Кіріспе
Рим империясындағы 193 жыл – бес император жылы. 193 жылы бес адам Рим императоры атағын таласты: Пертинакс, Дидиус Юлиан, Песценний Нигер, Клодиус Альбин және Септимий Север. Осы жыл азамат соғысының басталуын белгіледі, онда бірнеше билеушілер император болу мүмкіндігі үшін күресті. Саяси көтеріліс 192 жылғы Жаңа жыл қарсаңында император Коммодтың қазасымен басталды. Коммод өлтірілгеннен кейін Пертинакс император болып тағайындалды, бірақ реформалар жасауға тырысқанда Преториан гвардиясының наразылығын тудырды. Олар Пертинакс өлтіруді жоспарлады, және ол көтерілісшілермен келісуге тырысқанда қаза тапты. Ол император тағына үш ай ғана отырды. Пертинакс кейін Преториан гвардиясынан лауазым сатып алған Дидиус Юлианмен ауыстырылды, бірақ Септимий Север оны 1 маусымда өлтірді. Северий Сенат тарапынан Цезарь деп жарияланды, бірақ Песценний Нигер оған қарсы болды және өзін император деп жариялады. Жаңа жыл қарсаңындағы қанағатсыздықтан көптеген ақсүйектер қаза тапқандықтан, Пертинакс жаңа император болуға лайық бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктердің бірі болды. Ол империяның нашарлаған қаржылық жағдайына және Коммодты өлтіруге қатысы бар деген айыптауларға байланысты қиындықтарға тап болды. Коммодтың параноясын тудырған Коммодтың серігі Клеандердің өлтірілуіне де кінәлі болуы мүмкін. Пертинакс тәртіптілігі Коммодтан өзгеше болды, бірақ ол Преториан гвардиясының құрметін жоғалтты, өйткені оларға донатив төлеуден бас тартты және Коммод кезіндегі олардың жеңілдіктерін жойды. Ол Преториандықтармен келіссөздер жүргізе алмады және қаза тапты. Оның өлімінен кейін Преториан гвардиясы "Күміс" лауазымын ең көп ақша төлегенге сатуға шешім қабылдады.
The Year of the Five Emperors was AD 193, in which five men claimed the title of Roman emperor: Pertinax, Didius Julianus, Pescennius Niger, Clodius Albinus, and Septimius Severus. This year started a period of civil war when multiple rulers vied for the chance to become emperor. The political unrest began with the murder of Emperor Commodus on New Year's Eve 192. Once Commodus was assassinated, Pertinax was named emperor, but immediately aroused opposition in the Praetorian Guard when he attempted to initiate reforms. They then plotted his assassination, and Pertinax was killed while trying to reason with the mutineers. He had only been emperor for three months. Didius Julianus, who purchased the title from the Praetorian Guard, succeeded Pertinax, but was ousted by Septimius Severus and executed on June 1. Severus was declared Caesar by the Senate, but Pescennius Niger was hostile so he declared himself emperor. Since most of the nobles had been murdered in the New Year's Eve massacre, Pertinax was one of the few high ranking officials left to become the new emperor. He faced early difficulties due to the empire's crumbling financial situation and accusations that he was complicit in the assassination of Commodus. He may also have been accused of the murder of Cleander, Commodus' associate, whose murder had triggered Commodus' paranoia. Pertinax's discipline made a great contrast to Commodus, but he lost the favor of the Praetorian Guard when he refused to pay their donativum and began revoking their privileges under Commodus. When confronted by the Praetorians, he was unable to negotiate a peace and was killed. Following his death, the Praetorian Guard proceeded to auction off the Purple to the highest bidder.
Дидиус Юлиан
Дидиус Юлиан Африка проконсулы болып, Пертинакс осы лауазымда қайтыс болғаннан кейін билікке келді. Юлиан Пертинакс өлген соң императорлық таққа отыру үшін ғана тағайындалмады. Ол Пертинакстың күйеуі Сулпицианмен бәсекелесті, бірақ Юлиан Преториандық гвардияға одан да жоғары жалақы ұсынып, оны озып кетті. Юлианның Пертинакс өлтіруге қатысы бар деген күдік туды. Екі танымал тұлға осы дағдарысты пайдаланып, халықтың қорқынышын өз мүддесіне қадауға тырысты: Сирияның әкімі Песценний Нигер және Пертинакс қайтыс болғаннан кейін он екі күн өткен соң өзін император деп жариялаған Септимий Север. Юлианға қарсы наразылық білдірген халық Песценний Нигерден көмек сұрады, бірақ Панониядағы Северус Римге жақын болды. Ол әскерімен бірге астанаға бірінші болып жетіп, Пертинакс қайтыс болғаннан екі ай өткен соң, 1 маусымда Юлианды өлімге жіберді.
Клодий Альбинус
Клодий Альбин 193 жылы императорлық таққа талас жасады, Коммодтың өлімінен кейін оған император болу ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. Ақырында ол Севернустың екіншісі ретінде Цезарь атағын алды, Севернус Нигерге қарсы жорықта болған кезде империяны басқарды. Севернус пен Альбин бұл кезде жау саналды, бірақ олар Альбинге әкімшілік билік пен Цезарь атағын берген келісімге келді. Альбин Британияны бақылады, ал келісім оған Галлия мен Испанияны берді. Кейбір дереккөздер бұл келісім Севернустың толық бақылауында болды дейді, ол императорлық билікті өз қолында сақтап қалды. Альбин үш жыл бойы Цезарь ретінде қызмет етті, содан кейін олардың арасында азаматтық соғыс басталды, нәтижесінде Севернус жалғыз император атанды. Екі жауын жеңгеннен кейін, Севернус олардың ізбасарларын тазарта отырып, жалғыз Цезарь ретіндегі өзінің билігін бекітті және Северан әулетін құрды.