Уэксфорд қаласын қоршау және жаулау (1649)

Кіріспе

Ирландияны басып алудың Кромвельдік бөлігі – 1169 жылғы Вексфорд қамалы

Вексфордты тонау 1649 жылдың 2-11 қазаны аралығында, Ирландияны басып алу кезінде, 1641-1653 жылдардағы Ирландия Конфедеративтік соғыстарының бір бөлігі ретінде болды. Оливер Кромвельдің басшылығындағы ағылшын Ұлттық Достастығының күштері келіссөздер күйрегеннен кейін қалаға шабуыл жасап, ирланд конфедерациясы мен роялистердің гарнизонының көп бөлігін өлтірді. Көптеген бейбіт тұрғындар да қаза тапты, тонау кезінде немесе Слэни өзенінен қашып құтылуға тырысқанда суға батып кетті.

Өмірбаян

17 қаңтар 1649 жылы католик конфедерациясы Ирландиядағы роялист көшбасшысы Ормонд герцогымен келісімге келді. 30 қаңтарда I Карлдың өлім жазасы орындалғаннан кейін, оның өлтірілуіне және монархияның Англия Комонвелтiмен алмастырылуына қарсы болған Ульстер протестанттары оларға қосылды. Алайда, олардың дезертирлеуі Ольстер католигі Эоган О’Ниллмен жарылысқа әкелді, оның әскерлері Конфедерация армиясының ең тиімділері болды және ол енді Дублин Комонвелт губернаторы Майкл Джонспен жеке келісім жасады. Ирландияны жаңа король II Карл үшін база ретінде қамтамасыз етуді көздеген Ормонд маусым айында Дублинді қоршап алды, бірақ О’Ниллге қарсы күштерді аударуға мәжбүр болғандықтан әлсіреп қалды. 2 тамызда Джонс оны Ратминс шайқасында жеңді, бұл жеңіс 12 000, көбінесе тәжірибелі Жаңа үлгідегі армияның әскерлеріне Оливер Кромвель басшылығымен Дублинге жақын жерге кедергісіз қонуға мүмкіндік берді. 27 тамызда Дрогедада өткен соғыс кеңесінде Ормонд және оның қолбасшылары ашық шайқастан аулақ болуға келісті, бірақ оның орнына шығыс жағалауындағы маңызды порттарды нығайтуға бел буды. Гарнизонға қарсыластарын мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін тоқтатуға бұйрық берілді, қыс жақындағанда аштық пен аурулардың оларды әлсіретуіне үміттене отырып. Бұл саясат өзіндік құнды болғанымен, Кромвельмен бірге келген үлкен, заманауи артиллерияны ескермеді. Бұл зеңбіректер 3 қыркүйекте қоршауға алынған Дрогеданың бекіністеріне тым күшті болды және қабырғалар тез бұзылды. Бас тарту туралы келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, 11 қыркүйекте қала шабуылға алынды және 2600 адамнан тұратын гарнизонның көп бөлігі қаза тапты. Бұл әрекет сол кездегі соғыс ережелеріне сәйкес болғанына қарамастан, Үш патшалық соғыстары үшін бұрын-соңды болмаған жағдай еді, және Кромвель кейіннен оның болашақ қарсылықты тоқтату мақсатында жасалғанын мойындады. Кромвель Дублинге оралды, ал Ормонд Конфедерацияның астанасы Килкенниге шегінді. Конфедерацияға қайта оралу туралы келіссөздер жүргізіп жатқан О’Ниллге қарсы жасақ жіберіп, Кромвель өзінің негізгі күшімен Вексфордқа қарай жылды. Бұл порт ағылшын сауда кемелеріне конфедерациялық каперлердің шабуылдары үшін маңызды база болып табылды және Франциядағы қуылған корольдік сарайымен байланыс қамтамасыз етті. Оның әскері Ормонд күткеннен әлдеқайда жылдам қозғалды, өйткені олардың жабдықтаулары мен қоршау артиллериясын Ричард Дийн басқаратын теңіз эскадрильясы тасымалдады. Ормонд Дэвид Синноттың басшылығымен 1000 адамды Вексфорд гарнизонына жіберді, ал оның далалық армиясы Нью-Росста орналасқан. Кромвельдің шамамен 6000 адамнан тұратын күші 2 қазан күні қала сыртына келді; екі күннен кейін Джонс басқаратын жасақ жақын маңдағы Росслэрдегі роялист гарнизонын күтпеген шабуылға түсіріп, Динеге қауіпсіз портын қамтамасыз етті.

