Индонезиялық гонг агэнг: Жава гамеланының ең ірі аспабы

Кіріспе

Индонезиялық музыкалық аспап

Гонг агянг (немесе гонг геде Яван тілінде, «үлкен гонг» деген мағына береді) – явандық гамелан музыкасында қолданылатын индонезиялық музыкалық аспап. Бұл Ява және Бали гамелан оркестріндегі қоладан жасалған ең үлкен гонг және яван тілінде «гонг» деп аталатын жалғыз үлкен гонг. Қытайлық немесе түрік там-тамдарынан айырмашылығы, индонезиялық гонгтар тұрақты, нақты дыбыс биіктігіне ие және таныс пүк-пүк дабылдың дыбысына ұқсамайды. Ол дөңгелек пішіндес, конустық, төмен қарай тарылатын негізі гонг бетінен кішірек, ал соққы беретін төселген балғамен соққы берілетін жері жылтыратылған дөңгелек болып келеді. Бұрын диаметрі шамамен осындай үлкен гонгтар жасалған, бірақ одан да үлкен гонгтар, әсіресе білім беру мекемелерінің бюджетіне сәйкес, көбірек таралған. Әр гамеланның кем дегенде бір үлкен гонгы болады, бірақ екеуі жиі кездеседі, ал ескі гамеландарда үш немесе одан да көп гонг болуы мүмкін. Гонг агянгқа көбінесе қойылымдар алдында немесе әр бейсенбі күні кешке гүлдер, тағам және/немесе құрбандық шалу үшін хош иіс жағылады. Оның жасалуы ең қымбат және ұзаққа созылатын процесс, себебі оны қалыптастыру кезінде пайда болатын кернеуден жарықтар пайда болып, қажетсіз дыбыс және тембрлік қасиеттерге байланысты бірнеше рет қайта құю қажет болады. Көзге түсетін дыбыс биіктігі – терең, анық естілетін, күркіреген дауыс немесе «теңіз толқындарының шуы» сияқты дыбыс. Гонгтың қарама-қарсы жартыларындағы шағын айырмашылықтар дыбыста қажетті «соққылы» эффектіні тудырады. Әр түрлі соққы жылдамдықтарына сәйкес, гонгқа субъективті, поэтикалық сипаттамалық аттар беріледі, баяу соққылар су толқындарымен, ал жылдам соққылар Биманың күлкісімен (Бима – Махабхарата эпосындағы Пандава ағайындыларының бірі) салыстырылады. Гонг адамның есту қабілетінің ең төменгі шегінде (20 Гц-тан 20 000 Гц-қа дейін) резонанс беру үшін жасалған. Дыбыс биіктігі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ Дельфтегі Нусантара мұражайындағы жақсы гонг агянгтың негізгі тоны 44,5 Гц екені өлшенген. Гонг Агянгта шамамен оншақты айқын, экспоненциалды түрде төмендейтін гармоникалықтар бар, олардың кейбір жиіліктері гармонияларға жақын, ал басқалары энармониялық. Көптеген гармоникалықтардың амплитудасы мен жиілігі бірнеше Герцтің баяу модуляциясына ие, ал 20 Герц шамасында жылдам модуляция байқалады. Гамеланның аспаптары гонг агянгтың негізгі тоны бойынша жасалады, ол слендро дыбыс биіктігінің «6» (енам, немесе нем) негізі болып табылады. Әдетте гонг гамеланның 6-шы дыбыс биіктігімен сәйкестендіріледі.

