Қоғамдық экология: Тұрақтылық және әлеуметтік мәселелерді шешу жолдары
Public ecology
Жаңағы қоғамдық экология – саяси, әлеуметтік және қоршаған орта мәселелерін шешуге бағытталған, білімді қолдану арқылы тұрақтылықты қамтамасыз ететін тәсіл.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қоғамдық экология идеясы саяси, әлеуметтік және қоршаған орта мәселелеріндегі келеңсіздіктердің күшеюіне жауап ретінде жақында ғана пайда болды. Саяси, әлеуметтік және қоршаған орта салаларында білімді қалыптастыру, бағалау және қолдану процестері ерекше қызығушылық тудырады. Қоғамдық экология тұрақтылық мәселелерін, қоғамдық динамиканы және әлеуметтік мәселелерді қарастыруға бір жол ұсынады. Орман, су алаптары, саябақтар, флора, фауна, ауа және су – барлығы қоршаған ортаның сапасын құрайды және осылайша, қоғамдық мүліктер болып табылады. Осы мүліктердің мағынасын анықтау үшін қоғамның қолданатын процестері, соның негізінде қабылданатын шешімдер мен іс-әрекеттер қоғамдық доменде орналасады.
The idea of public ecology has recently emerged in response to increasing disparities over political, social, and environmental concerns. Of particular interest are the processes that generate, evaluate and apply knowledge in political, social, and environmental arenas. Public ecology offers a way of framing sustainability problems, community dynamics and social issues. Forests, watersheds, parks, flora, fauna, air, and water all constitute environmental quality and are therefore public goods. The processes society engages in to negotiate the meaning of these goods, upon which decisions and actions are based, reside within the public domain.
Динамикасы
Әлеуметтік және экологиялық жүйелерге жатқызылатын шекаралар өткізгіш және динамикалық болып табылады. Осы шекараларды құру және сақтау мұндай шекаралардың адамдарды бөліп-жаруына алып келмеуі керек. Саясаткерлер, экономистер және экологтар мәдени, ұйымдық, институционалдық, саяси және географиялық шекараларды ескере отырып, азаматтармен бірлесіп жұмыс істеуі қажет. Бірақ, қай азаматтарды қатыстыру керек және олар қалай қатыстырылуы тиіс деген сұрақтарға жауап беру қажет. Білім базасы, сарапшылардың рөлі, мемлекеттік және жергілікті билік құрылымдарының өзгеруі бізді бірге өмір сүрудің жаңа тәсілдерін үйренуге итермелеуде. Қоғамдық экология түрлі формаларда және түрлі платформаларда көрініс табуы мүмкін, олардың кейбіреулері қазіргі уақытта теория және практика арқылы зерттелуде. Адаптивтік басқару, азаматтар ғылымы (Бэкстранд 2003), экологиялық жағдайдағы тәжірибелер (Гросс және Хоффман Рием 2005), және Ұйымдастырылған экожүйе басқаруы (Карккайнен 2002) – бұл әлеуметтік және экологиялық жүйелердің күрделілігі мен динамикалық өзгеруіне жауап беруге бағытталған даму процестерінің мысалдары. Осы жүйелерді басқаруда биологиялық және әлеуметтік өлшемдер ескерілуі тиіс. Мүдделердің қақтығысы сөзсіз туындайды және олар инклюзивті, ойластырылған және бейімделетін процестер арқылы шешілуі керек. Экожүйелерді түсіну үшін ғылыми сарапшылардың пікірлерімен қатар, әсер еткен қауымдастықтардың құндылықтары да ескерілуі және құрметтелуі керек.
The boundaries that are ascribed to both social and ecological systems are permeable and dynamic. The creation and maintenance of these boundaries should not be exclusionary. Politicians, economists, and ecologists must work with citizens across cultural, organizational, institutional, political and geographic boundaries. However, which citizens should be involved, and how they should be involved are questions that need to be addressed. Knowledge bases, roles of experts, and state and local power dynamics are changing in ways that impel us to learn new ways of coexisting. A more public ecology could take many forms and exist in many forums, some of which are currently being explored through theory and practice. Adaptive Management, citizen science (Backstrand 2003), ecological real world experiments (Gross & Hoffmann Riem 2005), and Collaborative Ecosystem Governance (Karkkainen 2002) are examples of evolving processes that attempt to deal with the increasing complexity and dynamism of social and ecological systems. Governance of these systems must integrate both biological and social dimensions. Competing value claims will inevitably arise and lead to conflicts that must be addressed through an inclusive, deliberative and adaptive process. An understanding of ecosystems must consider and dignify the values of affected communities and not just rely on claims made by scientific experts.