On 17 January 1649, the Catholic Confederation signed a treaty with the Duke of Ormond, Royalist leader in Ireland. Following the Execution of Charles I on 30 January, they were joined by Ulster Protestants who objected to his killing, and replacement of the monarchy by the Commonwealth of England. However, their defection caused a split with Ulster Catholic Eoghan Ó Néill, whose troops were some of the most effective in the Confederate army, and who now made a separate truce with Michael Jones, Commonwealth governor of Dublin. Seeking to secure Ireland as a base for the new king, Charles II, Ormond besieged Dublin in June, but was weakened by having to divert resources against Ó Néill. On 2 August, Jones defeated him at Rathmines, a victory that allowed 12,000 mostly veteran New Model Army troops under Oliver Cromwell to land near Dublin unimpeded. At a Council of War held at Drogheda on 27 August, Ormond and his commanders agreed to avoid open battle, but instead strongly hold key ports along the east coast. The garrisons were ordered to delay their opponents as long as possible, relying on hunger and disease to weaken them as winter approached. This policy, while reasonable in itself, failed to take into account the large, modern, artillery train that accompanied Cromwell. These guns were too powerful for Drogheda's fortifications, which was besieged on 3 September, and the walls quickly breached. When surrender negotiations broke down, the town was stormed on 11 September, and many of the garrison of 2,600 were killed. Despite being within the then accepted rules of war, this act was unprecedented for the Wars of the Three Kingdoms, and Cromwell later admitted it was intended to deter future resistance. Cromwell returned to Dublin, while Ormond retreated to the Confederate capital, Kilkenny. Sending a detachment against Ó Néill, who was negotiating a return to the Confederacy, Cromwell and his main force advanced on Wexford. This port was an important base for Confederate privateer attacks on English merchant ships, and provided a link with the exiled Royalist court in France. His army moved far quicker than Ormond anticipated since their supplies and siege artillery were transported by a naval squadron under Richard Deane. Ormond despatched 1,000 men under David Synnot to garrison Wexford, with his field army based at New Ross to protect its supply lines. Cromwell's force of around 6,000 arrived outside the town on 2 October; two days later, a detachment led by Jones surprised the Royalist garrison of nearby Rosslare, giving Deane a secure harbour.

Қоршау

Келген кезде Кромвель гарнизонға шарттар ұсынды, оларға қарусыз кетуге мүмкіндік берді және қалаға ешқандай зиян келтірілмейтініне кепілдік берді. Азаматтық басшылыққа қанағаттануға болғанымен, Синнот оларды қабылдамады, ол Дрогедада келісілгендей, уақытты соқтыруға тырысты. Жаңбыр басталып кеткен еді, және қоршау салғандардың көптегені дизентериядан зардап шегіп жатты. Диннің артиллериясы келгенше Кромвель Синнотпен келіссөздерін жалғастырды, 5 қазан күні Виконт Ивег полкінен 1500 сарбаз келгеннен кейін Синноттың күші артты. Ормонд Вексфордты өзі босатуды жоспарлаған, бірақ Югалдағы протестант роялист гарнизоны дезертир болғандықтан, оған ауыстырылды. Дегенмен, ол Синнотқа полковник Эдвард Батлер бастаған тағы 600 сарбаз жіберді. 11 қазан күні таңертең оқтар атыла бастады, олар капитан Николас Стаффорд басқарған, жеке гарнизон ұстап тұрған қамалға бағытталды. Синнот бастапқы шарттарды қабылдады, бірақ оның делегациясы Кромвельмен кездескенде, жаңа талаптар қойды. Оларға діни бостандыққа кепілдік беру, гарнизонның қаруларын сақтап қалу, сондай-ақ портта тұрған қарақшылардың тауарлары мен кемелерімен зақымдалмай кетуіне рұқсат беру кірді. Кромвель оларды қабылдамайтындықтан, шыдамдылығы таусылды. Артиллерия қамал қабырғаларын екі жерде бұзып, Кромвельдің жаяу әскері шабуылға дайындала бастағанда Стаффорд қарсылық көрсетпей берілді. Ол Синнот пен Батлерге хабарламады, олар күтпеген жерден шабуылға ұшырады, бұл Қауымдастық әскерлеріне қалаға енуге мүмкіндік берді. Соңынан болған тонауда 1500-2000 сарбаз бен азамат өлтірілді, олардың 300-ден астамы өзеннен қашып бара жатқанда суға батып кетті. Тағы 3000-ға жуық адам тұтқынға алынды, ал шабуылдаушылардың тек 20-сы ғана қаза тапты. Лондонға жолдаған есебінде Кромвель бұл оқиғаны көтерілістің басында протестанттарды өлтіргендерге жаза ретінде қарастырды, бірақ зиянның Вексфордты қысқы жайлау ретінде пайдалануға кедергі келтіргеніне өкінді. Оның жеке жауапкершілігі әлі де даулы мәселе болып табылады; Том Райли, Николас Канни және Роджер Хейнсворт сияқты тарихшылар шабуыл оның рұқсатысыз басталғанын және ол тонау басталғаннан кейін әскерін бақылай алмағанын айтады. Ирландиядағы соғыс екі тараптан да болған қатыгездікпен сипатталды; 1646 жылғы маусымда Бенбурбте О'Ниллдің жеңісінен кейін қудалау кезінде 2000-3000 шотланд және Ульстер пресвитериандары қаза тапты. Дрогеда мен Вексфордтағы өлтірулер үлкен масштабта болғанымен, Англия мен Шотландияда тұтқындалған немесе теңізден ұсталған ирландтық католиктер соғыс бойында тұрақты түрде жазаланды, соның ішінде 1645 жылғы Филипхо және 1647 жылғы Дунавертиде. Әр түрлі себептерге байланысты, 1646 жылы Бірінші ағылшын азаматтық соғысы аяқталғаннан кейін көзқарастар айқын түрде қатаңдады. 1648 жылғы Екінші ағылшын азаматтық соғысында тұтқындалған роялист офицерлері көбінесе атылып тасталды, ал сарбаздар Батыс Үндістанға жіберілді.

