Кіріспе
Түрік саясаткері Фелекнас Ука (17 қыркүйек 1976 жылы туған) – күрд тегіндегі неміс-түрік саясаткері. 1999 жылдан 2009 жылға дейін Германиядан Еуропалық парламент депутаты болды, «Die Linke» партиясынан. Фелекнас Ука 2005 жылы Ирак парламенті сайланғанға дейін әлемдегі жалғыз езид парламентарийі болды. Қазіргі таңда ХДП партиясының Батман округінен депутаты.
Feleknas Uca (born 17 September 1976) is a German Turkish politician of Kurdish descent. From 1999 to 2009, she was member of the European Parliament from Germany, serving with Die Linke. Feleknas Uca was at one time the world's only Yazidi parliamentarian until the Iraqi legislature was elected in 2005. She is currently HDP's Batman MP.
Өмір және жұмыс
Фелкнас Ука Батыс Германияның Төменгі Саксониядағы Цельде түрік иммигранттарының езид отбасында дүниеге келді. Ол Цельдегі гимназияны бітірген соң дәрігердің көмекшісі болып оқуға түсті және қашықтықтан білім алып Abitur емтиханын тапсырды. 2010 жылы ол әйелдер мен балалар құқықтарына бағытталған «Фелкнас Ука» қорын құрды. Ука сонымен қатар Terre des Femmes ұйымының жергілікті өкілі болды. 2014 жылдың шілдесіне дейін Фелкнас Ука Түркияның Диярбакыр қаласына көшкенге дейін Цельде тұрды.
Еуропадағы
1999 жылы 22 жасында ол Демократиялық социализм партиясының ұлттық тізіміндегі алты орынның біріншісі болып Еуропа Парламентіне сайланды. 5-ші Еуропалық парламентте (1999–2004) ол Мәдениет, білім және БАҚ, сондай-ақ тең мүмкіндіктер комитеттерінде жұмыс істеді. Ол Түркиядағы күрдтік топтармен жақын байланыс ұстады. Ол Еуропалық Одақ пен Түркияның бірлескен парламенттік комиссиясының мүшесі болды. PDS-тің 6-шы Еуропалық Парламентке сайлауға кандидаттарды іріктеу кезінде (2004–2009) Uca партияның ұлттық тізімінде жетінші орынға түсіп, оның мандатына қатты нұқсан келді. Бірақ сайлауда ол соңғы сәтті орынға қайта оралды. Еуропа Парламентінің депутаты ретінде ол Түркияда күрдтік мәселелердегі ұстанымы үшін сынға ұшырады. 2005 жылы Түркия полициясы Демократиялық халық партиясын (DEHAP) Уканың күрд тілінде сөйлеген сөзіне байланысты тергеді, онда ол сайлау шегін 10%-дан төмендетуді, жалпы кешірім жариялауды және барлық әскери операцияларды тоқтатуды ұсынды. 2009 жылы Uca Еуропа Парламентінен кетті. 2012 жылы ол Түркияның Стамбул әуежайында түрік түрмелеріндегі күрд тұтқындарына көп мөлшерде В1 витаминдерін апаруға тырысқаны үшін ұсталды және Германияға депортацияланды.
Түркияда
2014 жылдың шілдесінде Ука Түркиядағы күрд халқының ең ірі қаласы – Диярбақырға көшіп барды. 2015 жылдың 7 сәуірінде Ука ХДП партиясынан алдағы парламент сайлауына кандидат ретінде, езиддердің бірі болып сайлау тізіміне енгізілді. 2015 жылдың 7 маусымы мен 2015 жылдың 1 қарашасында өткен жалпы сайлауда ол Түркияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясына ХДП партиясынан Диярбақыр өкілі болып сайланды. Түрік баспасөзінде хабарланғандай, ол Әли Аталанмен бірге Ассамблеяға сайланған алғашқы езид мүшесі. 2016 жылдың мамырында оның парламенттік иммунитеті алынып тасталды, бұл әрекет бірнеше еуропалық саясаткерлер тарапынан айыпталып, қараланды. 2018 жылдың 24 маусымында өткен парламент сайлауында ол қайтадан сайланды.
Күрд саясаты
Ол 2015 жылы Cizre-дегі қатаң шара кезінде Cizre-ге барған депутаттар тобының құрамында болды. Ол күрд тілін қолдануды жақтайды және күрд тіліндегі театрлық қойылымдарға, шараларға тыйым салуға, сондай-ақ күрд тілінде сабақ беретін адамдардың қамауға алынуына қарсы. Ол Демократиялық аймақтар партиясы (ДАП) басқаратын муниципалитеттерде қолданылып келе жатқан бірлескен төрағалық жүйесін қолдайды және мемлекеттік тағайындалған сенім білдірілген өкілдердің ДАП-тың сайланған әкімдерінің орнына әкімдер міндетін атқаруын айыптайды.
Сыртқы саясат
Ол Түркиядағы Еуроодақ-Түркия серіктес делегациясының мүшесі және ХДП-ның сыртқы қатынастар жөніндегі бірлескен өкілі. Ол Сириялық Курдистанның Демократиялық одақ партиясы (ПЙД) басқаратын автономиялық үкіметін қолдайды. Ирактағы Ислам мемлекетіне (ИМ) қарсы езидтерді қорғағаны үшін Курдстан жұмысшы партиясына (ПКК) алғыс айтады. Түркия Кассациялық сотының мемлекеттік прокуроры Бекир Шахин 2021 жылдың 17 наурызында Конституциялық сотқа шағымданып, Ука және тағы 686 ХДП саясаткеріне саяси қызметтен бес жылға тыйым салуды сұрады. Шағым, партияның ПКК-мен ұйымдық байланыста болды деген айыптамамен, ХДП партиясын жабу туралы өтінішпен бірге ұсынылды.
Жеке өмір
Ол кез келген сәтте ұсталуға дайын және қамауға алынса, заттарымен бірге жиналған чемоданын алып жүреді.