Кіріспе

Барон Роман Романович Розен (24 ақпан 1847 – 31 желтоқсан 1921) – Ресей империясының қызметінде болған дипломат.

Өмірбаян

Розен Балтық немісі ақсүйектерінен тегін шығарған (Ливония мен Померания шведтердің иелігінде болған кезде алған швед титулымен), олардың арасында музыканттар мен әскери қолбасшылар болған. Оның бір атасы, тағы бір Розен бароны, 1812 жылдың 7 қыркүйегінде Бородино шайқасында Астраханский кавалерия полкіне басшылық ету арқылы көзге түсіп, генерал Барклей де Толлиге жолданған ресми шайқас есебінде ерекше аталып өтті. 1905 жылдың 5 шілдесінде жарық көрген «Вашингтон Пост» газеті «Розен бароны швед тегінен, оның ата-бабалары швед патшасы Густав Адольфтың Ресейге басып кіруіне ілесіп, сол жерде қоныстанған. Ол Токиода, содан кейін Вашингтонда шаруашылық жұмыстарын атқарды және Жапонияға құрметсіздік ретінде қарастырылған халықаралық трибуналдың ресми өкілі ретінде сот қызметін атқарды. Әділет министрі ретінде ол Сібірдің сот жүйесін реформалады» деп мәлімдеген. Бірақ шындығында, оның отбасы бастапқыда Богемиядан (Габсбургтердің иелігі) шыққан және арасында Франция маршалы мен Австрия фельдмаршалы болған. Розеннің анасы грузин, Елизавета Сулханишвили есімді әйел болған.

Ерте мансап

Розен Дорпат университеті мен Императорлық құқық мектебін бітірді, Ресей Сыртқы істер министрлігінің Азия департаментіне қабылданып, 1875 жылы Жапония бюросының басшысы болды. Ол Санкт-Петербург шартының (1875) жобасын дайындауға көмектесті, онда Жапония Сахалинге деген талаптарын Курил аралдарының барлық тізбегіне талассыз билігімен алмастырды.

Кейінгі мансап

Розен 1911 жылдың күзіне дейін АҚШ-та болды, содан кейін Санкт-Петербургке шақырылып, дипломатиялық қызметтен зейнетке шықты. Одан кейін патша Николай II оны Ресей империясының Мемлекеттік кеңесіне тағайындады. Ол 1905 жылғы Конституция бойынша Ресей парламентінің Жоғарғы палатасының мүшесі болды, 1917 жылғы Ақпан революциясы монархияны құлатуға дейін. 1917 жылдың қарашасындағы Қазан революциясы және одан кейінгі ескі саяси және әлеуметтік элиталарға қарсы қудалаудан кейін Розен және оның отбасы 1918 жылдың соңында батыстық дипломаттардың көмегімен Ресейден қашып шығуға үміткер болды. Өмірінің соңғы жылдарын ол аудармашы және бизнес-консультант ретінде жұмыс істеп, қиын жағдайда өткізді. Осы оқиға салдарынан оның тібік сүйегі сынып қалды, және ол бастапқыда бұл жайтқа "беймаза болмағанмен", Барон Розен осы жарақаттан туындаған лобарлық пневмониядан 1921 жылдың 31 желтоқсанында қайтыс болды, бұл оқиғадан екі аптадан астам уақыт өткен соң болды.

Мұра

Розен Швециядағы алғашқы жерсіздігінен бастап АҚШ-тағы өміріне дейінгі кезеңді қамтитын «The Saturday Evening Post» газеті үшін еуропалық дипломатия және саясат туралы мақалалар сериясын жазды. Серия 1919–1921 жылдары 41 бөлімнен тұратын түрде жарияланды және 1922 жылы, оның өлімінен кейін «Дипломаттың өмірінің қырық жылы» деген 2 томдық кітап ретінде жарық көрді.