Шыңжаңдағы Тарым бассейнінің жапырақты ормандары мен даласы
Tarim Basin deciduous forests and steppe
Шыңжаңдағы Тарым бассейнінің жапырақты ормандары мен даласы – Қытайдың батысындағы құрғақ аймақтағы су арналарымен тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Синьцзян, Қытайдағы экорегион
Ecoregion in Xinjiang, China
Тарым бассейнінің жапырақты ормандары мен даласы – Қытайдың батысындағы Синьцзян-Уйғыр автономды аймағында орналасқан, қоңыржай жапырақты және аралас ормандардың экорегионы. Бұл экорегионға аймақтың өзендерімен суғару арқылы сақталатын жапырақты жағалау ормандары мен далалар кіреді, ал қалған бөлігі шөлейт аймақ болып табылады.
The Tarim Basin deciduous forests and steppe is a temperate broadleaf and mixed forests ecoregion in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region of western China. The ecoregion includes deciduous riparian forests and steppes sustained by the region's rivers in an otherwise arid region.
География
Тарим алабы – Қытайдың батыс бөлігінде жатқан шөлді аймақ. Алаптың оңтүстігінде Тибет жотасының солтүстік жиегін құрайтын Құнлун таулары, батысында Памир таулары және солтүстігінде Тянь-Шань таулары қоршап тұрады. Алаптың климаты құрғақ, бірақ айналасындағы тауларда мол жаңбыр мен қар жауады. Таулардан ағып түсетін өзендердің ішінде солтүстікке қарай ағатын Хотан өзені (батыс Құнлун тауларынан басталады), Памирден бастау алатын Яркенд өзені және батыс Тянь-Шань тауларынан құятын Ақсу өзені бар. Бұл өзендер бірігіп Тарим өзенін құрайды, ол солтүстік және шығыс алап бойынша 1300 шақырымға дейін доға тәрізді ағып өтеді. Конгке өзені Тянь-Шаньның орталық бөлігінен оңтүстік-шығысқа қарай ағып түседі. Алаптың суы теңізге құйылатын жері жоқ, сондықтан Тарим және Конгке өзендері алаптың шығыс бөлігіндегі тұзды көлдер кешеніне құяды. Төменгі Тарим өзені оңтүстік-шығыста Тайтема көліне, ал Конгке өзені шығысқа қарай Лоп-Нұрға құяды. Қарқан өзені орталық Құнлун тауларында басталып, солтүстік-шығысқа қарай Тайтема көліне құяды. Тайтема көлінің биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 800 метр. Экоаймақтағы топырақтар көбінесе құмды сазды топырақтан тұрады.
The Tarim Basin is a desert basin lying in westernmost China. The basin is surrounded by high mountains – the Kunlun Mountains to the south, which form the northern edge of the Tibetan Plateau; the Pamir Mountains to the west; and the Tian Shan to the north. The basin is arid, but the surrounding mountains receive considerable rainfall and snow. Rivers drain into the basin from the mountains, including the northward flowing Hotan River, which drains the western Kunlun Mountains, the Yarkand River, which drains the Pamirs, and the Aksu River, which drains the western Tian Shan mountains. These rivers join to form the Tarim River, which flows for 1300 km in an arc across the northern and eastern basin. The Kongque River drains southeastwards from the central Tian Shan. The basin is endorheic, with no outlet to the sea, and Tarim River and Kongque rivers empty into a complex of salt lakes in the eastern portion of the basin. The lower Tarim River empties southeast into Taitema Lake in the southeastern basin, and the Kongque empties eastwards into Lop Nur. The Qarqan River rises in the central Kunlun Mountains and also empties northeastwards into Taitema Lake. Taitema Lake is approximately 800 meters above sea level. Soils in the ecoregion are generally sandy loam.
