Кіріспе
Джордж Фридерик Гендельдің ораториосы.
«Жудас Маккабей» (HWV 63) – 1746 жылы Джордж Фридерик Гендель Томас Морелл жазған либретто негізінде жазған үш актілі ораторио. Ораторио 1746 жылғы 16 сәуірде Кулоден шайқасынан жеңіспен оралған Камберленд герцогы, принц Уильям Августқа құрмет көрсету мақсатымен жазылған.
Нацистік мәтін
Нацистер кезінде туынды "арийлендіруге" ұшырады, Гендельдің музыкасын еврей мәдениетіне сілтеме жасамастан орындау үшін жаңа мәтін ұсынылды.
Қараңдаршы, жеңімпаз батыр келе жатыр!
Үшінші актінің хоры "Міне, жеңімпаз батыр келеді!" бірнеше рет бейімделді және қайта қолданылды. XIX ғасырда Ұлыбританияда "Міне, жеңімпаз батыр келеді!" жаңа теміржол желілері мен станцияларының ашылуында мыс оркестрлер жиі орындайтын әуен ретінде танылды. Людвиг ван Бетховен 1796 жылы фортепиано мен виолончельге арналған он екі вариация жазды (WoO 45). Кейін Генри Вуд осы әуенді өзінің "Британдық теңіз әндеріне фантазия" (1905) атты шығармасының бір бөлігіне пайдаланды, ол "Промның соңғы түнінде" тұрақты түрде орындалады. Ән ретінде Гендельдің әуені көбінесе екі мәтінмен байланысты: Фридрих Генрих Ранкедің "Tochter Zion, freue dich" атты неміс тіліндегі Рождествоға дейінгі әні (алғаш рет 1826 жылы жарияланды); және швейцариялық жазушы Эдмонд Луи Будридің француз тіліндегі мәтініне негізделген Пасха әні ("À toi la gloire, O Ressuscité! "), кейіннен ағылшын тіліне "Сенің даңқың болсын" деп аударылды. Әннің иврит тіліндегі нұсқасын 1936 жылы Левин Кипнис жазды, оның атауы Hava Narima [he] (הבה נרימה, "Көтерілейік"). Бұл нұсқа Яһуда Маккавей және оның Селевкид империясына қарсы жеңістері тақырыбын сақтайды және осы тақырыбына байланысты Израильдегі және басқа елдердегі еврей қауымдастықтары Ханука кезінде орындайды.
Қорытынды
Келесі кестеде ораторияның бөлімдері қысқаша баяндалған. Бөлім №. Түр Атауы Дауыстар Темп Ритм Такт белгісі Тоникалық түр 11 Овертюра Largo, Allegro, Largo 4/4, 3/8, 4/4 G миноры 12 Хор Қайғыраңдар, қиналған балалар Сопрано, Альто, Тенор, Бас Largo 4/4 C миноры 13 Речитатив Сіздің қайғыларыңыз жақсы болар Израильдік ер (Тенор) 4/4 14 Дуэт Осы қорқынышты сахнадан Израильдік ер (Тенор), Израильдік әйел (Альто) Andante e staccato 3/4 G миноры 15 Хор Сион үшін аза тұту жасаңдар Сопрано, Альто, Тенор, Бас Larghetto e un poco piano, Adagio 12/8, 4/4 F миноры 16 Речитатив Бұл қайғының барлық даулы бұйымы бекер емес Симон 4/4 17 Ария Иманды тойлар Израильдік әйел Largo e sostenuto 4/4 Eb мажоры 18 Хор Әке, Сенің Құдіретті күшің Сопрано, Альто, Тенор, Бас Larghetto, Allegro 3/4, 4/4 Bb мажоры 19 Речитатив (сүйемелдемемен) Мен Іштен Құдайды сезінемін Симон 4/4 20 Ария Қол, қол, батырлар Симон Allegro 4/4 C мажоры 21 Хор Біз келеміз, жарқын әшекеймен Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro 3/4 C мажоры 22 Речитатив Жарайды, достарым Иуда Маккабей 4/4 23 Ария Өзіңнің