Кіріспе
1959 жылғы Тынық мұхитындағы 4-санатты «Дот» дауылы 1959 жылдың тамызында Гавайиге әсер еткен күшті дауыл болды. Ол сол кезде Гавайи тарихындағы ең қымбат тропикалық циклон болып есептелді. «Дот» алғаш рет 1 тамызда Гавайидің оңтүстік-шығысындағы күшті тропикалық дауыл ретінде анықталды. Бұл дауыл 24-27 шілдеде Баха-Калифорния түбегінің батысында бақыланған, бірақ кемелерден мәліметтердің жетіспеуіне байланысты расталмаған бұрынғы аталмаған тропикалық циклонның жалғасы болуы мүмкін. «Дот» тез күшейіп, аты берілгеннен кейін алты сағаттан соң дауылға айналды. 3 тамызға қарай «Дот» ең жоғары қарқынына жетті, максималды тұрақты желдің жылдамдығы сағатына 240 километрге (150 миль) жетті. Содан кейін қарқыны төмендеді және 5 тамызда солтүстік-батысқа бұрылыс жасады, одан кейін дауыл қарқыны тез төмендеді. «Дот» келесі күні Кауаи аралына минималды дауыл ретінде соқтығысып, 8 тамызда Гавайи аралдарының батысында тарап кетті. «Дот» Үлкен аралдың оңтүстігінен өтіп бара жатып, қатты жаңбыр мен жел соқты, Ланаи, Мауи, Молокаи және Оаху аралдарында шағын зақымдар келді. Оахуда жағалаудағы кейбір үйлердің шатырлары ұшып кетті, сондай-ақ толқындардан зақым келгені туралы хабарлар түсті. Бұл төрт аралдағы зақымның жалпы сомасы 150 000 АҚШ долларын құрады, ал Ланаиде екі адам тікелей себептің салдарынан қаза тапты. «Дот» құрлыққа соққан кезде Кауаиде кең ауқымды зақымдар болды, желдің жылдамдығы сағатына 166 километрге (103 миль) дейін жетіп, ағаштар мен электр сымдарын құлатты. Аралда кең ауқымды электр қуаты үзілісі болды, телекоммуникация және су жүйелері жұмысын тоқтатты. Инфрақұрылым су тасқыны мен қатты желдің салдарынан біршама зақымданса да, ең көп шығын егіндіктерге тиді. Қант қамысы егістерінен 2,7 миллион АҚШ долларына шығын келді. Барлығы, Гавайиде «Дот» дауылынан келген зақым 6 миллион АҚШ долларын құрады, және дауылдан кейін архипелаг үшін төтенше жағдай және апат аймағы жарияланды.
Hurricane Dot was a powerful hurricane which affected Hawaii in August 1959, making it, at the time, the costliest tropical cyclone in Hawaiian history. Dot was first identified as a strong tropical storm southeast of Hawaii on August 1. The storm was potentially a continuation of a previously unnamed tropical cyclone that was monitored west of the Baja California Peninsula from July 24–27, but was never confirmed due to a lack of ship reports. Dot was quick to intensify, reaching hurricane intensity six hours after naming. By August 3, Dot reached its peak intensity, with maximum sustained winds reaching 150 mph (240 km/h). Intensity leveled off afterwards as Dot tracked westward before making a curve towards the northwest on August 5, after which the hurricane weakened at a faster clip. Dot made landfall the next day on Kauai as a minimal hurricane before dissipating west of the Hawaiian Islands on August 8. Dot produced heavy rainfall and gusty winds as it passed south of the Big Island, Lanai, Maui, Molokai, and Oahu, resulting in minor damage. In Oahu, some homes along the coast were unroofed, and damage from wave action was also reported. Damage from these four islands totaled US$150,000, and two indirect deaths occurred in Lanai. Extensive damage occurred on Kauai as Dot made landfall, producing wind gusts as high as 103 mph (166 km/h) and toppling trees and power lines. Widespread power outages affected the island, causing telecommunications and water systems to fail. Although infrastructure was damaged to an extent by floodwater and strong winds, crops suffered the most losses. Cane sugar crops sustained US$2.7 million in losses. Overall, damage from Dot across Hawaii totaled US$6 million, and a disaster area declaration and state of emergency took effect for the archipelago after the hurricane's passage.
