Кіріспе

Франсиско Морасан стадионы – Гондурас қаласы Сан-Педро-Суланың үш стадионының бірі. Бұл Гондурастың Ұлттық кәсіби футбол лигасының ойындары мен Солтүстік, Орталық Америка және Кариб футбол конфедерациясы (CONCACAF) мен ФИФА халықаралық матчтары мен жарыстары үшін ресми стадион. Бұл «Реал Испания» клубының және кейде «C. D. Marathón» клубының ресми үй стадионы. Онда концерттер, діни қызметтер және шерулер сияқты басқа да шаралар да өткізіледі. ФИФА шектеулеріне сәйкес стадионның сыйымдылығы 18 000 адамды құрайды, ал Гондурас футбол федерациясы мәліметінше – 21 500 адамға дейін. Франсиско Морасан стадионында ірі спорттық жарыстар, турнирлер және Гондурас құрама командаларының әлем чемпионатына іріктеу матчтары өткізілген. Сонымен қатар, CONCACAF аймағына жататын 17, 20 жасқа дейінгі және Олимпиадалық құрамалардың іріктеу турнирлері де осы стадионда өткізілді.

Орналасқан жері

Генерал Франсиско Морасан стадионы Гондурас қаласы Сан-Педро-Суланың 12 және 14 даңғылдары арасында орналасқан. "Сол Сур" деп аталатын трибуналар Морасан бульварына қарап орналасқан. Ал трибуналары жоқ бөлігі Үшінші көшемен шектеседі. Сан-Педро-Сула қаласында тағы екі стадион да бар (Олимпико-Метрополитано және Янкель-Розенталь). Бұл қала коммерциялық маңыздылығы мен көп тұрғындарының саны үшін Гондурас елінің өнеркәсіптік астанасы деп есептеледі немесе осылай аталады. Сондықтан, бұл Гондурас Республикасының екінші ірі қаласы екені даусыз. Стадион Сан-Педро-Сула қаласының жақсы орталық орнында, қаладағы ең жақсы қонақүйлерге, мейрамханаларға және спорттық жаттығу орталықтарына өте жақын орналасқан. Сонымен қатар, Франсиско Морасан стадионы Сан-Педро-Сула қаласын ел астанасы Тегусигальпа және елдің ірі порты Пуэрто-Кортеспен байланыстыратын басты жолдарға жақын орналасқан. Қаланың халықаралық әуежайы Рамон Вильде Моралес стадионынан шамамен 15 минуттық жерде, ал Сан-Педро-Суланы елдің басқа аймақтарымен байланыстыратын автобус терминалы стадионнан 5 минуттық қашықтықта орналасқан.

Басталуы

Кейбір жергілікті тарихшылардың айтуынша, генерал Франсиско Морасан стадионы 1938 жылдан бастап біртіндеп салынған. Бұл туралы 2013 жылы стадион әкімшілерінің бірі Бенедикто Муньос Сан-Педро-Сула қаласындағы спорт жаңалықтары арнасына сұхбат берген болатын. Оның айтуынша, 1938 жыл шамасында, дәл қазіргі стадион орналасқан жерде, аудандық және айналасындағы елді мекендердің командалары спорттық жарыстарын өткізе бастады. Муньостың сөзіне қарағанда, сол кезде Морасан "Муниципалды спорт саябағы" болған. Басқа жергілікті тұрғындар да Муньостың пікірін қолдайды және бұл бастапқыда баскетбол, бейсбол, теннис және футбол алаңдары бар саябақ болғанын бірнеше рет айтты. Осы саябақта ойнаған адамдар Сан-Педро-Сула муниципалитетіне стадион салу туралы өтініш білдірген. Кейін, бірнеше демеушілердің көмегімен стадион құрылысы басталды. Стадионның атының (Франсиско Морасан) себебі – бұл нысан Морасан бульварының жанында орналасқан. Қала тұрғындарының айтуынша, 1940 жылдан бастап Сан-Педро-Сула қаласының патриоттық шерулері Орталық саябақтан басталып, әрқашан Морасан бульварымен аяқталады, онда колледждер мен мектептер, мысалы, Хосе Тринидад Рейес және Хосе Сесилио дель Валле сияқты көптеген білім ошақтары генерал Франсиско Морасанның ескерткішіне гүлдер мен сыйлықтар сыйлады. Содан бері стадион "Estadio Francisco Morazán" деп атала бастады.

