде.