Кіріспе

Түрік саясаткері Мехмет Әли Айбар (5 қазан 1908 – 10 шілде 1995) – заңгер, Түркия Парламентінің депутаты, Түркия Жұмысшы партиясының (Türkiye İşçi Partisi немесе қысқаша TİP) екінші президенті, Социалистік революция партиясын құрған және оның президенті, Вьетнамдағы АҚШ-тың соғыс қылмыстарына қарсы Рассел трибуналының мүшесі. Ол Түркия саяси тарихындағы демократиялық социализмнің ең белгілі жақтаушыларының бірі ретінде танымал.

Өмірбаян

Мехмет Әли Айбар 1908 жылы Стамбулда дүниеге келген. Ол Осман әскері Мехмед Әли пашаның шөбересі, сондықтан түрік ақындары Назим Хикмет пен Октай Рифат Хорозкудың туысы, сондай-ақ мемлекет қайраткері Әли Фуат Чебесойдың туысы. Галатасарай орта мектебінде оқып, Стамбул университетінің құқық факультетін бітірген. Содан кейін құқық оқуын жалғастыру үшін Парижге көшті. Парижде ол марксистік әдебиетпен танысты. 1962 жылы түрмеден босағаннан кейін Түркия Жұмысшылар партиясының алғашқы басшысы болды. Ол партия басшылығына көтерілгеннен кейін ғана зиялы қауым партияға қатыстырыла бастады. Айбардың беделі партияға ғалымдарды тартты. Партия басшысы ретінде ол және оның жақтастары партияның бағыты мен жетістіктеріне жауапты болды. Айбар Кеңес Одағының Чехословакияға басып кіруіне қарсы болды, бұл партия ішінде дау тудырды. 1971 жылы Чехословакия мәселесі бойынша партия басшылығымен идеологиялық келіспеушілік нәтижесінде ол ТИП-тен кетті. 1975 жылы Социалистік партияны (кейін Социалистік революция партиясы деп аталды) құрды. Бұл партия 1980 жылы әскери төңкеріс салдарынан таратылды. Айбар Бертран Рассел құрған Халықаралық соғыс қылмыстары трибуналының мүшесі де болды. Мехмет Әли Айбар 1995 жылғы 10 шілдеде Стамбулда қайтыс болды.