Кіріспе

Мехер Бабаның "Құдай сөйлейді: жаратылыс тақырыбы және оның мақсаты" атты діни кітабы – Мехер Бабаның ең басты кітабы және оның жақтастары қолданатын ең маңызды діни кітап. Онда Мехер Баба жаратылыс процесі мен оның мақсатына қатысты өз пікірлерін жазады. 1955 жылдан бері басылып келеді.

Шолу

"Құдай сөйлейді" – Мәһер Бабаның ең маңызды жарияланған кітабы. Кеннет Лакс, филология ғылымдарының докторы, былай деп жазады: "Құдай сөйлейді" – Мәһер Бабаның маңызды кітабы және ол өте қиын. Бірақ бұл Бабаның маңызды кітабы ғана емес, жалғыз кітабы. Мәһер Бабаның басқа кітаптары, мысалы "Дискурстар" және "Адамзатты тыңдаңыз", "Құдай сөйлейді" сияқты кітаптар ретінде жазылмаған, олар эсселер мен хабарлар жинағы. Мәһер Баба "Мен үйрету үшін емес, ояту үшін келдім" деп мәлімдеген және ақыл-эсті кемелдікке жету жолы деп санамаған. Алайда "Құдай сөйлейді" кітабында Мәһер Баба метафизика мәселесін басқа үнді рухани ұстаздарына қарағанда тереңірек зерттейді. Аллан Коэн, "Аң-сезімді меңгеру" кітабының авторы, доктор, Мәһер Бабаның "әлемнің жаратылуы, мақсаты және эволюциясы туралы түсіндірмелері бұрын жазылғандардың ішіндегі ең толыққандысы болуы мүмкін" деп жазады. "Құдай сөйлейді" кітабына жазған шолуында шығыстанушы, "Тибет өлілер кітабының" ағылшын тіліндегі түпнұсқа аудармашысы Уолтер Эванс Венц былай деп жазды: "Біздің заманымызда да, тарихтың ешқандай белгілі кезеңінде де ешбір ұстаз Мәһер Баба "Құдай сөйлейді" кітабында сананы осы деңгейде мұқият талдаған емес". "Құдай сөйлейді" әлемді және оның мақсатын түсіндіруде қатаң түрде екіұстанымды емес көзқарас ұстанады, оқырманды атманың (жанның) рухани сапары арқылы оның қиялдағы эволюциясы, қайта тууы және инволюциясы арқылы оның мақсатына, оның бастауына – Параматмаға (Жоғары жанға) жеткізеді. Сапар Құдайдың бейсаналы күйінен ("Құдайдың өзгеше жағдайынан тыс") Құдайдың саналы күйіне ("Құдайдың жағдайынан тыс") аяқталады. Коэн былай деп қорытындылайды: "Ол әлемді шексіз болмыс аренасы ретінде сипаттайды, онда шектелген жанмен сәйкестендірілген шексіздік өзінің Жоғары Жан ретіндегі өзімен бірлігін сезіне бастайды".