On arrival, Cromwell offered the garrison terms, which allowed them to leave without their weapons, and guaranteed the town would remain unharmed. Although acceptable to the civilian leadership, they were rejected by Synnot, who sought to delay as agreed at Drogheda. The rains had started, and many of the besiegers were already suffering from dysentery. While waiting for Deane to land his artillery, Cromwell continued to negotiate with Synnott, who was reinforced by 1,500 men from Viscount Iveagh's regiment on 5 October. Ormond had planned to relieve Wexford himself, but was diverted to Youghal when its Protestant Royalist garrison defected. However, he sent Synnott another 600 men, led by Colonel Edward Butler. The guns opened fire early on 11 October, concentrating on the castle, which was held by a separate garrison, under Captain Nicholas Stafford. Synnot now accepted the original terms, but when his delegation met with Cromwell, they made new demands. These included guarantees of religious freedom, with the garrison retaining their weapons, and the privateers currently in harbour allowed to leave with their goods and ships intact. Cromwell deemed them unacceptable and now lost patience. The artillery breached the castle walls in two places, and Stafford surrendered when Cromwell's infantry began forming for an assault. He failed to inform Synnot and Butler, who were taken by surprise, allowing Commonwealth troops from the castle to break into the town. In the sack that followed, between 1,500 and 2,000 soldiers and civilians died, over 300 of whom drowned escaping across the river. Up to another 3,000 were taken prisoner, for the loss of only 20 attackers. In his report to London, Cromwell suggested this was retribution for the killing of Protestants earlier in the rebellion, although he regretted the damage prevented him from using Wexford for winter quarters. His personal responsibility is still a matter of debate; historians including Tom Reilly, Nicholas Canny, and Roger Hainsworth, suggest the assault was launched without his approval, and he was unable to control his troops once the plundering began. The war in Ireland was characterised by brutality on both sides; between 2,000 and 3,000 Scots and Ulster Presbyterians died in the pursuit that followed O'Neill's victory at Benburb in June 1646. Although the killings at Drogheda and Wexford were on a larger scale, Irish Catholics captured in England and Scotland, or taken at sea, were routinely executed throughout the war, including Philiphaugh in 1645, and Dunaverty in 1647. For various reasons, attitudes had noticeably hardened since the end of the First English Civil War in 1646. Royalist officers captured in the 1648 Second English Civil War were often shot, and enlisted men transported to the West Indies.

Салдары

Вексфордты жоғалту Карл II-нің Ирландияға қону мүмкіндігіне тосқауыл қойды; Принц Руперт басқарған роялист флоты енді Кинсейлден шығып, Лиссабонға қарай бет алды. Бұл сондай-ақ портты каперлердің пайдалануын да тоқтатты; Парламент өкілдері 80-нен астам, сондай-ақ 100 балық аулау кемесін жаулап алғанын мәлімдеді. Гарнизонды күшейту үшін көптеген әскерлерді жұмсағаннан кейін, олардың өлтірілуі, тұтқындалуы немесе дезертир болуы Ормондты 3000-нан аз сарбазбен қалдырды, бірақ қараша айының басында бұл көрсеткіш 7000-ға дейін өсті. Кромвель Нью-Россты басып алды, содан кейін Уотерфордты қоршауға алды, бірақ ауру мен азық-түлік жетіспеуі салдарынан кері шегінуге мәжбүр болды. Қазан және қараша айлары аралығында оның армиясы 1000-нан астам адамды, оның ішінде Майкл Джонс және Томас Хортон сияқты жоғары шенді офицерлерді қоршады. Осыған қарамастан, 1649 жылғы науқан күтілгеннен гөрі әлдеқайда сәтті болды және ортақ мүдделері аз фракциялардан құралған роялист/конфедерация альянсын күрт әлсіретті. Дін көбінесе басқа мотивациялардан басым болды; қазан айында Корктегі протестант роялистер жақтарын өзгертті, одан кейін Лорд Инчикин және Мюнстердің қалған бөлігі де соңдарынан ерді. Ольстерде О’Нейлдің әскері 20 қазанда Ормондпен келіссөздер аяқталғанға дейін күткендей болды; ол екі аптадан кейін, 6 қарашада қайтыс болды. Сентябрь айының басында Лондондағы үкіметке адалдар тек Дерриді ғана ұстады; желтоқсанның ортасына қарай олар Эннискилленнен басқа бүкіл провинцияны бақылады.