Кіріспе

Совет зерттеушісі (1894–1986)

Иван Дмитриевич Папанин (Иван Дмитриевич Папанин; 26 қараша 1894 [е.к. 14 қараша 1894] – 30 қаңтар 1986) – советтік поляр зерттеушісі, ғалым, контр-адмирал және екі рет Кеңес Одағының Батыры, ол тоғыз Ленин орденімен марапатталған.

Ерте өмір және Қызыл террорға қатысу

Папанин Севастопольде орыс грегі тегіндес теңізшінің отбасында дүниеге келді. 1909 жылы Земская бастауыш мектебін бітірді. 1914 жылы Ресей императорлық теңіз флотына әскерге шақырылды. Ол Ресей азамат соғысына большевиктер тарапында Украинада қатысты. 1920 жылы Ақ қозғалыстың басшысы барон Петр Врангельдің күштеріне қарсы партизан қозғалысын ұйымдастыру үшін Қырымға жіберілді. 1920 жылдың қараша айында Қырымды большевиктер басып алғаннан кейін Папанин прокурор және Крымдағы Кеңес құпия полициясының – Чеканың бөлімше командирі болып тағайындалды. Қырымдағы Қызыл террорды ұйымдастырушы Розалия Землячка оның жоғары лауазымды қызметкері және досы болған. 1922 жылы ол Қырым, Харьков және басқа да жерлерде контрреволюционерлерді жоюдағы үлгілі қызметі үшін алғашқы кеңес наградасын – Қызыл Ту орденін алды. Папанин жеке өзі тұтқынға алынғандарды атып тастаған, кейін "ақыл-естің жоғалтуы" салдарынан психиатриялық емханаға қамалды.

Полярлық зерттеуші ретінде

1923 жылы Коммуникациялар халық комиссариатында жұмыс істеді. 1929 жылы Осоавиахимнің арнайы курстарын бітірді. 1931–1932 жылдары Пошта және телеграф істері халық комиссариатының байланыс саласындағы жоғары курстарын және Жоспарлау академиясының байланыс бөлімінің бірінші курсын бітірді. 1931 жылы «Малыгин» мұзжарық кемесінің Франц-Иосиф жеріне жасаған экспедициясына қатысты. 1932–1933 жылдары Франц-Иосиф жеріндегі Тихая шығанағындағы полярлық экспедицияны басқарды. 1934–1935 жылдары Челюскин мүйісіндегі полярлық станцияға жетекшілік етті. 1937 жылы ол танымал Солтүстік полюс-1 экспедициясын ұйымдастырды. Төрт зерттеуші – Иван Папанин, Эрнст Кренкель, Евгений Федоров және Петр Ширшов Михаил Водопянов басқарған ұшақпен мұзға қонды. Папаниннің тобы 234 күн бойы полярлық аймаққа жақын жерде кең ауқымды ғылыми байқаулар жүргізді, содан кейін «Мурман» және «Таймыр» мұзжарықтарымен қайтарылды. Бұл әлемдегі осындай экспедицияның алғашқысы болды. Экспедицияның барлық қатысушылары Кеңес Одағының Батыры атағын алды, ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін сирек берілетін атақ еді. Олардың барлығы география ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды (диссертация қорғамай) және КСРО Географиялық қоғамының мүшесі болып қабылданды. Экспедициядан оралғаннан кейін «Мұз үстіндегі өмір: Иван Папаниннің күнделігі» атты кітабы жарық көрді. 1939–1946 жылдары Папанин Отто Шмидттен кейін «Главсевморпут» (Главный Северный Морской Путь) мекемесінің басшысы болды, ол Солтүстік теңіз жолындағы барлық коммерциялық операцияларды қадағалады. 1940 жылы «Седов» кемесін құтқарған экспедицияны ұйымдастырғаны үшін екінші рет Кеңес Одағының Батыры атағын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Солтүстік теңіз жолы арқылы жүзе тасымалдауға жауапты Мемлекеттік қорғаныс комитетінің (Gosudarstvennij Komitet Oborony) өкілі болды. 1941–1952 жылдары Коммунистік партияның Орталық тексеру комиссиясының мүшесі болды.

Кейінгі мансап

1948-1951 жылдары Кеңес Одағы Ғылым академиясының Океанология институтының директорының орынбасары, ал 1951 жылдан 1986 жылы қайтыс болғанға дейін Академияның Теңіз экспедициялары бөлімінің басшысы болды. 1972 жылға дейін ол Ішкі сулар биологиясы институтының (Bilogii Vnutrennikh Vod) директоры қызметін де атқарды.

Мұра

Папаниннің аты Таймыр түбегіндегі мүйіс, Антарктидадағы тау және Тынық мұхитындағы су асты тауына берілген. Оның есімі сондай-ақ 1990 жылы салынған, Арктика және Антарктика теңіздерінде жүретін мұз класты жүк және зерттеу кемесіне (шақыру белгісі: UCJE) берілді. 2019 жылдың қазан айында Ресей Санкт-Петербургтегі «Адмиралтейство» кеме жасау зауытында оның атымен аталатын 8,500 тонналық, 300 футтық мұзбұзғыш күзет кемесін таныстырды.