сананың пайда болуы

Құдай сөйлейді" бойынша, сана эволюциясында, Жанның өзінің не екеніне, немесе басқа нәрсеге қатысты санасы пайда болмас бұрын, шексіз, әсер қалдырмайтын, тыныш беймәлім күй болады. Мехер Баба бұл күйді Құдайдың мәңгілік, одан да артық күйі (немесе Паратпар Параматма) деп атайды, ол Өзінің де, өзінің шексіз жасырын қасиеттерінің де сезімін білмейді. Бұл шексіз күйде ешқандай айырмашылығы жоқ, көрінбейтін Барлық нәрсе жасырынып жатыр. Мехер Баба адамның терең ұйқыдағы санасының жағдайы, Құдайдың бастапқы құдайлық терең ұйқы жағдайымен бірдей екенін айтады. "Құдай сөйлейді" авторы Чарльз Пурдом осы тұжырымды қысқаша былай түсіндіреді: "Бастамасы жоқ бастамада, одан да артық әлемде Құдай толыққанды ұйқыда жатыр. Мехер Бабаның айтуынша, "Барлық" ішінде "Ешнәрсе" де бар. Параматмада "Мен кіммін?" деген сұрақпен бірінші күш жасырынып тұр, ол көріне бастайды. Бұл бірінші күш, бір шекті, бірақ шексіз нүктеде "Ом нүктесі" немесе "Жаратылыс нүктесі" ретінде көрінеді. Осы нүкте арқылы Ешнәрсе біртіндеп Барлықтың көлеңкесі ретінде пайда болады және бұл көрініс шексіз кеңейе бастайды. Бірінші күштің пайда болуымен бірге, шексіз Жан, зор дүрбелеңде, өзінің алғашқы күшті әсерін сезінеді, өйткені ол өзін жобаланған Ешнәрсемен теңестіреді. Осы тәжірибеде, бірінші иллюзиялық бөліну (жеке сәйкестік сезімі) айырмашылығы жоқ жағдайда орын алады. Жан, өзінің нағыз болмысын әлі сезінбеген күйде, осы алғашқы әсер арқылы өзінің көлеңкесімен теңестіріледі, осылайша екілік иллюзиясын бастайды. Бұл алғашқы оқиғаны түсінуді жеңілдету үшін Баба шексіз мұхит пен сол мұхиттың бір тамшысын мысалға келтіреді. Бұл мысалда Параматма (ведантика термині, Мехер Бабаның айтуынша, батыс әлеміндегі Жан үстіне ең жақын ұғым) шексіз және шексіз мұхитқа теңеледі. Бұл мұхиттың кез келген тамшысы (жекеленген Жанды білдіретін тамшы) – мұхиттың өзі, себебі тамшылар арасындағы ешқандай айырмашылық әлі анықталмаған. Егер Бірінші Күштің пайда болуын мұхиттан бір тамшының бөлінуі деп елестететін болсақ, онда шексіз мұхит осы тамшы арқылы өзіне тек шексіз және шексіз мұхиттың ең шекті, ең шағын тамшысы ретінде қарайды. Мехер Бабаның Алланың қиялындағы өзгерістерді және сананың дамуын түсіндіру үшін метафора мен теңеуді қолданғанын, және ол ешқандай жағдайда метафизикалық мұхитты немесе нақты тамшыларды сипаттамайтынын есте ұстаған жөн. Чарльз Пурдом жазғандай, "Мұхит" – тек символ, басқа ештеңе емес.

Эволюция

Мегер Бабаның айтуынша, бөлінбейтін Жанның санасы өзінің мәңгілік Өзін сәйкестендіретін алғашқы формалар жеті газ тәрізді формалар (жетіушісі – Сутек, төменгі жазбаға сәйкес). Бірақ, бұл өте абстрактілі нысандар, қарапайым адамның түсінігінен тыс болғандықтан, ыңғайлы болу үшін сананың алғаш байланысқан формасы тас формасы деп сипатталады. Осы форма арқылы жеке жан, тастар әлеміне қатысты сезімдерді бастан кешіре отырып, өзін таспен байланыстырады. Осы байланыстан туындаған барлық сезімдер толыққанда, жан өзін сол формадан бөліп, келесі тас түріне өтеді. Тас түрлерінің барлық сезімдік диапазоны толыққан соң, жан өзін металл әлемінің формаларымен байланыстыруды бастайды, содан кейін эволюция арқылы одан әрі дамиды. Бұл эволюциялық процесте жеті маңызды секіріс айтылады: тастан металға, металдан өсімдікке, өсімдіктен құртқа, құрттан балыққа, балықтан құсқа, құстан жануарға және соңында адамға. Мехер Баба формалардың дамитын геометриялық схемасын сипаттайды. Тас және металл формаларында сана, ерікті қозғалысы жоқ, жатқан, жиырылған күйде өзін-өзі көрсетеді. Өсімдік формаларында сананың күшеюі тік қалпымен және топырақ пен тау жынысына тік тұру үшін сүйенумен байланысты. Құрт формаларында (Мер Баба өз мақсаты үшін барлық құрттарды, жәндіктерді, бауырымен жорғалаушыларды және қосмекенділерді қамтиды) ерікті қозғалысы бар, бірақ иіліп, көлденең қозғалатын тіршілік тәжірибесіне жетеді. Балық формасында сана суда ерікті қозғалатын, бірақ көлденең жатқан тіршілік иесі ретінде өзін-өзі көрсетеді. Құс формасында сана, ұшуға қабілетті және сәл тік қалпын сақтай алатын формамен сәйкестендірілу арқылы байиды. (Төрт аяқты) жануар формасында, одан дамыған қасиеттерімен бірге, тік қалпы күшейеді. Адам формасына жеткенде, сана толық дамиды және идеалды орта арқылы толық тік қалпымен өзін-өзі көрсетеді. "Құдай сөйлейді" кітабында Чарльз Дарвиннің эволюция теориясы туралы ештеңе айтылмағандықтан, бұл процесті биологиялық тізбектейлік емес, сананың дамуы ретінде қарастыру керек. Мехер Бабаның түсіндірмелері биологиялық эволюцияның ғылыми жаңалықтарын жоққа шығару үшін емес, процестің басқа бір жағын зерттеу үшін берілген.