күшіңді шақырып ал Иуда Маккабей Allegro 4/4 D мажоры 24 Речитатив Көктегі Құдіретті Падишаға тиесіліміз Израильдік әйел 4/4 25 Ария О, Бостандық, ең қымбат қазына Израильдік әйел Largo 4/4 A мажоры 26 Ария Кел, мәңгілік күлімдеген Бостандық Израильдік әйел Andante 6/8 A мажоры 27 Речитатив О, Иуда, осы ұлы көзқарас шабыттансын Израильдік ер 4/4 28 Ария Ол - Бостандық Израильдік ер Larghetto, Adagio, Larghetto 4/4 E мажоры 29 Дуэт Кел, мәңгілік күлімдеген Бостандық Израильдік әйел, Израильдік ер (меццо-сопрано) Andante 6/8 A мажоры 30 Хор Алға басшылық ет, алға басшылық ет Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro 4/4 D мажоры 31 Речитатив (соңы сүйемелдемемен) Әкем осылай бұйырды Иуда Маккабей 4/4 32 Хор Қауіпсіздікке немқұрайлылық Альто, Тенор, Бас Allegro 3/8 G мажоры 33 Речитатив Амбиция! Егер мақтаныш мақсатың болса Иуда Маккабей 4/4 34 Ария Қасиетсіз тілек жоқ Иуда Маккабей Allegro 6/8 Bb мажоры 35 Речитатив Асығымыз, бауырларым Израильдік ер (Тенор) 4/4 36 Хор Естіңдер, уа, Раббым Сопрано, Альто, Тенор, Бас A tempo giusto 4/4 F мажоры 37 Хор Жау құлады Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro moderato 4/4 D миноры 38 Речитатив Жеңімпаз батыр Израильдік ер 4/4 39 Ария Курсың соншалықты жылдам Израильдік ер Allegro, Adagio (соңғы бес такт) 3/8 G мажоры 40 Речитатив Жақсы біздің бостандығымызды қабылдауға үміттенеміз Израильдік ер (Сопрано) 4/4 41 Дуэт Сион енді басын көтереді Израильдік әйел, Израильдік ер (Сопрано) Andante 3/4 G мажоры 42 Хор Арфаларыңызды тартқыштар Сопрано (1-ші & 2-ші), Альто, Тенор, Бас Andante 3/4 G мажоры 43 Речитатив О, оның атына мәңгілік құрметпен сыйлық берсін Израильдік әйел 4/4 44 Ария Зор патшалардан ол олжа алды Израильдік әйел Andante, Allegro (fine) 12/8, 4/4 (fine) A мажоры 45 Дуэт Сәлем, Иудея, бақытты жер Израильдік ер (Контральто), Израильдік әйел Allegro 4/4 D мажоры 46 Хор Сәлем, Иудея, бақытты жер Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro 4/4 D мажоры 47 Речитатив Бауырларыма рахмет Иуда Маккабей 4/4 48 Ария Соғыста мақтан тұтқан адамның мақтанышы қаншалықты бекер Иуда Маккабей Andante 4/4 F мажоры 49 Речитатив О, Иуда! О, бауырларым Израильдік елші (Альто) 4/4 50 Ария Ах! бақытсыз Израиль Израильдік әйел Largo 3/4 C миноры 51 Хор Ах! бақытсыз Израиль Сопрано, Альто, Тенор, Бас Largo, Adagio (соңы) 3/4 C миноры 52 Речитатив Көңілді болсын Симон 4/4 53 Ария Ием кереметтер жасайды Симон Allegro 4/4 A миноры 54 Речитатив Осы Горгияға қарсы мен барамын Иуда Маккабей 4/4 55 Ария Дабыл естіледі Иуда Маккабей Allegro 6/8 D мажоры 56 Хор Біз естіміз Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro 6/8 D мажоры 57 Речитатив Жеңіліңдер Симон 4/4 58 Ария Иманды жүректермен Симон Larghetto 3/4 G миноры 59 Речитатив Құдайға табынушылар Израильдік ер (Контральто) 4/4 60 Ария Ақылдылар, жағымпаздықпен алдауы мүмкін