Метеорологиялық тарих
24 шілдеде SS Pacificus тропикалық дауыл статусына жететін максималды жел күшімен дауылға тап болды. Бұл дауыл Бая Калифорния түбегінің батысынан шамамен 1000 миль (1609 км) қашықтықта болды. Батыстан солтүстік-батысқа қарай жылжып, тропикалық дауылдың жел жылдамдығы 65 миль/сағ (105 км/сағ) деп хабарланды. Алайда, JTWC 27 шілдеде дауылды қадағалауды тоқтатты, себебі тропикалық дауылдың орнын растайтын кемелерден мәліметтер жетіспеді. 1 тамызда сағат 18:00 UTC-де Гавайидегі Хилодан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 950 миль (1550 км) жердегі белгісіз кеме дауыл кезінде 70 миль/сағ (110 км/сағ) жел соққандығын хабарлады, бұл JTWC-ге Тропикалық дауыл Дот туралы ескертулер беруге мүмкіндік берді. Дот пен бұрынғы аталмаған тропикалық дауыл арасында байланыс болғанымен, 27 шілде мен 1 тамыз аралығында кемелерден мәліметтердің болмауы агенттікке екі жүйенің бір екенін растауға кедергі келтірді. Жылдам күшею жалғасты, және 3 тамызда сағат 00:00 UTC-де барлау ұшақтары 150 миль/сағ (240 км/сағ) жел және 952 мбар (гПа; 28.11 inHg) ең төменгі барометриялық қысымды анықтады, бұл Дотты қазіргі заманғы Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 4-ші санаттағы дауылға айналдырды. Оаху және Кауаидегі апатты жағдай қызметкерлеріне азаматтық қорғаныс агенттіктері мен Америка Қызыл Кресті төтенше жағдайға дайындалу туралы ескертті. Доттан туындаған дауыл толқынының қаупінен Кауаи жағалауларынан шамамен 400 адам қашып кетті, ал дауыл аралға жақындағанда билік тағы 500 адамды эвакуациялады. Үлкен аралдың оңтүстігіне, Ланаи, Мауи, Молокаи және Оаху аралдарына Доттың келтірген зияны аз болды. Үлкен аралдағы жаңбырдың ең көп жауғаны кейбір аудандарда жергілікті су тасқынына әкелді, ал Ка-Лаеде және аралдың Кона жағалауында толқындардан зақымданулар болды. Кауаиден басқа Гавайи аралдарындағы зиян 150 000 долларға бағаланды. Ананас плантациялары суға батты, залал 200 000 АҚШ долларынан асты. Толқындардың әсерінен инфрақұрылымға келтірілген зиян ошақты болғанымен, 100 000 АҚШ долларын құрады. Күшті жаңбыр өзендер мен арналарды толып, жақын жерлерді су басуына себеп болды. Кауаидегі телекоммуникациялар төтенше жағдай радио хабарларын таратудан басқа тоқтап қалды. Доттың Гавайидің барлық аймақтарына келтірген жалпы зияны 6 миллион АҚШ долларын құрады, бұл 1982, 1992 және 2014 жылдары болған Іва, Иники және Изель дауылдарынан бұрын Гавайи тарихындағы ең қымбат дауыл болды. Инфляцияға қарай түзетілген Доттың зияны шамамен 50 миллион долларды құрайды. Доттың Кауаиде келтірген зиянына байланысты арал үлкен апат аймағы деп жарияланды. Губернатор Уильям Ф. Куинннің орнына Гавайи хатшысы Эдвард Е. Джонстон Гавайи үшін төтенше жағдай жариялады және жолдар мен мемлекеттік мүлікті жөндеуге қаражат бөлді. АҚШ-тың ауа райы бюросы 1959 жылдың 7 қазанында SS Sonoma кемесіне Дот дауылдың барлық кезеңінде барлау қызметін атқарғаны үшін қоғамдық қызмет сыйлығын табыс етті.