Кіріспе

Кейбір буынтық аяқтыларда кездесетін без

Коксаль безі – кейбір буынтық аяқтыларда кездесетін, зәр жинап шығаруға арналған без. Олар барлық кенелерде (кейбір акарилерді қоспағанда) және басқа хелицераттарда, мысалы, шоқжақтауларда кездеседі. Коксаль безінің шаян тәрізділердің антенналық безімен гомологты екені есептеледі. Бұл без қапшық (сакула), ұзын түтікше (лабиринт) және соңғы қап (резервуар) тұрады. Әдетте, тек бір жұп (кейбір өрмекшілерде екі) болады және олар жүру аяқтарының коксаларында ашылады.

Эскреторлық жүйе

Шамның зәр шығару жүйесінде нағыз бүйрек жоқ. Оның зәр шығару жүйесінде мынадай бөліктер кездеседі:

Антенналық немесе жасыл бездер: Әр антеннаның коксасында (Грап) бір жұп ішек бездері орналасқан. Олар жасыл түсті болғандықтан, «жасыл без» деп аталады. Антенналық без төрт аймақтан тұрады:

Соңғы қап: Бұл бұршақ пішіндес, ең кішкентай бөлігі. Ол зәр қуысы мен лабрум арасында орналасқан. Ішінде үлкен қан тамырлы қуыс бар. Қабырғасында екі деңгей кездеседі. Оның қабырғаларында көптеген қан тамырлары бар, олар сыртқы қабатты құрайды, ал ішкі қабаты жұқа және ірі зәр шығару эпителий жасушаларын қамтиды. Соңғы қап омыртқалылардың гломерулалық нефронына ұқсас қызмет атқарады. Лабиринт: Лабиринт жоғары иілген және тармақталған зәр шығару түтікшелерінен тұрады. Қан тамырлары дәнекер тіндерінде табылады. Бұл түтікшелер бір қабат жасушалармен қапталған ірі зәр шығару жүйесіне ие. Лабиринт иондардың қозғалысымен және белоктардың қайта сіңірілуімен байланысты. Зәр қуысы: Бұл соңғы жасушаның ішкі жағы және ең үлкен бөлігі. Ол бір қабатты зәр шығару эпителийінен тұрады. Оның ішкі қабырғасы кішкентай зәр жолын немесе зәр құбырын құрайды. Зәр құбыры сыртынан дөңгелек бүйрек тесігімен қоршалған, ол антенналардың коксасының ішкі бетінде, папилланың үстінде орналасқан. Зәр қуысы зәрді сақтайды. Зәр құбыры зәр қуысын екінші антеннаның түбіндегі нефропормен (зәр шығару тесігімен) қосады. Бүйірлік түтікшелер: Тар бүйірлік түтікше әрбір гиалин безінің зәр қуысынан арт жағынан шығады. Екі жақтағы бүйірлік тамырлар мидың алдындағы көлденең байланыс арқылы біріктіріледі. Содан кейін, екі жұтқыншақ бойымен артқа қарай жылжып, бүйрек қапшығына ашылады.

Байланыс

Коксальді бездері бар омыртқасыз жануарларда көптеген коммуникация түрлері зәрдегі химиялық заттар арқылы жүзеге асады. Бірнеше зерттеу көрсеткендей, рактерде бұл химиялық заттар көбелекке қабілеттілік, жеке рактің танылуы, сондай-ақ олардың агрессия деңгейі және иерархиялық статусы сияқты ақпаратты жеткізеді. Мысалы, екі ер рак кездескенде, олар шайқасады. Шайқас иерархияда кімнің "басымдығы" немесе "бағыныштылығын" анықтайды. Бұл кездесулер олардың агрессия деңгейіне, серотонинмен реттелетін, әсер етеді және осылайша олардың зәрінің химиялық құрамын өзгертеді. Зәрдегі химиялық өзгерістер келесі кездесулерге ықпал етеді, себебі олар рактерге бір-бірімен белгілі бір деңгейде "таныс болу" сезімін ұсынады. Олардың зәріндегі химиялық заттар олардың статусын басқа рактерге жеткізеді және кездесудің қарқындылығы бірдей болса да, кездесудің ұзақтығы айтарлықтай қысқа болады.

Байланыс кедергісі

Экожүйеге енгізілген сыртқы химиялық заттар буынтық аяқтылардың химиялық рецепторларының жұмысына кедергі келтіруі мүмкін. Ауыл шаруашылығында қолданылатын инсектицидтердің шайылып кетуі рактердегі байланысқа бәсеңдетіндігі көрсетілген. Неоникотиноидтар – суға ерігіш және әртүрлі су арналарына жиі түсетін, көптеген буынтық аяқтыларға нейротоксин ретінде әсер ететін жүйелік инсектицидтер. Неоникотиноидтар никотиндік ацетилхолин рецепторларына (nAChR) байланысады, бұл жәндіктерді жоғары деңгейде ынталандыру арқылы өлтіреді. nAChR мидың аралық нейрондары, нейромышелік қосылыстар және иіс сезу шарларында табылған. Неоникотиноидтардың осы рецепторларға байланысуы байланысқа қатысқан химиялық заттардың өз рецепторларына байланысуына тосқауыл қояды. Нәтижесінде, осы инсектицидтердің өлімге жеткізбейтін дозасына ұшыраған рактер белгілі бір сигналдарды анықтау қабілетін жоғалтады. Рактер бұрын кездескен жеке тұлғаларды, сондай-ақ олардың иерархиялық статусын тани алмайды. Сонымен қатар, рактер тамақ табуда қиналса, зертханалық тәжірибелерде олардың тамақ бар немесе жоқ ортаға ешқандай қалау көрсетпейтіні анықталды.