Қайта туылу

Эволюция процесінің барлық кезеңінде жан өзін дамитын денемен (шарир) саналы түрде байланыстырып келеді, бірақ білмейтіні сол, ол өзін дамитын нәзік және ақыл-ой денесімен (пран және мана) да байланыстырып келеді. Нәзік сфера – энергия, яғни прана, оның бір түрі – ядролық энергия. Кітапта ол сондай-ақ, Құдайдың өмір сыйлайтын күші немесе тынысы деп те аталады. Ақыл-ой сферасы – инстинкттердің, сезімдердің және соңында ойлар мен тілектердің мекені. Адам пішініне жеткенде, жалпы денемен қатар, нәзік және ақыл-ой денелері де толық дамиды. Олар әлі де беймәлім болса да, жан олар арқылы тиісті сфераларда жанама түрде әрекет етеді. Адам денесі өлгенде, жан жиналған әсерлерді нәзік және ақыл-ой денелерімен байланыстыру арқылы сақтап, оларды одан әрі сезінеді, келесі адам пішінімен қосылғанға дейін және оның ішінде жаңадан туғандай болады. Өлім мен туылудың арасында жан жиналған әсерлердің ашылуын қатты сезінеді. Сондықтан, осы әсерлердің сапасына байланысты (ерлік немесе жамандық, жақсылық немесе жамандық), жанның санасы жұмақ немесе тозақ күйін бастан кешіреді. Көптеген әсерлер тозығып біткеннен кейін, уақытша тепе-теңдік орнатылады және жан келесі адам пішінімен байланысуға дайын болады. Жанның адам пішінінде қайта-қайта тууы реинкарнация деп аталады. Бабаның «реинкарнация» сөзін қолдануы Теософия мен басқа да эзотерикалық мектептерде айтылатын «жанның көшіп-қонуы» тұжырымымен сәйкес келмейді. Мехер Баба үшін жан іс жүзінде «көшпейді», себебі ол ешқайда кетпейді, өйткені ол мәңгілік Жоғары Жанның ішінде және баратын жері жоқ. Керісінше, Мехер Баба үшін «реинкарнация» – иллюзияда туған формалармен байланысу және байланыстан үзілу, яғни «сананың үзіліссіз қауышуы мен ажырасуының ерікті емес процесі». Реинкарнация кезінде сана жиналған әсерлердің салмағынан құтылуға тырысады. Бірақ ол бұрын жинаған әсерлеріне қарама-қарсы әсерлермен байланысуға тырысқандықтан, жаңа әсерлерді жинауға одан да көп бейім болады. Осылайша жан әртүрлі орындарда, түрлі діндерде, әр түрлі қасталарда, әр түрлі адам өмірінде, ер немесе әйел, бай немесе кедей, күшті немесе әлсіз, сұлу немесе келбетсіз, қара немесе ақ болып, сансыз өмірлерді бастан кешіреді. Тек көптеген туылулар мен өлімдерден кейін ғана адам тәжірибесінің шегі толығымен аяқталады. Осылайша жан жалпы әлемнен өзін бөліп, оның санасы нәзік сфераны сезінуге мүмкіндік алады.