The gong ageng (or gong gedhe in Ngoko Javanese, means large gong) is an Indonesian musical instrument used in the Javanese gamelan. It is the largest of the bronze gongs in the Javanese and Balinese gamelan orchestra and the only large gong that is called gong in Javanese. Unlike the more famous Chinese or Turkish tam tams, Indonesian gongs have fixed, focused pitch, and are dissimilar to the familiar puke crash cymbal sound. It is circular, with a conical, tapering base of diameter smaller than gong face, with a protruding polished boss where it is struck by a padded mallet. Gongs with diameter as large as have been created in the past, but gongs larger than about are more common especially to suit the budget of educational institutions. There is at least one large gong in each gamelan, but two are common and older gamelans may have three or more. Gong ageng are often proffered ritual offerings of flowers, food, and/or and incense before performances or each Thursday evening
It is the single most costly and lengthy item to fabricate and often requires multiple re castings due to stress cracks created in the beating process of forming it and undesired tonal or timbre qualities. The pitch desired is very deep, distinctly pitched rumble that sound like thunder or the "rolling waves of the sea". Slight differences in the opposite halves of a gong create a desired "beating" in the sound. It is named according to subjective poetic descriptive images for different speeds of beats, comparing slow beats with waves of water and faster beats with Bima's laughter (Bima is one of the Pandawa brothers in the Mahabharata epic). The gong is fabricated to resonate at the lowest thresholds of human hearing (20 Hz to 20,000 Hz). Actual pitch will vary, but a fine gong ageng of example of the Nusantara Museum of Delft was measured to have a fundamental tone of 44.5 Hz. The Gong Ageng has about a dozen prominent exponentially decaying partials, with some component frequency ratios that closely correspond to harmonics and others that are enharmonic. Many of the partials have a slow amplitude and frequency modulation of a few Hertz, and a faster modulation around 20 Hz. The instruments of the gamelan are then fabricated on the fundamental tone of the gong ageng pitch is basis of the slendro pitch "6" (enam, or nem) of It is typically pitched to match the 6 of the gamelan.

Функция

Гонг агэнг үлкен фразалық құрылымды немесе гонганды белгілейді. Гонган құрылымы ішінде, гонг суукан мен кемпул уақыттың кіші бөлімдерін көрсетеді. Гонган – гонг агэнг соққылары арасындағы уақыт кезеңі, ол темпке (ирама) және құрылымның ұзындығына (бентук) бағынады. Гонган – гамеланның колотомиялық құрылымындағы ең ұзақ уақыт кезеңі. Ірі гендингтерде (композицияларда) тек гонг агэнг қолданылады. Кейбір гамелан жиынтықтары шығындарды ескере отырып, гонг агэнгті пелог және слендро шкалалары үшін пайдаланады. Кератон (сарай) жиынтығында екі гонг агэнг болады. Гонг суукан немесе гонг сием – жиынтықтағы кіші гонг, ол кіші фразалар үшін қолданылады. Ол әдетте жоғарырақ дыбысталады, және пелог пен слендро үшін әртүрлі тонмен реттеледі. Көптеген гамеландарда әртүрлі аяқталу ноталары мен әртүрлі патеттер үшін бірнеше гонг суукан болады. Ең көп таралғаны – патет санга мен лима үшін 1, пелог патет нем мен баранг, сондай-ақ слендро патет нем мен манюра үшін 2. Әдетте, 1-ге немесе 5-ке аяқталатын гатра үшін 1, ал 2-ге немесе 6-ға аяқталатыны үшін 2 ойнатылады. Кейбір гамеландарда гонг суукан 3 де кездеседі. Гуонг агэнг сундалық гамеланда да ұқсас рөл атқарады (мысалы, дегунг). Бали гамеландағы кемпур гонг сууканға ұқсас (жавалық кемпулмен шатастырмау керек). Басқа индонезиялық және филиппин мәдениеттерінде оның аналогы – агунг.

Мәдениеттік аспектілер

Гонг агэнг – гамелан оркестрінің орталық және негізгі бөлігі болып табылады. Гонг агэнг туралы салыстырулар Индонезия, әсіресе Ява және оған байланысты Бали қоғамдық мәдениеттерімен жасалады. Өте үлкен (және қымбат) гонг агэнг көбінесе мемлекеттік қолдаумен жүзеге асырылатын жобаларға арнайы тапсырыс беріледі. Екі танымал мысалы – Сурабая теңіз кемежайындағы мүсін (салмағы 2000 кг-дан астам) және Джакартадағы Анкол теңіз жағалауындағы мүсін (диаметрі шамамен 3 метр, салмағы бірнеше мың килограмм). Бұл екі бұрынғы гонг агэнгтің дыбысы теңізде 20 шақырымға дейін естіледі. Ырыс немесе маңызды оқиғаларда гонг агэнг соғылады, дәл батыс қоғамында лента кесілгендей немесе шампан бөтелкесі сындырылғандай (ғимарат немесе кеме тапсыру, жобаны іске қосу, маңызды бизнес келісімін аяқтау және осыған ұқсас жағдайларда). Джакартадағы бай, негізінен явалық аристократтардың үйлерінде гонг агэнг қонақтардың келуін хабарлау үшін қолданылады. Кемпіл – аз маңызды қонақтарды шақыру үшін пайдаланылады.