Климат
Бассейн құрғақ континенттік климатқа ие. Жылдық орташа температура қыс айларында 20º C-тан, жаз айларында 40º C-қа дейін өзгереді. Бассейн төңірегіндегі жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері жылына 50 мм-ді құрайды. Ал айналасындағы тауларда жылдық жауын-шашын 1000 мм-ден асып кетеді. Өзендердің суы қардың еруі мен мұздықтардың еруінен (жалпы ағынның шамамен 60%) және жауын-шашыннан (шамамен 40%) толықтырылады.
The basin has an arid continental climate. Average annual temperatures range from 20º C in the winter months to 40º C during the summer months. Rainfall averages only 50 mm per year on the floor of the basin. Annual precipitation in the surrounding mountains can exceed 1000 mm per year. The rivers are sustained snowfall and glacial melt (about 60% of total flow) and by rainfall (about 40%).
Флора
Табиғи өсімдіктер құрамына ылғалды жерлер, жағалау ормандары және бұталы алқаптар кіреді. Маусымдық және тұрақты су басатын аймақтарда Myricaria pulcherrima, Phragmites australis және Calamagrostis pseudophragmites түрлерінің қамыс батпақтары мен ылғалды шалғындары кездеседі. Жағалау ормандары, Тугай деп белгілі, төменгі өзен террасаларында Elaeagnus angustifolia және жапырақты шөл терек (Populus euphratica) ағасынан тұрады. Өзеннің жоғарғы террасаларында құрғақ ормандар мен бұталы тоғайлар өседі, онда Tamarix ramosissima және Halostachys caspica, сондай-ақ Populus euphratica және тұзға төзімді галофиттер таралған. Populus pruinosa өзендердің бастау ағысында кездеседі, бірақ төменгі бассейнінде жоқ. 1921 жылдан бері Тарим өзені Конгке арқылы Лоп-Нурға бағытталды, нәтижесінде төменгі Тарим мен Тайтема көлінің 320 шақырымдық бөлігіне тәтті су ағыны күрт азайды. 1972 жылы Даксихайзи тоғанының салынуы төменгі Таримге тәтті су ағынын толығымен тоқтатты. Орманның көп бөлігі қурап, жабайы жануарлар, оның ішінде жабайы түйелер де қырылды.
The natural vegetation includes wetland, riparian forest, and shrub communities. In seasonally and permanently flooded areas there are reed swamps and wet meadows of Myricaria pulcherrima, Phragmites australis, and Calamagrostis pseudophragmites. The riparian forests, known as Tugay, are dominated by the deciduous desert poplar (Populus euphratica) on the lower river terraces, along with Elaeagnus angustifolia. The upper river terraces are home to drier forests and shrubby woodlands, with Tamarix ramosissima and Halostachys caspica along with Populus euphratica and salt tolerant halophyte plants. Populus pruinosa occurs along the upper reaches of the rivers, but not in the lower basin. Since 1921 the Tarim has been diverted via the Kongque into Lop Nur, and freshwater flows to the 320 km of the lower Tarim and Taitema Lake were much reduced. Construction of Daxihaizi Dam in 1972 mostly eliminated freshwater flows into the lower Tarim. Most of the forest died off, and wildlife, including wild camels, was decimated.
Қорғалатын аумақтар
2017 жылғы бағалауда 4,051 км2, немесе 7% экоаймақ қорғалған аумақтарда екені анықталды. Қорғалған аумақтардың за пределаминда қалған орта аз. 1983 жылы құрылған Тарым Хуянглин табиғи қорығы Тарым өзеніндегі қалған ең ірі тұтас ортаны қорғайды, соның ішінде қорықтың батыс бөлігіндегі, табиғи өзен процестері сақталған бөгетсіз өзен учаскесін қамтиды.
A 2017 assessment found that 4,051 km2, or 7%, of the ecoregion is in protected areas. Very little habitat remains outside protected areas. Tarim Huyanglin Nature Reserve, established in 1983, protects the largest remaining block of habitat on the Tarim River, including an un dyked stretch of river in the western portion of the reserve where natural river processes still prevail.