Стадионның қирауы мен өртелуі

1974 жылдың 17 наурызында Ұлттық лига чемпионатында CD Olimpia мен CD Marathon арасындағы ұлттық классико ойыны жоспарланған болатын. Билеттер мен тегін кіру билеттерінің саны артық болғандықтан, "Моразан" стадионы сыйымдылығынан көп жанкүйерді қабылдады. Бұл жағдай стадион ішінде толыққанды хаос тудырды. Осы жанкүйерлерді дұрыс орналастыру үшін стадион әкімшілігі оларды алаңның шетіне орналастыруға мәжбүр болды. Төрешілер бұл жағдайды байқаған соң, бұл ойыншылар мен жанкүйерлер үшін де қауіпті деп санады, сондықтан ойынды күшін жоюға шешім қабылдады. Ойынның тоқтатылуы нәтижесінде ашуланған жанкүйерлердің вандализм және зорлық-зомбылық актілері орын алды. Бұл өз кезегінде ондаған адамның жарақаттануына, сондай-ақ "Моразан" стадионының толыққанды қирауына және өртелуіне әкелді. Келесі күні Гондурас газеттерінің кейбіреулері бас беттерінде "Біз стадионсыз қалдық!" (ұлттық спортта аза тұту күні) деп жазды, ал Сан-Педро-Сула қаласының "La Prensa" газеті "Жанкүйерлер Моразан стадионын қиратты" деген тақырыппен мақала жариялады.

Қайта құру

Франсиско Морасан стадионы бірнеше рет қайта жаңғыртылған. Алғашқы рет 1974 жылы қирағаннан кейін қайта жаңғыртылды. Сол кезде "Sombra sur" деп аталған оңтүстік трибуналар толығымен ағаштан салынған. Бірақ стадион өртенгеннен кейін бетоннан қайта салынды. "Preferencia" және "Silla" деп аталған басқа трибуналар да қайта құрылды. Бұл инвестиция шамамен 60 мың лемпираны құрады. Бірнеше айлық қайта құру жұмыстарынан кейін стадион қалыпты режимде жұмыс істеуге кірісті. 2008 жылы Морасан стадионының футбол алаңы ең қиын учаскелеріне күтім жасалды. Көптеген жаттықтырушылардың газон тым қатты деген шағымдарынан кейін, стадион басшылығы Бермуда түріндегі шөпті қайта жабуға кірісті. Сол кездегі алаңға жауапты компания футбол алаңының қатты және сарғыш түсті бөліктеріне құм төгеді. Үш апта ішінде стадионның футбол алаңы оптималды деңгейге жетті, деді стадион әкімшісі Габриэль Пердомо El Heraldo газетімен сұхбатында. Соңғы кезде (2015 жылдың ақпан айында) стадион басшылығы және Гондурас Ұлттық Автономды Футбол Федерациясы 2015 жылғы Солтүстік, Орталық Америка және Кариб футбол конфедерациясының (КОНКАКАФ) 17 жасқа дейінгі чемпионатының басталуына дейін стадионды жақсартуға бар күштерін салды. Бұл чемпионат Чилиде (2015) өтетін Жастар Әлем Чемпионатына қатысатын командаларды анықтауға арналған болатын. "Моразан" стадионының басқармасы ескі бояуды алып тастау үшін компанияны шақырды. Гондурас ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы Хорхе Луис Пинтоның тікелей өтініші бойынша ұлттық тудың түстерінде (ақ және көк) жаңа бояу жағу мақсатында. Бұдан өзге, бес киім ауыстыру бөлмесі де жаңғыртылды. Оларға кондиционерлер, желдеткіштер, шкафтар және жаңа душтар орнатылды.

20 жасқа дейінгілер

Франсиско Моразан стадионы тарихында бірнеше ірі спорттық шаралар өтті. Мұнда Гондурас ұлттық құрамасының әлем чемпионатына іріктеу ойындары, сондай-ақ 17 және 20 жасқа дейінгі CONCACAF жастар чемпионаттары өткізілді. Мысалы, 1978 жылы CONCACAF Гондурасқа 1979 жылы Жапонияда өтетін әлем чемпионатына екі команданы іріктеу мақсатында 20 жасқа дейінгілер арасында турнир өткізу құқығын берді. Бұл турнир 1978 жылдың 26 қарашасынан 7 желтоқсанына дейін Тегусигальпадағы Тибурсио Кариас Андино стадионы мен Франсиско Моразан стадионында өтті. Турнирде Канада және Мексика құрамалары әлем чемпионатына жолдама алды. 1994 жылы CONCACAF атқару комитеті Гондурасқа тағы бір жастар турнирін өткізу құқығын берді. Бұл жолы мақсат 1995 жылы Катарда өтетін әлем чемпионатына қатысу үшін командаларды іріктеу болды. Чемпионат 17-28 тамыз аралығында үш қалада – Тегусигальпада (Ұлттық стадион), Пуэрто-Кортесте (Экселсиор стадионы) және Сан-Педро-Сулада (Моразан стадионы) өтті. Гондурас пен Коста-Рика жеңімпаздар атанды. 2004 жылы Сан-Педро-Сула және Франсиско Моразан стадионында 20 жасқа дейінгілер арасында тағы бір чемпионат өтті. Бұл жолы турнирдің кестесі қысқа болды, тек төрт команда қатысты (Гондурас, Мексика, Канада және Ямайка). Турнир 2004 жылдың 26-30 қаңтарында өтті және нәтижесінде Гондурас пен Канада 2005 жылы Нидерландыда өткен әлем чемпионатына қатысу құқығын алды.

