Кіріспе

Герцог сарайы – Италияның Марке облысындағы Урбино қаласындағы Ренессанс кезеңінің ғимараты. Италиядағы ең маңызды ескерткіштердің бірі, ол 1998 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген.

Тарих

Герцог сарайының құрылысын герцог Федерико III да Монтефельтро үшін XV ғасырдың ортасында флоренциялық Масо ди Бартоломео бастады. Жаңа құрылысқа бұрыннан бар Жоле сарайы да енді. Қатты тау бетіне шабуыл жасау мүмкін емес еді, бірақ сарайдың негізін қазу қиындық тудырды. Сондықтан, Далмациядан келген белгілі бекініс салушы Лучано Лорана жалданып, сарайдың іргесін салуға кірісті; бірақ Лорана сарайдың тұрғын үйлері салына бастағанға дейін Урбинодан кетіп қалды. Лоранадан кейін Герцог сарайын кім(дер) жобалағаны белгісіз. Көрнекті Жаңа Ренессанс сәулетшісі Донато Браманте Урбино тумасы болған және сарайды аяқтауға қатысқан болуы мүмкін. Герцог сарайы Балдассаре Кастильоненің 1507 жылы "Сарбаз кітабында" күзет залында өткен деп сипаттаған әңгімелерге танымал. Сарай 20 ғасырға дейін үкіметтік ғимарат ретінде пайдаланылды, онда қалалық мұрағаттар мен кеңселер, сондай-ақ көне жазулар мен мүсіндердің қоғамдық коллекциялары орналасқан (Галерея Национале делле Марке, төменде қараңыз). 1985 жылы аяқталған қайта жаңарту жұмыстары кеңінен таралған жер асты желісін келушілерге қайта ашты.

Студиоло және қос шіркеулер

Герцог сарайында Федериконың классикалық және гуманистік білімге деген құлшынысын көрсететін бірнеше бөлмелер болды, сондай-ақ оның күнделікті өміріне де қызмет етті, оған сарайдың ларариумын зиярат ету және грек әдебиетін оқу кіретін. Мұндай білімділік пен ашық түрде бейдіншілдік элементтері ортағасырлық сарайларға тән емес еді.

Студиоло

Бұл жоспардың басты элементі – студиоло (кішкентай зертхана немесе ой-саналы қарастыруға арналған кабинет), 3,60 x 3,35 метр көлемдегі бөлме, Урбино қаласынан емес, герцогтың ауылдық жерлеріне қарап тұрады. Бөлменің иесін trompe l'œil сөрелерімен, орындықтармен және Либералды өнерді бейнелейтін символдық заттармен көрсететін жартылай ашық торы бар есіктермен әдемі орындалған интарсия жұмысы, осы итальяндық қабылдау өнерінің ең танымал мысалы болып табылады. Орындықтарда музыкалық аспаптар орналасқан, ал сөрелерде кітаптар мен ноталардың бейнелері, ғылыми құралдар (астролябия және армиллярлық шар қоса), оқу жиһаздары (жазу үстелі мен құм сағаты), қару-жарақ және түрлі басқа заттар (мысалы, қыздар тотықтары мен маццоккио) бар. Студиолода сондай-ақ, қазіргі заманғы және тарихи тұлғалардың бейнелері де бар. Интарсия панельдерінде ғалымдық киім киген Федерико, сондай-ақ Иман, Үміт және Мейірім мүсіндері бейнеленген. Интарсия панельдерінің үстінде Жоос ван Васенхове салған ұлы авторлардың портреттері (Педро Берругете жұмысын қайта өңдеген): Солтүстік қабырға Платон Аристотель Птолемей Боэций Әйгілі Григорий Ұлы Әйгілі Жеромий Әйгілі Амброзий Әйгілі Августин Батыс қабырға Шығыс қабырға Пьетро д'Абано Петрарка Мұса Цицерон Гиппократ Данте Соломон Сенека терезесі Аквинский терезесі Гомер Дунс Скот Виргилий Оңтүстік қабырға Сикст IV Альберт Магнус Бессарион Пий II Бартолус Солон Витторино да Фелтре Евклид Жоғарғы тізім (диаграммадағы сыртқы қатарлар мен бағаналарда көрсетілген) төменгі тізімдегі (жалпы алғанда) діни тұлғаларға қарастырылған классикалық және гуманистік жазушыларды ұсынады.

Марке ұлттық галереясы

Сарайда орналасқан Galleria Nazionale delle Marche (Марке ұлттық галереясы) – әлемдегі Ренессанс өнерінің ең маңызды жинақтарының бірі. Онда Рафаэль, Ван Васенхове (Монтефельтро отбасы мен сарайының портреттері бейнеленген «Соңғы кешкі ас» суреті), Мелоццо да Форли, Пьеро делла Франческа (әйгілі «Жазалау» суретімен), Паоло Уччелло, Тимотео Вити және басқа да 15 ғасыр суретшілерінің маңызды туындылары, сондай-ақ Тицианның кейінгі «Қайта тірілуі» суреті қойылған.