Кіріспе

Халцедондық епископ, шіркеу қызметтерінде хорват тілін енгізген Григорий Ниний (; Gregorius Ninnius) – ортағасырлық Ниний епискобы қызметін атқарған хорват католик дін қызметкері, Рим папасы мен Католик шіркеуінің ресми өкілдеріне қарсы күшті оппозиция жасаған. Хорват тарихнамасының дәстүрлі нұсқасына сәйкес, ол 926 жылғы Ұлы жиыннан кейін діни қызметтерде хорват тілін қолдануға бастама берді. Осыған дейін қызметтер тек латын тілінде өткізіліп келген (Ұлы жарылыстан бұрын Римнің ықпалында болғандықтан), бұл көпшілік үшін түсініксіз еді. Бұл хорват тілі мен мәдениеті үшін ғана емес, сонымен қатар Хорват мемлекетінде христиан дінін нығайтуға да септігін тигізді.

Тарихи деректер

Григорий Нин епископы болғандықтан, Хорватия патшасы Томиславтың күдікті қорғауында болды. 925 жылы Сплитте өткен Синодта Григорий Сплит архиепискобына бағынышты болды. Ол Сисак епископтығын қабылдаудан бас тартты. Бірінші Синодтың шешімдерінен кейін Григорий 927/8 жылы қайта шағымданды, бірақ шағымы қабылданбады және оның Нин епископтығы таратылды, ал Григорий Скрадин епархиясына жіберілді.

Мүсін

Иван Местровичтің Григорий Нинийдің биік мүсіні Сплит қаласындағы танымал туристік орын болып табылады, оның аяқ саусағына көптеген адам қол тигізеді. Мүсіннің аяқ саусағын сүрту сәттілік әкеледі деп есептеледі. Осының салдарынан аяқ саусағы жылтырап, тегіс болған. Мүсін 1929 жылдың қыркүйек айында Диоклетиан сарайының перистилінде орнатылды және оны Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңнің пошта карточкаларында көруге болады. 1941 жылы итальяндық оккупациялық күштері мүсінді қаладан тысқары жерге көшірді. 1954 жылы ол Сплит сарайы мен Ескі қаланың солтүстігінде, Алтын қақпаның сыртында және Дьярдин (хорватша: Đardin) саябағының жанында қайта орнатылды, қазір сол жерде тұр. 2013 және 2015 жылдар аралығында ескерткішке толыққанды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Нин және Вараждин қалаларында да Григорий Нинийдің мүсіндері бар.