17 жасқа дейінгілер

2014 жылдың шілдесінде Солтүстік, Орталық Америка және Кариб футбол конфедерациясы Сан-Педро-Сула қаласына Чилиде 2015 жылы өтетін 17 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатының іріктеу турнирін өткізу құқығын берді. Турнир 2015 жылдың 27 ақпаны мен 14 наурызы аралығында өтті. Гондурас барлық ойындарын Куба, Ямайка және АҚШ командаларына қарсы Моразан стадионында өткізді. Ал Коста-Рика, Канада, Мексика және Тринидад және Тобаго командалары Сан-Педро-Сула қаласындағы Олимпико-Метрополитано стадионында өнер көрсетті. Нәтижесінде, турнир толыққанды табысқа ие болды. Гондурас, Мексика, АҚШ және Коста-Рика әлем чемпионатына қатысу жолдамасын алды. Мексика мен Гондурас арасындағы финалдық матч, бастапқыда Олимпико стадионында өтетін болған, Моразан стадионына көшірілді, осы турнирдің чемпионы мексикалық команда атанды.

Еркектер футбол құрамасы

Қазіргі уақытта Франсиско Морасан стадионында футболдан ұлттық құраманың іріктеу ойындары да өткізіледі. 1996 жылы Гондурас ұлттық футбол құрамасы Ямайкамен (0:0), Сент-Винсентпен (11:3) және 1996 жылдың 21 қыркүйегінде Мексикаға қарсы тарихи жеңіс (2:1) оді. Бұл ойындар 1998 жылы Францияда өтетін Әлем чемпионатына іріктеу турнирінің ойындары болды. Гондурас U-17 құрамасы да 2002 жылғы Әлем чемпионатына іріктеу ойынын өткізді, ол кейін Жапония мен Кореяда өтті. Гондурас 2000 жылдың 6 маусымында Гаитимен ойнады. Бұл матч Гондурас үшін маңызды жеңіс (4:0) болды. Бұл іріктеу ойындарының барлығы ешқандай оқиғасыз өтті және стадион 20 мыңнан астам жанкүйерді қабылдап, рекордтық көрсеткішті тіркеді.

20 жасқа дейінгі әйелдер турнирі

2015 жылдың 6 мамырында Солтүстік, Орталық және Кариб теңізі елдерінің футбол конфедерациясы Гондурас елi желтоқсан айында 20 жасқа дейінгі CONCACAF әйелдер чемпионатының қабылдаушысы болатынын жариялады. "Турнир 3-13 желтоқсан аралығында Сан-Педро-Сула қаласында өтеді. Бұл турнир конфедерацияның чемпионын анықтап, 2016 жылы Жаңа Гвинеяда өтетін 20 жасқа дейінгі әйелдер арасындағы әлем чемпионатына үш команданы іріктеуге мүмкіндік береді", - делінген хабарламада. КОНКАКАФ-тың бұрынғы президенті Джеффри Уэбб: "Біз Гондурасқа 20 жасқа дейінгі әйелдер чемпионатымен қайта оралып қуаныштымыз, бұл жылдың басында Гондураста өткен екінші КОНКАКАФ турнирі" деді. "Гондурас федерациясының Сан-Педро-Сулада чемпионат өткізуге жасаған күш-жігері Орталық Америкадағы әйелдер футболының дамуын көрсетеді". Чемпионатта сегіз команда қатысады: Кариб футбол одағынан (CFU) үш команда, Орталық Америка футбол одағынан (UNCAF) екі команда және Солтүстік Америкадан үш команда. "Солтүстік Америкада Канада, АҚШ және Мексика елдері іріктеуден өтеді, ал алдағы айларда CFU және UNCAF елдері іріктеу процесін өткізеді. Қабылдаушы ел ретінде Гондурас UNCAF атынан екі өкілдің бірі ретінде автоматты түрде қатысады."