Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұмсақ педаль немесе үнсіздеткіш педаль, пианинодағы бір педаль, әдетте педальдердің арасында сол жаққа орналасады. Гранд пианинода бұл педаль бүкіл механизмді (пернетақтасын қоса алғанда) сәл оңға жылдырады, сонда мойынтіректер, әдетте бір нота үшін үш ішектің барлығына соққы беретін болса, енді тек екеуіне ғана соққы береді. Бұл нотаның дыбысын жұмсартады және оның тембрін өзгертеді. Тембрге соққы беретін қалған екі ішектің, механизм жылғалысының нәтижесінде әдетте соққы ала бермейтін, мойынтіректің бөлігімен жанасуы да әсер етеді; бұл әдеттегідей жарқын емес, тұйық дыбыс тудырады (себебі, үнемі қолданылудан мойынтіректің жұмсақ бөлігі қатаяды).
The soft pedal or , is one pedal on a piano, generally placed leftmost among the pedals. On a grand piano this pedal shifts the whole action (including the keyboard) slightly to the right, so that the hammers, which normally strike all three of the strings for a note, strike only two of them. This softens the note and also modifies its tone quality. Tone quality is also affected by forcing the remaining two strings being struck to make contact with a part of the hammer felt which is not often hit (due to the whole action being shifted); this results in a duller sound, as opposed to the bright sound which is usually produced (due to the felt being hardened from regular use).
Тарих
Фортепианоны ойлап тапқан Бартоломео Кристофори жұмсақ педальдің негізгі қызметін ойлап тапты. Оның кейбір фортепианоларында, соққы механизмін жылдыру арқылы, соққылар әрбір нотадағы екі ішекке орнына тек біреуін ғана тигізуге болатын. Кристофоридің механизмі қолмен тоқтату болды, сондықтан оны пайдалану үшін бос қол қажет болды. Моцарт заманында (Fortepiano қараңыз) осы қызметті тізелік рычаг арқылы (пернетақтаның астында орналасқан) орындауға мүмкіндік беретін механизмдер ойлап табылды, ал 18 ғасырдың соңында бүгін бізге таныс педаль механизмі енгізілді. 18 және 19 ғасырдың басында фортепианоның көптеген ноталары үш ішекке дейін жетілді. Осы кезеңдегі жұмсақ педаль қазіргіге қарағанда тиімді болды, себебі оны нотаға үш, екі немесе тіпті бір ғана ішекті соғу үшін қолдануға болады – осыдан атаудың шығу тегі басталады. Қазіргі фортепианоларда ішектер тым жақын орналасқандықтан, нағыз "уна корда" әсерін алу мүмкін емес – егер педаль жеткілікті түрде жылдырылса, бір нотаға бір ішекті соққанда, соққы келесі нотаның ішегіне де тиеді.
The essential function of the soft pedal was invented by Bartolomeo Cristofori, the inventor of the piano. On some of his pianos, it was possible to move the hammer mechanism so that the hammers struck just one of the two strings per note. Cristofori's mechanism was a hand stop, necessitating a free hand for its use. By Mozart's time (see Fortepiano), mechanisms had been invented that permitted the same function to be carried out by a knee lever (located below the keyboard), and in the late 18th century the pedal mechanism familiar to us today was introduced. In the 18th and early 19th centuries, the piano had evolved to have three strings to most notes. The soft pedal of this time was more effective than today, since it was possible to use it to strike three, two, or even just one string per note—this is the origin of the name In modern pianos, the strings are spaced too closely to permit a true "una corda" effect—if shifted far enough to strike just one string on one note, the hammers would also hit the string of the next note.
Тіке және цифрлық пианинолар
Көптеген тік пианиноларда жұмсақ педальдің істеуі, балғалардың тыныш күйдегі орналасуын ішектерге жақындатады. Балғалардың қозғалу қашықтығы қысқарғандықтан, олардың ішектерге тию жылдамдығы төмендейді, соның салдарынан дыбыс деңгейі азаяды, бірақ бұл үлкен пианинодағы una corda педалы сияқты дыбыс сапасын өзгерте қоймайды. Тік пианинолардың тек аз ғана бөлігінде ғана una corda механизмі болады. Цифрлық пианинолар көбінесе осы педальды орган, гитара немесе саксофон сияқты пианино емес дыбыстарды, сол аспаптардың ойнау ерекшеліктеріне сәйкес өзгерту үшін қосымша пайдаланады. Осылайша, синтезатордағы "модуляция дөңгелегіне" ұқсас, дыбыс биіктігін өзгерту, Лесли динамиктерінің жылдамдығын, вибрато және басқа да әсерлерді нақты уақытта басқаруға болады. Педаль әлі де кейде орналасқан жеріне байланысты жұмсақ педаль деп аталады, бірақ оған модуляция педалы сияқты басқа да атау берілуі мүмкін.
On most upright pianos, the soft pedal operates a mechanism that moves the hammers' resting position closer to the strings. Since the hammers have less distance to travel this reduces the speed at which they hit the strings, and hence the volume is reduced, but this does not change tone quality in the way the una corda pedal does on a grand piano. Only a minority of upright pianos have una corda action. Digital pianos often additionally use this pedal to modify non piano sounds such as the organ, guitar, or saxophone in ways appropriate to those instruments' playing techniques. Pitch bends, Leslie speaker speed, vibrato, and so forth can thus be controlled in real time, analogous to the "modulation wheel" on a synthesizer. The pedal is still sometimes called the soft pedal because of its position, but it may have another name like modulation pedal.
Музыкалық нота
Жұмсақ педальді қолдану әдетте педальді қашан басу керектігін көрсету үшін сөздермен немесе белгілермен жазылады, ал *tre corde* немесе *tutte le corde* ("үш струна" немесе "барлық струналар") оны қашан босату керектігін көрсетеді. Дегенмен, орындаушы оны қалай қолдануда еркіндікке ие, және шығарманың тембріне немесе тыныштығына қажет деп ойласа, нотацияланбаған кезде де қолдануы мүмкін.
The use of the soft pedal is generally notated with the words or to show when the pedal should begin being used, and tre corde or tutte le corde ('three strings' or 'all the strings') for when it should be released. There is discretion for the performer in its use, however, and it can be used when there is no notation when the performer believes its timbre or quietness is called for by the piece.
Метафоралық қолданысы
Бір сөз ретінде қолданылғанда, «жұмсақ педаль» дегеніміз – нәрсенің күшін әлсірету, дыбысын басу, бұлдырату немесе жасыру; яғни, азырақ күшпен, сақтанып немесе тынышталған түрде іс-әрекет етуді білдіреді. «Una corda» термині қалыпты пианинолардағы екі немесе үш ішекке қарағанда, әр клавишаға бір ғана ішегі бар заманауи пианиноларға да қолданылады. Бұл конструкция пианиноның бастапқы даму кезеңінде, клавесин аспабынан өркендеген уақытты көрсетеді.
When used as a verb, soft pedal refers to the toning down, damping, muting or obscuring of a thing; it means to proceed in a less forceful, circumspect or subdued manner. The term una corda also applies to modern pianos constructed with only one string per key, as opposed to two or three strings in ordinary pianos. This construction refers to the early times of modern pianos when they evolved from harpsichords.