Кіріспе

Cherry picking салықтан жалтару – 1970 жылдары мен 1980 жылдардың басында Австралияда қолданылған салықтан қашудың бір түрі. Компаниялардың зейнетақы қорларына жасаған жарналары салықтан жеңілдік алып, бірақ ақша бірден компанияға қайтарылып отырды. Салық схемаларының жіктелуінде, бұл схема мақсатталған жүйенің айқын теріс пайдалануы болып табылды. Австралиялық салық басқармасы осы схемаға, кем дегенде кейбір жағдайларда, қорлардың шын мәнінде қызметкерлерге тиесілі еместігі (салық жеңілдігін алу үшін заңмен белгіленген талап) негізінде қарсы шара қолдана алды.

Операция

Компания зейнетақы қорын құрып, оның басқарушысы ретінде еншілес компания болады. Компания бұл қорға белгілі бір қызметкерлердің мүддесі үшін ақша төлейді. 1936 жылғы Табыс салығын бағалау туралы заңның 82AAE (кейін күшін жойған) бабына сәйкес, мұндай төлемдер салықтан шегерілетін (бастапқы жалақының 5 пайызы немесе 400 доллар, қайсысы жоғары болса, соның шегінде). Бірақ қордың басқарушысы ақшаны компанияға тиімді шарттармен, мысалы, төмен пайыздық ставкамен және кепілсіз түрде қайтарып беретін. Осылайша компания салық жеңілдігін алып, ақшасын сақтап қалды. Қызметкерлер алданбады. Олардың жалақысы мен еңбек шартында зейнетақы қарастырылмағандықтан, олар күткеннің бәрін алды және өз атынан ашылған зейнетақы қор туралы хабардар болған жоқ. Қордың басқарушысы әдетте Австралия салық қызметіне жылдық есептерінде қордың барлық мүшелеріне жәрдемақы алу құқықтары туралы хабарланғанын көрсетуі керек еді. Бірақ бұл ешқашан орындалмады, қызметкерлерді қасақана қараңғыда ұстады. Компания басшылары қызметкерлердің қордың жәрдемақы төлеуге қатысты формальды талаптарын орындамауына ықпал етті. Мысалы, мүше зейнеткерлік жасқа жеткенше компанияда жұмыс істеуі керек болуы мүмкін. Қызметкерлер жұмыстан босатылды немесе осы жасқа дейін кетіп қалуға көндірілді, ал олардың білмейтіндей жоғалтқан жәрдемақылары қордың резервтеріне айналды немесе басқа мүшелерге (әдетте компания иелері кіретін) берілді.

Раимор

1981 және 1982 жылдары Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы сотында Келли мен Raymor (Illawarra) Pty Ltd ісі бойынша вишня жинау схемасының бір түрі жарияланды. Raymor компаниялар тобы Пол және Уильям Келли ағайындыларына тиесілі болды және 1973 жылдың маусым айында зейнетақы қорын құрды. Қорды басқарған компания – Raymor (Illawarra) Pty Ltd, директорлары ағайындылар және олардың сенімді хатшысы Джой Моусон болды. Қордың құрылу мақсаты тек салықтық жеңілдіктер алу болды, сондықтан қызметкерлерге хабарланғанмен, аталған идеядан бас тартқандай әсер қалдыруға рұқсат етілді. Raymor компаниялары 1973 жылдың 30 маусымынан 1977 жылдың 30 маусымына дейінгі кезеңде жасалған жарналар бойынша, шамамен 1000 қызметкерге (бірақ барлығы бір уақытта емес, штаттық айналым жоғары болды) 2,8 миллион доллар сомасында шегерімдер сұрады. Қор ақшаны жылдық 2,7%-дан 4,4%-ға дейінгі мөлшерлемемен қайтарып берді. Сонымен қатар, кейбір басшыларға салықтан босатылған жалақыны арттыру мақсатында (несие салық салынатын табысқа жатпағандықтан) ақша берілді. 1977 жылы схема тоқтатылды, себебі әрбір қызметкер үшін шегерімнің ең жоғары лимитіне жетілді. Уильям Келли тіпті үш кішкентай баласын (музыканттар ретінде жұмыс істейді деп көрсетілді) қорға тіркеп, қызметкерлер санын арттырды. Осыдан кейін М. Моусон зейнетке жақындап келе жатқан қызметкерлердің тізімін жүргізді, себебі олар (білмесе де) жәрдемақы алуға құқылы болады. Мұндай қызметкерлерге зейнетке ертерек шығу ұсынылды немесе олар уақытша жұмысқа немесе басқа да байланысты компанияға қайта қабылданды. Ешбір қызметкерге ешқандай жәрдемақы төленбеді. Бұл мәліметтерге себеп – Пол Келлинің бизнестің күнделікті ісіне араласпауы, ал ағасы Уильямның компания ісін өз пайдасына, яғни теңсіздікке ұрындырып отырғанына күдік тудыруы болды. Уильям Келли мен М. Моусон Пол Келлидің қордың қаржылық есептерін тексеруіне кедерлес болу үшін Raymor (Illawarra) Pty Ltd компаниясын қордың сенімді басқарушы лауазымынан кетіруге мәжбүр етті. Содан кейін Келли қор мүшелері атынан сотқа жүгініп, ағасы мен М. Моусонның сенімді басқарушылар ретіндегі міндеттерін бұзғанын мәлімдеді. Пол Келлидің қор мен оның мүшелері туралы шынайы алаңдағаны күмәнді, себебі ол схеманың басталуынан бері оны білген. Сот судьясы Вуттеннің айтуынша, бұл, мүмкін, "ағасын жазалауға ыңғайлы құрал" болған шығар. Дегенмен, іс бітірілді (Пол Келли іс барысында қайтыс болды). Судья Вуттен бұл жағдайға риза болмағандай көрінді және қор мүшелерін қорғау үшін бұйрық беруге мүмкіндік алғанын қалаған болар. Ол өзінің есебінде сот ережелерін келтіріп, талапкердің істі тоқтату туралы өтінішін қабылдауға міндетті екенін көрсетті. Бірақ ол есебін Австралиялық салық қызметіне (ATO) және Бас прокурор мен Әділет министрлігіне жіберді. ATO кейіннен салықтық бағалауды өзгертіп, Raymor тобының зейнетақы қорына жасаған жарналары бойынша шегерімдерді мойындамады. Raymor 1990 және 1991 жылдары Raymor Contractors Pty Ltd / Federal Commissioner of Taxation ісі бойынша Федералды сотқа шағым түсірді. Бұл іс суперкорга жасалған төлемдердің 82AAE бөлімінің шегерімге жатқызу талаптарын орындау-орындамауына байланысты болды. Аталған бөлімге сәйкес, жарна "зейнетақы төлемдерін немесе оның күтіміндегі адамдарды қамтамасыз ету мақсатында" жасалуы керек еді. Сот төлемдердің мақсаты қызметкерлерге жәрдемақы беру емес, компанияға салықтық жеңілдіктер беру екеніне көз жеткізді және ATO пайдасына шешім шығарды.