Израильдік әйел Larghetto 3/4 F мажоры 61 Дуэт Ешқашан мойын бұйырмаймыз Израильдік әйел, Израильдік ер (Контральто) Andante 3/4 C миноры 62 Хор Біз ешқашан мойын бұйырмаймыз Сопрано, Альто, Тенор, Бас Andante 3/4 C миноры, C мажоры 63 Ария Көктегі Әке Израильдік ер (Контральто) Andante larghetto 4/4 F мажоры 64 Речитатив Міне, оттарды көріңдер Израильдік ер (Контральто) 4/4 65 Речитатив О, осыны бер, Көктей Израильдік әйел 4/4 66 Ария Осылай лютня мен арфа оянады Израильдік әйел Allegro, Adagio (соңы) 4/4 Bb мажоры 67 Речитатив Кафхарсаламадан Израильдік елші (Альто), Израильдік елші (Бас) 4/4 68 Жастар хоры; Қыздар хоры; Хор Жеңімпаз батыр келеді Сопрано (1-ші & 2-ші), Альто; Сопрано (1-ші & 2-ші); Сопрано, Альто, Тенор, Бас 2/2 G мажоры 69 Марш Allegro 2/2 G мажоры 70 Дуэт; Хор Құдайға ән айт Альто, Тенор; Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro 4/4 D мажоры 71 Речитатив Татты ағындары Иуда Маккабей 4/4 72 Ария Құрметпен таққа отыру керек Иуда Маккабей Andante larghetto 4/4 A миноры 73 Речитатив Отанға бейбітшілік Эуполем 4/4 74 Хор Біздің ұлы Құдайға Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro 4/4 G миноры 75 Речитатив Тағы да жерге алғыс айту керек Израильдік әйел 4/4 76 Дуэт О, сүйкімді бейбітшілік Израильдік әйел, Израильдік ер (Альто) Allegro 6/8 G мажоры 77 Ария Қуан, о Иудея Симон Andante allegro 4/4 D мажоры 78 Хор Әллейлуя, Әмин Сопрано, Альто, Тенор, Бас Allegro, Adagio (соңы) 4/4 D мажоры
Жазбалар
+Жылдық қойылым (Иуда Маккавей т, Израиль әйелі с, Симон бар, Израиль еркегі ms, Елші а, Эвполь bs) Дирижер, оркестр және хорЖазушы1963 Ян ПирсМартина АрройоДэвид СмитМэри ДавенпортМэри ДавенпортЛоуренс Эйвери Томас ШерманВена мемлекеттік операсы оркестріВена академиясы хоры CD: VoxBoxCat: 51251971 Александр ЯнгХизер ХарперДжон Ширли КвиркХелен УоттсПатриция КларкЖан Темперли Йоханнес СомариАнглия камералық оркестріAmor Artis Chorale CD: Vanguard ClassicsCat: OVC 4072Сәуір 1976, Уотфорд қалалық залы Райланд ДэвисФелисити ПалмерДжон Ширли КвиркДжанет БейкерПол ЭссвудКристофер Кейт Чарльз МаккеррасАнглия камералық оркестріУандсуорт мектептік хоры CD: Deutsche GrammophonCat: 4476921992 Джейми МакдугаллЭмма КиркбиКэтрин ДенлиМайкл ДжорджДжеймс БоуменСаймон Бирчалл Роберт КингКорольдің серіктеріОксфорд жаңа колледжінің хоры CD: HyperionCat: CDA66641/21993 Гай де МейЛиза СафферДэвид ТомасПатриция СпенсБрайан АсаваЛерой Кромм Николас МакгеганPhilharmonia Baroque OrchestraU. C. Беркли камералық хоры CD: Harmonia MundiCat: HMX 2907374.752009 Тимоти БентчАндреа Лорен БраунEd БараДана УилсонРичард ШепТатьяна РашковскаяВалентин РадуАма Деус ансамблі барокко оркестрі мен хоры CD: LyrichordCat: LEMS 80702019 Кеннет ТарверДеанна БрейвикЖоао ФернандесСофи ХармсенОуэн УиллетсN/АЛоуренс КаммингсГеттинген халықаралық Гендель фестивалі оркестріNDR хорыCD: Accent RecordsCat: ACC26410