Кіріспе

Тувалу премьер-министрі

Сэр Камута Латаси (4 қыркүйек 1936 жылы туған) – Тынық мұхитындағы Тувалу мемлекетінің Фунафути атолынан шыққан саяси қайраткер. 1992 жылы Тувалу Парламентіне сайланды. Латаси 1993 жылдан 1996 жылға дейін елдің 4-ші премьер-министрі және сыртқы істер министрі қызметін атқарды. 2006 жылдан 2010 жылдың қыркүйегіне дейін және 2010 жылдың желтоқсанынан 2014 жылдың наурызына дейін Парламент спикері болды.

Тувалу премьер-министрі

1993 жылғы 25 қарашада өткен жалпы сайлау нәтижесінде депутаттар қазіргі премьер-министр Бикенибеу Паениу мен бұрынғы премьер-министр Томаси Пуапуаға қолдау көрсетуде тең бөлінді. Осының салдарынан генерал-губернатор 22 қыркүйекте парламентті таратып, 1993 жылғы 25 қарашада тағы бір сайлау өтті. Келесі парламентте 1993 жылғы 10 желтоқсанда бұрынғы премьер-министр Бикенибеу Паениу басқаратын депутаттар тобынан 7:5 көпшілікпен Камута Латаси премьер-министр болып сайланды. Тувалу саясаткерлерінің көпшілігі партиялық желілер бойынша ұйымдасудан жаңылса, Латаси бұрынғы премьер-министр, қазір қайтыс болған Ионатана Ионатанамен бірге республикалық көзқарастарымен белгілі.

Тудың шығарылымы

Латасидің премьерлік кезінде маңызды мәселенің бірі – Тувалудың ұлттық туының дизайны болды, онда британдық Юнион Джек кішірейтілген күйде бейнеленген. Латаси кейбір тувалулықтардың пікірінше, негізсіз шешіммен туды Юнион Джексіз басқа дизайнға өзгертіп жіберді. Латасиді қолдағандар бұл қадамның Тувалуды отаршылдық дәуірден символдық тұрғыдан алшақтатқанын айтты. Бірақ бұл өзгеріс ұзаққа бармады, себебі Латасидің ізбасары (Бикенибеу Паениу) бұрынғы дизайнға қайта оралды.

Жеке өмірбаяны

Қамұта Латаси мырза – жер иесі және көп жылдан бері саясатпен айналысып келе жатқан саяхатшы. Оның әйелі, Наама Махеу Латаси, 1989 жылдан 1997 жылға дейін Тувалу Парламентінің депутаты болды. Ол 2012 жылдың 16 наурызында дүние салды.

Тувалу парламенті спикері

2006 жылдан 2010 жылға дейін Латаси парламент спикері болды. 2010 жылғы жалпы сайлауда Фунафути сайлау округінен қайта сайланды. Латаси Маатия Тофаның қысқа мерзімдік үкімет кезеңінде спикер болған жоқ. 2010 жылдың 25 желтоқсанында Вилли Телави Энеле Сопоагадан (8:7) көп дауыспен премьер-министр болып сайланды. Латаси спикер болып тағайындалды. Премьер-министр Телави Лотоала Метияның қазасынан кейін көпшілік дауысын жоғалтты. Премьер-министр Вилли Телави Нукуфетау округінен депутат қайтыс болғаннан кейін, оппозиция сот арқылы шара қолданғанға дейін, қосымша сайлауды тағайындауды кейінге шегерді, нәтижесінде Жоғарғы сот премьер-министрге қосымша сайлау өткізу туралы хабарлама беруді бұйырды. 2013 жылғы Нукуфетау округіндегі қосымша сайлауда оппозициялық кандидат жеңіске жетті. 2013 жылдың 30 шілдесінде оппозиция Вилли Телави үкіметіне сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс енгізген кезде, Латаси ұсынысты талқылауға рұқсат бермеді. Тувалу конституциялық дағдарысы генерал-губернатор Якоба Италели өзінің резервтік өкілеттіктерін пайдаланып, Телавиді қызметтен шеттету және Энеле Сопоаганы уақытша премьер-министр етіп тағайындағанға дейін жалғасты. Сондай-ақ, генерал-губернатор парламентті 2 тамызда жұма күні отырысқа шақырып, Телави мен оның үкіметіне сенімсіздік дауысы беруге мүмкіндік берді. 2013 жылдың 2 тамызында Вилли Телавиге сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс ұсынылды, дауыс беру нәтижесі сегіз дауыс «жақта», төрт дауыс «қарсы» және бір дауыс «тартыну» болды, ал Камута Латаси бұл ұсыныс бойынша дауыс беруден бас тартты. 2014 жылдың 4 наурызында Латасиның орнына Отиниэлу Тауси спикер болып тағайындалды, премьер-министр Энеле Сопоага үкіметтің жалпы көзқарасын бөлісетін спикер қажет екенін мәлімдеді. Одан кейін ол оппозициялық фракцияда отырды.

Аттылық

Латаси 2007 жылғы туған күніне арналған наградалар тізімінде ККМГ орденімен марапатталды. Оның орден тағасы 2008 жылдың қаңтар айында табысталды.

Бас губернатордың міндетін атқарушы

2010 жылы Латаси Сэр Филомейя Телито мен Сэр Якоба Италелидің қызмет мерзімдері аралығында генерал-губернатор міндетін атқарушы болып тағайындалды.

2015 жылғы жалпы сайлау

Сэр Камута Латаси мен Каусеа Натано 2015 жылғы жалпы сайлауда қайта сайланды. Сэр Камута Латаси 2018 жылдың 17 қазанында парламент депутаты лауазымынан кетті.