Инволюция

Кең көлемді әсерлер әлсірегенде, сана сыртқы әлемнен көз бұрып, ішкі әлемге назар аудара бастайды. Бұл оның инволюциясының басталуын көрсетеді. Бірте-бірте жалпы әсерлер нәзік әсерлерге айналады, олар арқылы жан нәзік әлемді сезінеді, ал нәзік әсерлер толыққан соң, олар ақыл-ой әсерлеріне айналады, олар арқылы жан ақыл-ой әлемін сезінеді. Осы процесте жан өзінің жалпы құралы арқылы жұмыс істеуін жалғастырады – көреді, жейді, ішеді, жүреді, ұйықтайды, бірақ сана енді жалпы денемен немесе әлеммен, сондай-ақ нәзік денемен және әлеммен байланыспайды. Соңында, ақыл-ой әсерлері толыққанда, сана иллюзиямен байланысын үзіп, жанды тікелей қабылдайды. Осы инволюция жолы рухани жол деп аталады. Осы жолды басып өту кезінде жанның санасы алты жазықтықты кезеді, жетіншісі – барлық иллюзиялардан толық азаттық. Бірінші үш жазықтық нәзік сфераға жатады, төртіншісі – нәзік және ақыл-ой сфераларының арасындағы шекте, ал бесінші және алтыншы жазықтықтар ақыл-ой сферасында орналасқан. Бірінші жазықтық жалпы және нәзік сфералардың шегінен басталады. Мұнда жан өзінің жалпы және нәзік сезімдері арқылы бір мезгілде нәзік құбылыстарды сезіне бастайды. Ол нәзік дыбыстарды естиді және нәзік иістерді сезінеді, бірақ олардың мәні жалпы эквиваленттерінен мүлдем өзгеше. Соңында, ол өзінің нәзік денесі арқылы нәзік әлемді қабылдайды және екінші жазықтыққа жетеді. Мұнда жан шексіз энергияны сезіне бастайды және қозғалатын заттарды тоқтату немесе құрғақ құдықтарды таза сумен толтыру сияқты шағын кереметтер жасауға қабілетті. Оның тәжірибесі, жалпы әлемді сезінбегендіктен, нәзік әлемнің көріністері, иістері мен дыбыстарының нәзік әсерлерін тудырады. Сананың одан әрі инволюциясы жанды үшінші жазықтыққа жеткізеді. Мұнда жан шексіз энергияның көбірек аспектілерін пайдалана алады, мысалы, соқырларға көру қабілетін қайтару немесе мүгедек аяқ-қолдарды қалпына келтіру сияқты үлкен кереметтер жасауға қабілетті. Сана төртінші жазықтыққа жеткенде, өте ерекше күйде екенін сезінеді. Ол энергияның шексіз әлеуетін толыққанды сезінеді, оны толыққанды пайдалана алады және сонымен қатар ақыл-ой әлемін де сезінеді. Бұл жаңа байланыс осы зор әлеуетті пайдалануға өте күшті құштарлықты тудырады. Осы сәтте сана өзінің ұзақ дамуындағы ең үлкен қауіпке тап болады. Өз сезімдері мен ойларын бақылай алмайтын жан шексіз энергияны басқаруға қатты құштар болады. Егер осы жазықтықтың шексіз әлеуеті дұрыс пайдаланбаса, сана толығымен ыдырап кетеді және жан өзін қайтадан тас түріндегі санаға қайтарады, содан эволюцияның ұзақ жолын қайтадан бастауы керек. Егер ол осы энергияны пайдаланбаса, онда ол төменгі ақыл-ой жазықтығына түседі, ал егер оны мүлдем өзімшілдіксіз, алдамшы басқалардың рухани дамуы үшін пайдаланса, тіпті жоғары ақыл-ой жазықтығына тікелей көтеріледі. Төртінші жазықтықтың энергиясына қол сұғып, сананы өзгертпей, бесінші жазықтыққа, төменгі ақыл-ой әлемі деп аталатын жерге кіреді. Бұл – зерттеу мен ойлаудың ақыл-ойы, ол негізінен ой ретінде жұмыс істейді. Бұл жазықтықтағы сана адамды ойларды (бірақ ақыл-ойды емес) тудыруға немесе нәзік саналы жандарды басқаруға қабілетті етеді. Бұл жерде жан өз сезімдері мен құштарлықтарын әлі де бақылай алмайды, бірақ ол өзінің қабілеттерін дұрыс пайдаланбайды және енді нәзік сфераны сезінбейді, кереметтер жасай алмайды. Сананың одан әрі инволюциясы оны алтыншы жазықтыққа, яғни жоғары ақыл-ой әлеміне жеткізеді. Мұнда жан ойдан тыс және тек сезімдерді ғана сезінеді. Бұл жерде жан Құдайды барлық жерде және барлық нәрседе "бетпе-бет" көреді, бірақ ол әлі Құдайды өзінде көре алмайды. Бұл жерде жан өзінің сезімдері мен құштарлықтарын толыққанды бақылай алады және сондай-ақ сезімдерді (бірақ жүректерді емес) басқара алады. Құдаймен немесе Құдайдың сүйіктісімен бірлікте болуды аңсау осы жерде ең күшті көрініс табады. Бірақ жан бұл соңғы қашықтықты өздігінен өте алмайды. Тек қана Садгурудың, немесе Ұстаздың күшімен ғана бұл соңғы бірлік жүзеге асырылады. Сонымен, бесінші және алтыншы жазықтықтарда жанның Құдайға деген сүйіспеншілігі, яғни ол өзінің сүйіктісін жақсы көреді, басым болады.