Кіріспе

Британ жазушысы Брайан Брендон Талбот Клив (22 қараша 1921 – 11 наурыз 2003) – жазушы, оның жарияланған еңбектерінің ішінде жиырма бір роман және жүзден астам әңгіме бар. Ол сонымен қатар RTÉ телеарнасында жүлделі хабаршы болды. Ирланд әкесі мен ағылшын анасының ұлы ретінде Англияда туып өскен. Ол Оңтүстік Африкада Ұлттық партия билігінің алғашқы жылдарында тұрды және апартеидке қарсылығы үшін елден қуылды. Отыз жасқа толғаннан кейін Ирландияға көшіп, өмірінің соңына дейін сонда өмір сүрді. Орта жасында терең рухани тәжірибеден өтіп, мистицизмді қабылдады. Ол Құдайдың еркіне бағыну принципіне негізделген рухани өмірдің моделін жасады.

Балалық шақ

Брайан Клив Эссекс штатының Саутхенд-оф-Си қаласында, Чарльз Эдвард Клив пен оның әйелі Жозефинаның (қыз есімі Талбот) үш ұлының екіншісі болып дүниеге келді. Жозефина Эссекс тумасы, оның отбасы сол жерде ұрпақтан-ұрпаққа дейін өмір сүрген. Чарльз Клив Ирландияның Лимерик қаласында туған, ол XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында бірнеше сәтті ирландтық кәсіпорындарды басқарған белгілі және бай отбасының мүшесі болды. Кливтер бастапқыда Канададан келген және XIX ғасырдың ортасында Ирландияға көшіп барған. Еңбек дауы мен Ирландия Азамат соғысының салдарынан Кливтің бизнесі банкротқа ұшырады, содан кейін Чарльз отбасымен Англияға көшіп, онда 1921 жылы Брайан дүниеге келді. Ол екі жарым жасқа толғанда анасы қайтыс болды, және оның анасының ата-анасы, Альфред пен Гертруда Талбот, оның тәрбиесіне жауапкершілікті алды. Сегіз жасында Клив Кенттегі Селвин Хаус интернатына, ал 12 жасында Оксфордтағы Сент-Эдвард мектебіне үш жылға оқуға жіберілді. Ол табиғатынан еркін ойлаушы болды және сол кездегі ағылшынның жоғарғы орта тап өмірінің бір бөлігі болған қағидалар мен көзқарастарды қабылдамады. Оның бейімделуге құштар болмауы мектеп өмірін оған қиындыққа толы етті, сондықтан 1938 жылдың тамыз айында Клив Сент-Эдвардқа соңғы курсын оқуға қайтпауға шешім қабылдады. Оның орнына, ол теңізге қашып кетті.

Ерте өмір

Кейінгі он бес жыл бойы Клив өте қарқынды өмір сүрді. Ол бірнеше ай бойы комиссиядағы официант болып жұмыс істеді, содан кейін Корольдің Африкалық атқыштар жасағына екінші лейтенант ретінде Кенияға жіберілді. Бір жыл өткен соң, ол африкалық тұтқынға қатысты әріптестерінің қанағаттандырмас әрекеттеріне наразылық білдіргені үшін әскери сотқа берілді. Шынжырдан босатылып, үш жылға қатаң түрме жазасына кесілді, ол Йоркширдегі Уэйкфилд түрмесіне ауыстырылды. Сол жерде, Сэр Александр Паттерсонның араласуы арқасында, ол Британдық барлау қызметіне жұмыс істеуге келіссе, мерзімінен бұрын босату ұсынылды. Соғыстың қалған бөлігінде ол Лиссабон және Дублин сияқты бейтарап порттардағы қарсышпион ретінде қызмет етті. Жасырын жұмыс үшін ол сауда флотында қарапайым теңізші болып жұмыс істеді.

Әдеби мансап

Клив өлең жазуды жасөспірім шағында бастады, оның бірнеше өлеңі мектеп газеті "Сент-Эдвардс Хроникасында" жарияланды. Соғыс жылдары ол рухани және метафизикалық тақырыптағы өлеңдерін жазуын жалғастырды, бірақ олардың көпшілігі жарық көрген жоқ. 1945 жылы ол роман жазуға көшті. Оның алғашқы екі романы қабылданбағаннан кейін, үшінші романы "Алыс Төбелер" 1952 жылы жарық көрді. Бұл роман оның Дублиндегі үйленген алғашқы айлары туралы әңгімелейді. Сонымен қатар, бұл 1940 жылдардың ортасындағы ирландтық төменгі орта таптың өмірінің сұрғылт және қатал екенін көрсетеді. Одан кейін Оңтүстік Африка туралы екі роман жазды, ондағы жергілікті халықтың өмірінің шындығы Кливтің елден қуылтуына себеп болды. 1950 жылдардың ортасында Клив әңгімелерге назар аудара бастады. Келесі 15 жыл ішінде оның 100-ден астам әңгімелері бес құрлықтағы журналдар мен мерзімдік басылымдарда жарияланды. Ол "The Saturday Evening Post" журналына ғана 30 әңгіме сатты. 1966 жылы оның "Фоксер" әңгімесі Эдгар сыйлығының жылдық марапатында мақталып, кітапқа ие болды. 1960 және 70 жылдары Клив қайтадан роман жазуға кірісіп, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Ол кейіпкерлерін сюжетке құрбан етпейтін, жақсы қабылданатын детективтік және шпиондық триллерлер сериясын жазды. Солардың бірі, "Қара қан, қара террор" романы "The Sunday Express" газетінде былай деп бағаланды: "Дублин авторының қызықты романы талантты жазушыны басып өтеді. Менің ойымша, Грэм Грин екінші орында қалды". (Бұл Гриннің "Комедиандар" романына сілтеме еді.) 1971 жылы Клив өзінің ең даулы және сәтті романы – "Таңғы зар" романын жариялады. Бұл роман 1960 жылдары Ирландиядағы экономикалық және әлеуметтік өзгерістерді, жақсы сомдалған кейіпкерлердің көзімен көрсетеді. Кейіннен Клив, әсіресе АҚШ-та, әйел кейіпкері басты рөлде ойнайтын тарихи романдармен үлкен коммерциялық жетістіктерге қол жеткізді. Олардың біріншісі, "Сара", Наполеон дәуіріндегі Англияда өтеді және 1975 жылы жарық көрді. Клив сонымен қатар бірнеше ғылыми-танымдық еңбектер жазды, олардың ішінде "Ирландия жазушыларының сөздігі" ең танымал болды. Бұл 20 жылдық жоба ғалымдар мен жалпы оқырмандарға ирланд жазушылары туралы толық ақпаратты қолжетімді бағамен ұсыну мақсатымен жүзеге асырылды. Бұл оның көп уақытын алған және коммерциялық табыстарымен қаржыландырылған махаббат еңбегі болды. Соңғы басылымы 1985 жылы жарық көрді. 1966 жылдың қаңтар айында Telefís Éireann Кливтің "Discovery" бағдарламасының жүргізушісі қызметінен алынғанын хабарлады, өйткені оның дауысы "тыныш" деп танылды. Көптеген адамдар бұл шешімнің саяси себептерге байланысты екенін күдіктенді. Кливтің әріптесі оның ағылшын тіліндегі акценті "жоғары топтың" акцентіне ұқсас екенін айтты. Бұл 1800 жылға дейін Ирландияны басқарған протестанттық элитаға сілтеме еді. Бір кешкі газет Кливтің мүддесін қорғау үшін науқан ұйымдастырды және ол көп ұзамай қызметіне қайта орналастырылды. 1966 жылдың қыркүйегінде ол жаңа апталық "7 Days" ағымдағы оқиғалар бағдарламасына қосылды. Сол жерде Клив және оның әріптестері үлкен бизнестің, католик шіркеуінің және саяси партиялардың дәстүрлі билік құрылымдарын аша білді, бұл олардың наразылығын тудырды. Ақырында сыртқы қысым бағдарламаның редакциялық бақылауға түсуіне әкелді. Клив жаңа тәртіпке бағынудан бас тартып, басқа, азырақ даулы бағдарламаларға ауыстырылды. Телефис Эранда 1973 жылы оның келісімшарты аяқталғанда жаңартқан жоқ, ирониялық түрде, оның соңғы деректі фильмі Алтын Прага халықаралық теледидар фестивалінде екі жүлдеге ие болды. "Жабық көздің артында" атты деректі фильм Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бельгияда британдық армияда қызмет етіп қаза тапқан ирланд ақыны Фрэнсис Ледвидж туралы болды.

Басқа қызығушылықтар

Әдеби және радиоарналық қызметінен өзге, Клив көптеген салаға қызығушылық танытты. Оңтүстік Африкада тұрғанда, ол итальяндық шебер Уго Монтичеллиден қылышпен күресті үйренді. Кейін Ирландияда ол осы спорттың ұйымдастыруында көзге түсті және 1957 және 1959 жылдары Ирландия чемпионы атанды. Оның алғашқы кітабы, "Тастағы үй" ("The House on the Rock"), жақсылық пен жамандық табиғатынан бастап, саясат және ядролық энергия сияқты көлемді мәселелерге арналған ой-толғамдарды қамтиды. Одан кейін "Жеті сарай" жарық көрді, ол бұрынғы кітапта қамтылған тақырыптарды тереңірек зерттейді. Үшінші кітабы, "Төртінші Мария", 1982 жылы жарияланды және бірінші ғасырда Иерусалимде гүлдеген Дионис культінің бір тармағын баяндайды. Оның рухани кітаптарына байланысты қыжыр-қыжыр аяқталған соң, Клив көпшілік назарынан шықты. Ол "Тастағы үй" кітабынан кейін оған хабарласқан кішкентай оқырмандар үшін жазуын жалғастырды. 2001 жылы ол Интернетте өзінің рухани сенімдерін жинақтап, эсселер жинағын жариялады. Онда ол рухани өмірді іздейтін әркімнің қандай қадамдар жасау керектігін түсіндірді. Оларға адамның санасындағы "ішкі дауыс" арқылы Құдайдың басшылығын ұстануға үйрену, өзін-өзің қанағаттандырудың теріс айналымында ұстап тұратын өткен қателіктерді анықтау және Құдайдың құлы ретінде өмір сүруге қажетті қасиеттерді меңгеру кіреді.

Соңғы жылдар

1999 жылы әйелі Верониканың қайтысынан кейін Клив Дублиннің Шанкилл ауылына көшіп кетті. Ол бірнеше ұсақ инсульттан кейін денсаулығы күрт нашарлады. 2001 жылдың қараша айында ол екінші әйелі Патриция Ледвиджге үйленді, ол соңғы айларында оны күткен. 2003 жылдың 11 наурызында ол жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды және оның денесі қазір "Құдайдың қызметшісі" деген жазуы бар қабір тасының астында жатыр.